Uzasadnienie
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem z 17 lutego 2000 r. [...] oddalił apelację powoda Józefa S. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Toruniu oddalającego jego powództwo przeciwko Zakładom Mięsnym „T.” S.A. w T. o ustalenie istnienia stosunku pracy między stronami. Wyrok Sądu Okręgowego został ogłoszony po przeprowadzonej tego samego dnia (17 lutego 2000 r.) rozprawie, w której uczestniczył powód. Powód działający bez adwokata został pouczony o terminie i sposobie wniesienia kasacji.
W dniu 16 lutego 2000 r. do akt sprawy wpłynął wniosek powoda o „wydanie wyroku z uzasadnieniem wydanego w dniu 17.02.2000 r. o godz. 1400 , wyrok posłuży do odwołania się w celu złożenia kasacji”. O dacie wpływu wniosku powoda do Sądu Okręgowego świadczy prezentata Biura Podawczego tego Sądu z datą 16 lutego 2000 r. oraz adnotacja przewodniczącego wydziału na piśmie powoda zaopatrzona tą samą datą (u góry strony).
Odpis wyroku Sądu Okręgowego z uzasadnieniem został doręczony powodowi w dniu 29 marca 2000 r., kasacja powoda od tego wyroku została wniesiona 27 kwietnia 2000 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
W pierwszej kolejności zbadania wymagała dopuszczalność wniesienia kasacji (art. 393⁸ § 1 KPC). W wyniku tego badania Sąd Najwyższy uznał, że kasacja powoda podlega odrzuceniu, albowiem wniesiona została z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 393⁴ KPC w związku z art. 387 § 3 zdanie 1 KPC. Zgodnie z art. 393⁴ KPC kasację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej.
Jeżeli orzeczenia nie doręcza się z urzędu (art. 357 § 2, art. 387 § 3 zdanie 2 i 3 i art. 517 KPC), kasacja przysługuje stronie tylko wtedy, gdy przed upływem tygodnia od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem (art. 387 § 3 zdanie 1 KPC). Oznacza to, że warunkiem formalnym, dotyczącym zachowania terminu do wniesienia kasacji, jest wcześniejsze wystąpienie przez stronę skarżącą z wnioskiem o doręczenie jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem stosownie do art. 387 § 3 zdanie 1 KPC. Z kolei wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem (tzw. zapowiedź kasacji) należy zgłosić w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji orzeczenia. Termin tygodniowy na zgłoszenie wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem rozpoczyna bieg od chwili ogłoszenia sentencji orzeczenia.
Wniosek złożony przed ogłoszeniem sentencji orzeczenia jest przedwczesny i nie wywołuje skutków procesowych, w tym zwłaszcza skutku w postaci otwarcia terminu do wniesienia kasacji.
Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem może być skutecznie złożony dopiero po ogłoszeniu sentencji wyroku. Składany jest w zasadzie w formie pisma procesowego (art. 125 KPC), jedynie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych może być złożony ustnie do protokołu rozprawy (art. 466 KPC). W rozpoznawanej sprawie brak jest w protokole rozprawy apelacyjnej z 17 lutego 2000 r. takiego zapisu, z którego wynikałoby, że powód zgłosił wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem ustnie do protokołu rozprawy. Ocenie podlegał zatem jedynie jego wniosek pisemny złożony 16 lutego 2000 r.
Strona, która zaniechała wystąpienia z żądaniem doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem w terminie tygodniowym, licząc od chwili ogłoszenia sentencji orzeczenia, nie jest uprawniona do wniesienia kasacji. Przewidziany w art. 393⁴ KPC miesięczny termin do wniesienia kasacji należy liczyć od dokonanego w sposób prawidłowy doręczenia orzeczenia. Jeżeli strona nie zażądała w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem, wówczas doręczenie – nawet jeśli miało miejsce - jest dokonane nieprawidłowo i nie otwiera drogi do wniesienia kasacji, co czyni samą kasację niedopuszczalną. Regulację zawartą w art. 393⁴ KPC należy rozumieć w ten sposób, że termin miesięczny liczony jest od doręczenia orzeczenia dokonanego w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z wymaganiami przewidzianymi w art. 387 § 3 KPC. To zaś oznacza, że tylko wtedy, gdy strona zażądała w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem, można mówić, iż spełnione zostało wstępne wymaganie dla powstania możliwości wniesienia kasacji.
W razie gdy z takim żądaniem nie wystąpiła w ogóle bądź też wystąpiła z nim przed ogłoszeniem sentencji orzeczenia lub występując z nim przekroczyła siedmiodniowy termin do zgłoszenia żądania doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, miesięczny termin przewidziany w art. 393⁴ KPC w ogóle nie może rozpocząć swojego biegu, a tym samym niemożliwe jest wniesienie kasacji.
W rozpoznawanej sprawie sentencja zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Okręgowego została ogłoszona 17 lutego 2000 r., pisemny wniosek powoda o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem został zgłoszony 16 lutego 2000 r. – jak wynika z daty na prezentacie Biura Podawczego - a zatem dzień przed rozprawą i ogłoszeniem sentencji wyroku czyli przed rozpoczęciem biegu ustawowego terminu wskazanego w art. 387 § 3 KPC. Przedwczesny wniosek nie mógł wywołać skutku przewidzianego w art. 393⁴ KPC, tj. otwarcia możliwości wniesienia kasacji od tego wyroku.
W tych warunkach kasacja powoda podlegała odrzuceniu na podstawie art. 393⁸ § 1 KPC w związku z art. 393⁵ KPC.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.