Uzasadnienie
Stowarzyszenie Ochrony Praw Najemców Mieszkań Będących Własnością Przedsiębiorstw Państwowych wniosło skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 sierpnia 2010 r. oddalającym zażalenie na postanowienie Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego w Sądzie Okręgowym w W. w przedmiocie zwrotu pozwu. Jako podstawy skargi powołało art. 399, 401 pkt 2, art. 404, 405, 407 § 1, art. 409, 413 i 415 k.p.c.
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Podkreślił, że wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowana umową międzynarodową lub ustawą. W niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że została spełniona przesłanka określona w art. 401¹ k.p.c.
Sąd Apelacyjny nie podzielił też zapatrywania, że miało miejsce pozbawienie strony możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.) ani uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa (art. 404 k.p.c.).
W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego pełnomocnik powoda wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 361 w związku z art. 410 § 1 k.p.c. oraz naruszenie art. 117 § 5 k.p.c. przez nieustanowienie pełnomocnika z urzędu przez Sąd Apelacyjny po wydaniu postanowienia z dnia 17 sierpnia 2010 r. w przedmiocie oddalenia zażalenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 361 w związku z art. 410 § 1 k.p.c., sprowadzający się do niewłaściwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przez niewyjaśnienie, dlaczego Sąd Apelacyjny uznał za zasadne odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, polega na nieporozumieniu.
Profesjonalny pełnomocnik powinien bowiem wiedzieć, że nie przysługuje skarga o wznowienie postępowania od postanowienia sądu oddalającego zażalenie na postanowienie przewodniczącego w przedmiocie zwrotu pozwu. Postępowanie może być wznowione w razie zakończenia go prawomocnym postanowieniem jedynie w sytuacji określonej w art. 399 § 2 w związku z art. 401¹ k.p.c.
Z tego samego powodu nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 117 § 5 k.p.c. przez nieustanowienie pełnomocnika z urzędu przez Sąd Apelacyjny po wydaniu postanowienia z dnia 17 sierpnia 2010 r. w przedmiocie oddalenia zażalenia.
Nie ma bowiem racjonalnego powodu, dla którego Sąd miałby ustanawiać pełnomocnika z urzędu do wniesienia niedopuszczalnej skargi o wznowienie postępowania.
Sąd Najwyższy wyjaśnił w postanowieniu z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 1046/97 (OSNC 1999, nr 10, poz. 178), że kasacja wniesiona przez adwokata ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych, niezawierająca przytoczenia podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, nie jest „udzieleniem pomocy prawnej” w rozumieniu § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.), za którą koszty ponosi Skarb Państwa. Ratio legis ustanowionego przymusu adwokackoradcowskiego do wnoszenia kasacji (obecnie skargi kasacyjnej) ma na celu zapewnienie temu środkowi odwoławczemu odpowiedniego poziomu. Od adwokata lub radcy prawnego (jako profesjonalisty) należy przeto wymagać nie - jak od laika - tylko minimalnej znajomości przepisów kodeksu postępowania cywilnego, dotyczących skargi kasacyjnej, lecz także znajomości odpowiedniej do pełnionego zawodu.
Strona zaś ma prawo spodziewać się i wymagać, by czynności te wykonane zostały z pełną znajomością obowiązujących przepisów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97, OSNC 1998, nr 3, poz. 40). Stanowisko to w późniejszym orzecznictwie odnoszone jest odpowiednio, po pierwsze, do skargi kasacyjnej, po drugie, do „nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu” w rozumieniu przepisów rozdziału 5 (§ 15 i nast.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i w rozumieniu przepisów rozdziału 6 (§ 19 i nast.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.
Nr 163, poz. 1348 ze zm.) i, po trzecie, do wniesienia przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu niedopuszczalnej skargi kasacyjnej, niedopuszczalnej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i niedopuszczalnej skargi o wznowienie postępowania.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 394¹ § 3 w związku z art. 398¹⁴ k.p.c.).