Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 lipca 2025 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na zmienił decyzję z dnia 27 marca 2025 r., skrócił okres na jaki przyznano ubezpieczonemu P. M. świadczenie rehabilitacyjne do dnia 4 maja 2025r. Jednocześnie na podstawie art. 17 ust. 1, art. 66 ustawy zasiłkowej, art. 84 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 pkt 1-3, ust. 4 ustawy 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych -ustawy systemowej, zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 12.692,59zł za okresy od 1-30 kwietnia 2025r oraz od dnia 5-31 maja 2025r.
Organ rentowy uzasadniał decyzję, że w tych okresach świadczenie rehabilitacyjne nie było należne z uwagi na wykonywanie pracy zarobkowej i wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z celem zwolnienia.
Ubezpieczony złożył odwołanie od decyzji w części dotyczącej okresu od 1-30 kwietnia 2025r. wskazując, że w tym czasie nie wykorzystywał zwolnienia niezgodnie z jego celem.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił co następuje
Ubezpieczony P. M. był zatrudniony w Szkole Podstawowej (...) jako kierownik gospodarczy. W związku z problemami w pracy leczył się u lekarza psychiatry. Rozpoznano reakcję na ciężki stres zaburzenia adaptacyjne. Lekarz zalecał odpoczynek czynny, aktywność fizyczną, kontakt z przyroda i bliskimi, izolacje od stresora.
W dniu 15 kwietnia 2025 r. ZUS Oddział w T. przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 2 marca do 29 czerwca 2025r.
Dowód:
wniosek o świadczenie rehabilitacyjne, wywiad zawodowy, decyzja z dnia 14 kwietnia 2025r.(brak numeracji kart), dokumentacja lekarska w aktach sprawy i aktach ZUS, przesłuchanie ubezpieczonego -protokół elektroniczny z dnia 19 grudnia 2025r. -k.46-46v
W czasie choroby ubezpieczony poszukiwał nowej pracy. Odbył dwie krótkie rozmowy kwalifikacyjne w B. w kwietniu 2025r. Od dnia 5 maja 2025r. ubezpieczony został zatrudniony w Urzędzie Wojewódzkim w B. na stanowisku inspektora. Tego też dnia ubezpieczony miał wizytę u lekarza medycyny pracy, który orzekł o braku przeciwskazań zdrowotnych do pojęcia pracy.
Dowód:
kopia pisma z dnia 11 czerwca 2025r. k.5 akt ZUS, orzeczenie lekarskie k.3 akt ZUS
W dniu 29 maja 2025r. ubezpieczony skierował do ZUS pismo ogólne o wstrzymaniu wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego, w którym poinformował o podjęciu zatrudnienia od dnia 5 maja 2025r.
Dowód:
pismo ogólne k. 1-2 akt ZUS
Sąd zważył co następuje
Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których prawdziwość nie była przez strony kwestionowana oraz zeznań ubezpieczonego, które Sąd uznał za wiarygodne. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy ubezpieczony wypowiadał się w sposób spójny i konsekwentny.
Organ rentowy w przedmiotowej sprawie dokonał oceny prawa do spornego świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 66 ustawy zasiłkowej, a także art. 84 ust. 1, ust. 1a. ust. 2 pkt. 1-3, ust. 4 ustawy systemowej. Przepis ten stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) za cały okres tego zwolnienia, zaś wypłatę zasiłku wstrzymuje się, jeżeli: 1) powstaną okoliczności uzasadniające ustanie prawa do zasiłku, 2) okaże się, że prawo do zasiłku nie istniało, 3) zasiłek nie może być doręczony z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W sprawie wstrzymania wypłaty zasiłku ZUS wydaje decyzję. Jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podstawą decyzji organu rentowego było nadużycia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w postaci wykorzystania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem i w okresie od 5-31 maja 2025r. wykonywanie pracy zarobkowej.
Ubezpieczony nie skarżył decyzji z zakresie okresu od dnia 5 do dnia 31 maja 2025r. Przedmiotem sporu był okres od dnia 1-30 kwietnia 2025r.
Zachowaniem niezgodnym z celem zwolnienia określić można takiego typu postępowanie, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia ubezpieczonego. Tę wiarygodność mogą podważyć szczególnie takie zachowania się pracownika, jak: wyjazd w celach turystycznych, podejmowanie innej pracy zarobkowej lub wykonywanie różnych robót w zakresie własnym, np. budowa domu, praca w ogródku czy w obejściu (I. Jędrasik-Jankowska, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Omówienie (w:) Prawo socjalne Komentarze, art. 17). Wykorzystywaniem zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia jest zawsze wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy. Celem zwolnienia od pracy jest zaś odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, stąd w jego osiągnięciu przeszkodą mogą być wszelkie zachowania ubezpieczonego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję (wyrok Sądu Najwyższego z 14.12.2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 338).
Za zachowania niezgodne z celem zwolnienia w orzecznictwie uznano m.in.: nadużywanie alkoholu, podejmowanie działań, których chory powinien unikać (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 lipca 1991 r., III AUr 144/91), wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej czy rozrywkowej, demontaż okien w budynku należącym do spółdzielni mieszkaniowej w celu wykorzystania ich dla potrzeb własnych (wyrok Sądu Najwyższego z 21.01.1999 r., I PKN 553/98, OSNP 2000, nr 5, poz. 185), udział w wycieczce zagranicznej – pielgrzymce (wyrok Sądu Najwyższego z 21.10.1999 r., I PKN 308/99, OSNP 2001, nr 5, poz. 154).
Mając na uwadze przedstawione rozważania, zachowanie ubezpieczonego w okresie od 1-30 kwietnia 2025r. nie pozostawało w sprzeczności z celem świadczenia rehabilitacyjnego. Ubezpieczony pozostawał na świadczeniu rehabilitacyjnym w związku z zaburzeniami adaptacyjnymi, które głównie dotyczyły jego poprzedniej pracy, co wprost wynika z dokumentacji medycznej. Nie budzi wątpliwości, że w czasie szukania pracy ubezpieczony był w końcowej fazie leczenia. Nie sposób uznać, że poszukiwanie przez niego nowej pracy było nadużyciem zwolnienia, skoro wynikało z prostej dbałości o własne sprawy. Rozmowy kwalifikacyjne nie pogorszyły stanu zdrowia ubezpieczonego, skoro w ich wyniku orzeczono u niego zdolność do podjęcia pracy i ubezpieczony podjął pracę. Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest odzyskanie zdolności do pracy co nastąpiło przed upływem okresu na jaki było przyznane to świadczenie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2025 r. poz. 501). Skoro zachowanie ubezpieczonego nie wyczerpywało dyspozycji art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej, a w konsekwencji także art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej, to skutkowało zmianą decyzji zaskarżonej w części poprzez orzeczenie jak w sentencji wyroku.
Sędzia Alina Kordus-Krajewska