Uzasadnienie
Z. V. wystąpiła z powództwem przeciwko (...) Kasie (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. o zapłatę kwoty 34 634,56 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o ustalenie, że istniejący pomiędzy powódką a pozwanym stosunek prawny wynikający z (...) pożyczki (...) zawartej 14 maja 2019 roku jest objęty sankcją kredytu darmowego, poprzez fakt, że umowa zawiera niedozwolone klauzule umowne.
W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że jako konsument jest stroną zawartej z pozwanym umowy pożyczki (...), zawartej w dniu 14 maja 2019 roku. Pozwany udzielił powódce pożyczki gotówkowej w wysokości 118 573,83 zł, obejmującej kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki (prowizji w wysokości 5 916,83 zł). Całkowita kwota pożyczki tj. kwota faktycznie udostępniona powódce wyniosła 112 657 zł.
Pożyczka została zaciągnięta na okres 96 miesięcy, z terminem spłaty ostatniej raty przypadającym na dzień 14 maja 2027 roku. Powódka spłaciła jednak umowę przed terminem w dniu 27 lutego 2026 roku.
Na dzień 27 lutego 2026 roku powódka spłaciła na rzecz pozwanego tytułem kapitału kwotę 118 573,83 zł, tytułem odsetek kwotę 29 589,86 zł oraz tytułem odsetek karnych kwotę 0,14 zł. W dniu 28 lutego 2026 roku pozwany dokonał na rzecz powódki zwrotu części pobranej prowizji w wysokości 872,27 zł, co jednak nie stanowi pełnego zwrotu kosztów pożyczki w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.
Powódka dochodzi roszczeń w zakresie dotyczącym nienależnych świadczeń wynikających z bezpodstawnego wzbogacenia w postaci sumy nienależnych świadczeń spełnionych tytułem odsetek oraz nienależnego zatrzymania przez Bank części pobranej prowizji, za okres od dnia zawarcia Umowy do dnia jej całkowitej spłaty.
W ocenie powódki w umowie pożyczki pozwany zawarł niedozwolone klauzule umowne odnoszące się do kwestii odsetek i innych kosztów pożyczki należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony dotychczas w umowie pożyczki poprzez naruszenie przepisów art. 30 ust.1 pkt 4, 6, 7 oraz 10 ustawy o kredycie konsumenckim
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany zaprzeczył, że: powódka skutecznie złożyła oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego; strona udowodniła roszczenie dochodzone pozwem; umowa narusza przepisu wskazane w art. 45 ust. 1 ustawy; umowa w sposób wadliwy określa którykolwiek z parametrów pożyczki; nie wskazano stopy oprocentowania kredytu, warunków i procedury zmiany oprocentowania; bank wprowadził powódkę w błąd co do oprocentowania kosztów kredytu i wysokości spoczywającego na niej zobowiązania finansowego; umowa nie określa zasad i terminów spłaty kredytu; w umowie nie określono procedury oraz warunków na jakich koszty kredytu ulegają zmianie; zaistniały przesłanki do skorzystania przez powódkę z sankcji kredytu darmowego; postanowienia umowne dotknięte sankcją są jednocześnie abuzywne.
Ponadto pozwany podniósł, że: powódka wyrażała wolę skredytowania kosztu prowizji; bank poinformował powódkę przed zawarciem umowy pożyczki o wszelkich kosztach z nią związanych, w tym, że oprocentowanie kredytu jest naliczane od kwoty pożyczki; złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego było bezskuteczne, ponieważ nastąpiło po upływie terminu ustawowego; umowa i dokumenty stanowiące integralną całość zawierają wszelkie prawem przewidziane, elementy podane w odpowiedni sposób i w prawidłowej wysokości; żądania powódki zostały sformułowane w sposób nieuwzględniający zasady proporcjonalności; wystąpienie z przedmiotowym powództwem stanowi nadużycie prawa podmiotowego i jako takie nie zasługuje na ochronę.
Sąd ustalił, co następuje
W dniu 14 maja 2019 roku pomiędzy (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w Ł., a Z. V. (Pożyczkobiorca) została zawarta umowa pożyczki nr (...).
Strony zawarły umowę następującej treści: (...) udziela Pożyczkobiorcy pożyczki gotówkowej zwanej dalej „pożyczką”, w kwocie 118 573,83 PLN obejmującej: 1) całkowitą kwotę pożyczki, określoną w ust. 2, 2) kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, wymienionych w § 2- jeżeli koszty te, zgodnie z wolą Pożyczkobiorcy podlegają kredytowaniu przez (...) SA na okres kredytowania wynoszący 96 miesięcy, szczegółowo określony zgodnie z § 6. Całkowita kwota pożyczki wynosi 112 657 zł. Całkowity koszt pożyczki wynosi 31 442,13 zł. Całkowita kwota do zapłaty przez Pożyczkobiorcę wynosi 144 099,13 zł. Całkowita kwota do zapłaty jest sumą całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki. Rzeczywista stopa oprocentowania wynosi 6,55 %. Do wyliczenia wielkości, o których mowa w ust. 1-5 przyjmuje się, że umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, oraz że (...) SA i Pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy pożyczki w terminach określonych w umowie (§ 1).
Pożyczkobiorca zobowiązuje się do zapłaty przy wypłacie przez (...) SA pożyczki kosztów, obejmujących prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 5 916,83 zł (§ 2).
Kwota pożyczki, o której mowa w § 1 ust. 1 jest oprocentowana według zmiennej stopu procentowej, która w dniu zawarcia umowy wynosi 4,99 % w stosunku rocznym. W okresie obowiązywania umowy (...) SA dokona obniżenia albo podwyższenia oprocentowania pożyczki w przypadku odpowiednio spadku albo wzrostu stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Zmiana, o której mowa w ust. 2 następuje według poniżysz zasad: 1) wysokość stopy referencyjnej sprawdzana jest w dniu 31 marca i 30 września każdego roku i porównywana: a) przy pierwszym sprawdzeniu 0 do wartości stopy referencyjnej w dniu zawarcia umowy, b) przy kolejnych sprawdzeniach – do wartości stopy referencyjnej obowiązującej w dniu ostatniego sprawdzenia, o którym mowa w lit. a; 2) jeżeli na dzień sprawdzenia wysokość stopy referencyjnej nie uległa zmianie – oprocentowanie pożyczki w kolejnych 6 miesiącach nie zmienia się, 3) jeżeli na dzień sprawdzenia wysokość stopy referencyjnej uległa zmianie: a) (...) SA oblicza i zmienia wysokość oprocentowania pożyczki o wartość zmiany stopy referencyjnej, zgodnie z kierunkiem zmiany tej Stopy, b) zmiana wysokości oprocentowania następuje w kolejnym dniu po dniu sprawdzenia, o którym mowa w pkt 1.
Jeżeli wysokość oprocentowania ustalonego zgodnie z ust. 1-3 przekroczy wysokość stopy odsetek maksymalnych, określonej w Kodeksie cywilnym, (...) SA pobierać będzie odsetki naliczone według stopy odsetek maksymalnych. (...) SA informuje Pożyczkobiorcę, w sposób o którym mowa w § 14, o zmienionej wysokości oprocentowania, okoliczności, na podstawie której podjęto decyzję o tej zmianie oraz dacie wejścia w życie, określonej przez (...) SA. Pożyczkobiorcy przysługuje prawo złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany oprocentowania w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o tej zmianie. W przypadku złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, zmiana oprocentowania nie wiąże Pożyczkobiorcy, a umowa ulega rozwiązaniu po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia. W przypadku braku złożenia oświadczenia Pożyczkobiorcy o wypowiedzeniu umowy w terminie określonym w ust. 6, zmiana oprocentowania pożyczki obowiązuje od daty wejścia w życie, określonej przez (...) SA. Odsetki są liczone od faktycznego zasłużenia, za faktyczny okres wykorzystania pożyczki. Zmiana wysokości oprocentowania powoduje odpowiednio wzrost lub obniżenie wysokości raty pożyczki (§ 5).
Pożyczka została całkowicie spłacona w dniu 27 lutego 2026 roku.
W dniu 28 lutego 2026 roku dokonano zwrotu części prowizji na rachunek klienta w wysokości 872,27 zł (dowód: umowa pożyczki k. 13-15v, zaświadczenie k. 9-11v)
Pismem z 16 lutego 2026 roku Z. V. złożyła (...) S.A. oświadczenie o skorzystaniu przez nią z sankcji kredytu darmowego z uwagi na naruszenie obowiązków informacyjnych wymienionych w ustawie o kredycie konsumenckim.
Pismem z 30 marca 2026 roku (...) S.A. odpowiedział, że nie ma podstaw, aby uznać oświadczenie złożone przez Z. V..
(dowód: pismo z 30.03.2026r. k. 12-12v)
Z. V. zawarła umowę pożyczki z (...) SA w celu przeniesienia zobowiązania z innego banku. (...) SA zaproponował korzystniejsze warunki niż poprzedni dający pożyczkę. Osoba, która reprezentowała (...) SA tłumaczyła Z. V. warunki umowy, starała się tłumaczyć je w sposób zrozumiały i prosty. Z. V. wiedziała, że nie dostanie pieniędzy na konto i, że zaciągnięta pożyczka będzie oprocentowana (dowód: przesłuchanie powódki e-protokół z 30.09.2026r. [00:09:46], [00:15:14] k. 65-65v)
Sąd zważył, co następuje
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawą prawną dochodzonego przez powódkę roszczenia stanowił art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Strona powodowa wskazywała, że dochodzi zapłaty świadczenia nienależnego wynikającego z bezpodstawnego wzbogacenia w postaci sumy nienależnych świadczeń spełnionych tytułem odsetek oraz nienależnego zatrzymania przez pozwanego części pobranej prowizji, za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej całkowitej spłaty.
Do zawartej przez strony umowy pożyczki zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim – dalej: „ ustawa o kredycie konsumenckim ” lub „u. k.k. ”. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tejże ustawy, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki.
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości (art. 720 § 1 k.c.).
Zgodnie z treścią art. 385¹ § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4).
Rażące naruszenie interesów konsumenta, o którym mowa w art. 385¹ § 1 k.c., zachodzi wówczas, gdy w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę formułując konkretne postanowienie umowy. Określenie "rażąco" należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym.
W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwościom, że powódka, zawierając przedmiotową umowę, posiadała status konsumenta. Jednocześnie strona pozwana nie wykazała ażeby postanowienia łączącej strony umowy były indywidualnie uzgadniane z powódką lub by miała ona na ich treść jakikolwiek wpływ, pomimo spoczywającemu na pozwanym w tym zakresie ciężarowi dowodu – a nawet powyższemu nie zaprzeczał. Jednakże zawarcie umowy na podstawie przedstawionego przez przedsiębiorcę wzorca nie stanowi samo w sobie o abuzywności postanowień w niej zawartych.
Powódka wskazuje na abuzywność postanowień, które w jej ocenie zostały dotknięte sankcją kredytu darmowego. Nie sprecyzowała jednak, które postanowienia umowy są w jej ocenie abuzywne oraz w jaki sposób naruszają jej interesy. Należy zauważyć, że klauzule abuzywne to postanowienia umowne, które naruszają interes konsumenta i kształtują jego prawa oraz obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Natomiast art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (u. k.k.) nakłada na banki sztywne, formalne obowiązki informacyjne, których niedopełnienie uruchamia sankcję kredytu darmowego. Tak więc klauzula abuzywna i naruszenie obowiązku informacyjnego to odrębne kategorie naruszeń prawnych, których nie należy utożsamiać ani stosować zamiennie. Różnica dotyczy zarówno przedmiotu oceny, jak i przesłanek prawnych naruszenia. W przypadku klauzuli abuzywnej ocenie podlega treść postanowienia umownego i jego wpływ na sytuację konsumenta, natomiast przy naruszeniu obowiązku informacyjnego zakres, sposób i termin przekazania wymaganych informacji.
Dobre obyczaje nakazują, aby przedsiębiorca przy tworzeniu umowy wykazał dbałość o pewność i jasność stosunku zobowiązaniowego, który na tej podstawie ma być nawiązany z konsumentem, bez wykorzystywania swojej uprzywilejowanej pozycji jako profesjonalisty. Te standardy zostały zachowane przez bank na gruncie przedmiotowej sprawy. Powódce (jako przeciętnemu, rozważnemu konsumentowi) w dostatecznie jasny i czytelny sposób została przez bank przedstawiona i wyjaśniona kwestia prowizji, jej wysokości, zasad pobierania, naliczania odsetek itd.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 sierpnia 2011 r. w sprawie VI ACa 252/11 (niepubl.) stwierdził, że istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych standardów postępowania. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, uwzględniając fakt i sposób zaprezentowania konsumentowi informacji (w samej umowie), nie można uznać, aby po stronie banku doszło do działań zmierzających do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności.
Nie sposób po stronie banku dopatrzeć się działań nieuczciwych, nierzetelnych, odbiegających od przyjętych standardów postępowania. Bank jasno, czytelnie, wyczerpująco poinformował konsumenta o wynikających z umowy uprawnieniach i obowiązkach. Sposób przedstawienia konsumentowi informacji świadczył o tym, że bank traktował konsumenta w sposób rzetelny jako równorzędnego partnera umowy. Sąd, dokonując kontroli postanowień łączącej strony umowy pod kątem ich abuzywności, w tym w szczególności postanowień odnoszących się do prowizji, nie stwierdził, by jakikolwiek zapis umowy miał charakter niedozwolony.
Mając na względzie poczynione rozważania, Sąd uznał, iż postanowienia umowy pożyczki zawartej przez strony nie mają niedozwolonego charakteru i wiążą powoda jako konsumenta.
Strona powodowa zarzuciła naruszenie przez pozwany bank obowiązków informacyjnych, wynikających z art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 7 i 10 tejże ustawy.
Zgodnie ze stanowiskiem powódki, skorzystała ona z uprawnienia prawnokształtującego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w wyniku którego to oświadczenia pozwany utracił prawo do pobrania z tytułu umowy kredytu świadczeń innych aniżeli sam tylko zwrot pożyczonego kapitału. Tym samym, świadczenie w zakresie przenoszącym kapitał ma w ocenie powódki charakter świadczenia nienależnego, które powinno podlegać zwrotowi.
Art. 30 u.k.k. przewiduje wymogi informacyjne, które spełniać powinna umowa o kredyt konsumencki. Umowa ta powinna określać: 1) imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) oraz adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych kredytodawcy i pośrednika kredytowego; 2) rodzaj kredytu; 3) czas obowiązywania umowy; 4) całkowitą kwotę kredytu; 5) terminy i sposób wypłaty kredytu;
6) stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy; 7) rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; 8) zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania; 9) zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku gdy kredytodawca lub pośrednik kredytowy udziela karencji w spłacie kredytu; 10) informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; 10a) numer rachunku płatniczego do spłaty kredytu, jeżeli umowa przewiduje samodzielną spłatę rat kredytu przez konsumenta; 11) roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu; 12) skutki braku płatności; 13) informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią; 14) sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje; 15) termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; 16) prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem; 17) informację o prawie kredytodawcy do otrzymania prowizji za spłatę kredytu przed terminem i o sposobie jej ustalania, o ile takie prawo zastrzeżono w umowie; 18) informację o prawie, o którym mowa w art. 59 ust. 1; 19) warunki rozwiązania umowy; 20) informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; 21) wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów.
Jak stanowi art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Przedmiotowa regulacja kreuje jednostronne uprawnienie konsumenta do istotnej zmiany treści łączącego strony. Tym samym, uwzględnienie któregokolwiek z zarzutów wskazanych w pozwie skutkować musi przyjęciem za trafne stanowiska powoda, że posiadał on uprawnienie do skorzystania z sankcji.
W pierwszej kolejności nie sposób w ocenie Sądu zgodzić się z twierdzeniem pozwanego, iż termin wynikający z art. 45 u.k.k. powinien liczony być od dnia podpisania umowy kredytu i wypłaty środków na rzecz kredytobiorcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ukształtowane już zapatrywanie sądów powszechnych, że terminu przewidzianego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim nie sposób utożsamiać z datą wykonania umowy przez bank, a należy go interpretować zgodnie z zasadą ochrony konsumenta i rozumieć jako wykonanie umowy przez wszystkie strony stosunku prawnego (tak np. wyrok SO w Warszawie z dnia 20 września 2024 r., XXVII Ca 988/24, wyrok SO w Warszawie z dnia 6 czerwca 2024 r., V Ca 1495/23, wyrok SO w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., V Ca 1279/23 i inne). Z treści omawianego przepisu nie wynika bowiem, że termin ten zaczyna biec po wykonaniu umowy przez jedną ze stroną (i którą) – tym samym, umowa ta celem jej „wykonania” obejmuje (z uwagi na fakt, że jest umową dwustronnie zobowiązującą) wykonanie obowiązków z niej wynikających przez obie strony.
Uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa zatem po upływie roku od dnia wykonania umowy. Przez wykonanie umowy należy rozumieć wypełnienie wszystkich obowiązków przez obie strony umowy powstałe również na podstawie ustawy, wykonane dobrowolnie jak i przymusowo. Jest to termin zawity prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Ustawodawca nie wskazał, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć wypłatę kwoty kredytu przez kredytodawcę (uzyskania środków przez konsumenta), bądź chwilę zawarcia umowy. Ustawodawca nie zawęził również w aspekcie podmiotowym pojęcia wykonania umowy poprzez połączenie go ze spełnieniem świadczenia przez którąś ze stron. W niniejszej sprawie umowa została zawarta na czas określony do dnia 14 maja 2027 roku, natomiast została wykonana w dniu 27 lutego 2026 roku. Powódka złożyła pozwanemu oświadczenie o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego pismem z 16 lutego 2026 roku, a więc przed wykonaniem umowy. Tak więc oświadczenie zostało złożone przed upływem terminu określonego w art. 45 ust. 5 u.k.k.
Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu nie doszło w przedmiotowym stanie faktycznym do naruszenia zarzucanych przez powódkę obowiązków informacyjnych.
W pierwszej kolejności powódka zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., który stanowi, iż umowa o kredyt konsumencki powinna określać całkowitą kwotę kredytu.
Całkowita kwota kredytu to suma wszystkich środków pieniężnych udostępnionych konsumentowi przez kredytodawcę w ramach kredytu konsumenckiego. Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego, w ramach którego konsument otrzymuje stosowne informacje przed zawarciem umowy o kredyt, określa całkowitą kwotę kredytu jako maksymalną kwotę lub łączne kwoty udostępnione na podstawie umowy o kredyt (zob. pkt 2 załączników II i III do dyrektywy 2008/48/WE) (zob. K. Osajda (red.), Tom VII. Prawo konsumenckie. Komentarz, Warszawa 2019). Powódka wskazała, że w treści umowy zawarto dwa pojęcia tj. kwoty udzielonej pożyczki oraz całkowitej kwoty kredytu. Z § 1 ust. 1 umowy wynika, że Bank udzielił pożyczki obejmującej kwotę 118 573,83 zł. Zgodnie z § 1 ust. 2 umowy całkowita kwota pożyczki, tj. kwota którą Bank udostępnił pożyczkobiorcy to 112 657 zł. Powódka zarzuciła nieprawidłowe określenie całkowitej kwoty kredytu.
W umowie wskazano równolegle dwie wartości: kwotę udzielonej pożyczki w wysokości 118 573,83 zł, która stanowi sumę rat kapitałowych i została określona jako wartość zaciągniętej pożyczki i poddana oprocentowaniu oraz „całkowitą kwotę pożyczki”, która zgodnie z postanowieniem zawartym w § 1 ust. 2 umowy wynosi 112 657 zł, rozumianą jako środki faktycznie oddane do dyspozycji kredytobiorcy.
Analizując treść zapisu dotyczącego całkowitej kwoty kredytu (§ 1 ust. 2), należy zauważyć, że całkowita kwota kredytu nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu. Tak więc całkowita kwota kredytu wskazana przez pozwanego została ustalona w sposób prawidłowy. Zatem, skoro powódka podnosi ten zarzut, to zgodnie z treścią art. 6 kc winna ona wykazać, że pozwany nie dopełnił tego obowiązku i objął całkowitą kwotą kredytu również składniki wskazane w oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Natomiast powódka, oprócz sformułowania zaczerpniętego z art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., nie zaoferował w tym zakresie żadnego materiału dowodowego.
Powódka zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k. poprzez ustalenie niezgodnej z przepisami stopy oprocentowania kredytu, tj. doliczenie do kwoty kapitału i poddanie oprocentowaniu prowizji określonej w § 2 umowy w wysokości 5 916,83 zł, czyli składnika, który stanowić winien nieoprocentowany koszt kredytu, co w konsekwencji doprowadziło do naliczania odsetek kredytowych od pozaodsetkowych kosztów kredytu tj. prowizji
W realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. Zgodnie z przywołanym przepisem umowa o kredyt konsumencki powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy.
Biorąc pod uwagę treść przedmiotowego przepisu, Sąd uznał, że w umowie wskazano wszystkie wymagane informacje dotyczące odsetek. W dokumencie (§ 5) wskazano stopę oprocentowania, warunki stosowania tej stopy, a także okresy i warunki zmiany stopy oprocentowania. W szczególności podano dostatecznie zobiektywizowane i skonkretyzowane podstawy do podjęcia decyzji o zmianach oprocentowania. Postanowienia dotyczące oprocentowania kredytu były jasne, spójne i nie wprowadzały konsumenta w błąd. Kredytobiorca został wyraźnie poinformowany (§ 5 ust. 1), że zastosowana stopa oprocentowania odnosi się do kwoty udzielonej pożyczki, a więc również do przewidzianych w umowie kosztów kredytu. Nie zaistniała taka sytuacja, aby w umowie w sposób nieprawidłowy określono faktycznie zastosowaną stopę oprocentowania. Powódka nie wykazała, aby faktycznie zastosowano stopę wyższą niż wskazano w umowie.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.
Powódka zarzuciła również naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. poprzez ustalenie nieprawidłowej wartości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, która zgodnie z umową wynosiła 6,55%, co jest konsekwencją naliczenia odsetek kapitałowych od kwoty pożyczki powiększonej o prowizję. Powyższe miało doprowadzić do ustalenia błędnej kwoty bazowej, na podstawie której ustalono RRSO.
Stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Przez rzeczywistą roczną stopę oprocentowania należy rozumieć całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt. 12 u.k.k.). Całkowitą kwotą do zapłaty przez konsumenta jest suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt. 8 u.k.k.). W umowie jako RRSO wskazano 6,55 % (§ 1 ust. 5), wraz z założeniami przyjętymi do jej wyliczenia (§ 5) oraz całkowitą kwotę do zapłaty – 144 099,13 zł (§ 1 ust. 4).
Istota argumentacji powoda sprowadza się w tym wypadku do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, co powodowało zawyżenie kosztów kredytu, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty - co ocenić należy jako stanowisko błędne.
Nie ma podstawy prawnej do ograniczania możliwości naliczania odsetek tylko do kapitału kredytu pozostawionego kredytobiorcy do rozdysponowania na cele nieobejmujące samego sfinansowania kredytu, czyli służącego wyłącznie realizacji zamierzeń, które skłoniły konsumenta do zaciągnięcia kredytu. Gdy uzyskanie kredytu łączy się z poniesieniem dodatkowych kosztów, takich jak prowizje, opłaty przygotowawcze itp., a jednocześnie kredytobiorca nie pokrywa ich z własnych środków, niezależnie od tego z jakich względów, to również takie sumy mogą zostać udostępnione przez kredytodawcę, czyli skredytowane. W takiej sytuacji kredytobiorca także korzysta z cudzego kapitału, a kredytodawca jest uprawniony do pobrania z tego tytułu odsetek, jeżeli obie strony zgodnie wyrażą taką wolę w umowie. Jest to rozwiązanie rozsądne, uzasadnione ekonomicznie, mieszczące się w istocie stosunku zobowiązaniowego i nienaruszające zasady swobody umów (art. 353 § 1 k.c. i art. 353¹k.c.).
Jednocześnie należy zauważyć, że podmiot poszukujący zewnętrznego źródła finansowania przedsięwzięć z reguły nie ma środków na urzeczywistnienie tych projektów ani na poniesienie ciężarów finansowych związanych z udzieleniem kredytu. Zmuszenie kredytobiorców do uiszczania tych kosztów jedynie z funduszy pozostających do ich dyspozycji pozbawiłoby część konsumentów możliwości zaciągnięcia kredytu w ogóle lub też znacząco by ją utrudniało.
Kredytodawca ma jednak w tym wypadku - gdy strony tak postanowiły w umowie - prawo do naliczania odsetek od sum wyłożonych (skredytowanych) przez niego na koszty kredytu, z których odnosi pożytek kredytobiorca (art. 359 § 1 k.c.). Omawianej możliwości poddania oprocentowaniu kredytowanych kosztów kredytu (np. prowizji) nie wykluczają przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, ani implementowanej w nich dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L 133 z 22 maja 2008 roku; dalej także jako dyrektywa). Z norm tych aktów prawnych nie wynika, aby odsetki mogły być pobierane tylko od kwoty udostępnionej konsumentowi na jego własne cele (niezwiązane ze sfinansowaniem udzielenia kredytu), czyli wyłącznie od całkowitej kwoty kredytu.
Podkreślenia wymaga nadto, iż sposób ukształtowania postanowienia umownego w zakresie odsetek nie ma jednak bezpośredniego przełożenia na obowiązki informacyjne kredytodawcy. Nawet bowiem, jeśli w toku kontroli postanowienia umowy, regulacja ta okazałaby się mieć charakter niedozwolony, nie sposób wywieść z tego, że kredytodawca naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.
Obowiązku tego nie sposób bowiem traktować w ten sposób, że pozostaje on niewypełniony każdorazowo, gdy którekolwiek z postanowień umowy, dotyczące kwot lub kosztów zawartych w umowie, a mających wpływ na RRSO, okaże się mieć niedozwolony charakter. Takie rozumienie obowiązku wskazania RRSO jawi się bowiem jako systemowo niespójne.
Przepis art. 385¹ § 1 k.c. przewiduje jako skutek zawarcia w umowie niedozwolonych postanowień sankcję w postaci braku związania nimi konsumenta. Skutek ten wywodzi się zresztą wprost z treści art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13. Skutkiem zaistnienia w umowie postanowień abuzywnych nie jest natomiast przyjęcie sankcji kredytu darmowego (art. 45 u.k.k.). Sankcja kredytu darmowego – w zakresie, w którym odnosi się do art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. – dotyczy sytuacji, w której w umowie nie doszło do określenia RRSO lub doszło do jego określenia z naruszeniem reguł określania RRSO zawartych w u. k.k. Nie odnosi się natomiast do sytuacji, w której kredytodawca określił RRSO w oparciu o zawarte w umowie parametry, przy czym jeden z tych parametrów został określony na poziomie innym niż byłby, gdyby umowa nie zawierała postanowień abuzywnych. Takie rozumienie obowiązku stanowi wadliwe odzwierciedlenie relacji pomiędzy postanowieniami dyrektywy 2008/48 i dyrektywy 93/13 i nie wynika w żaden sposób z celu wskazanych dyrektyw.
Należy również w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok wydany przez Trybunał Sprawiedliwości dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23, w którym to wskazane zostało, że obliczenia RRSO dokonuje się przy założeniu, że umowa o kredyt będzie obowiązywać przez uzgodniony okres oraz że kredytodawca i konsument wywiążą się ze swoich zobowiązań zgodnie z warunkami określonymi w tej umowie i w określonych w niej terminach, zaś obowiązek podania RRSO jest spełniony, jeżeli RRSO wskazane w danej umowie odpowiada RRSO obliczonemu zgodnie z ustalonym wzorem matematycznym na podstawie całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okazałyby się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta. A zatem, okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano RRSO, które okazuje się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego.
Tym samym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.
Powódka zarzuciła nadto naruszenie przez pozwanego obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez brak przekazania rzetelnej, jednoznacznej i zrozumiałej informacji, co skutkuje również nieprawidłowym określeniem całkowitego kosztu kredytu i uniemożliwia realną ocenę zakresu zobowiązania przez konsumenta.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., umowa kredytu powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.
Wszystkie te informacje zostały wprost wskazane w umowie.
Oczekiwanie od pożyczkodawcy wyjaśniania każdego pojęcia jest rozumowaniem na tyle niebezpiecznym, że w takim wypadku w zasadzie zakwestionować można byłoby każde nawet najbardziej podstawowe pojęcia, łącznie z pojęciami użytymi do wyjaśnienia danego pojęcia. W umowie wprost wskazano, czy oprocentowanie jest stałe czy zmienne i na jakich warunkach może ulec zmianie. Nie doszło więc do jakichkolwiek naruszeń w tym zakresie.
Stopa referencyjna NBP jest pojęciem obiektywnym, powszechnie znanym i dostępnym. Bank nie ma prawnego obowiązku szczegółowego wyjaśniania w treści umowy mechanizmów ekonomicznych banku centralnego czy wklejania definicji (np. jak działa stopa referencyjna NBP czy wskaźnik WIBOR). Nadmiar szczegółów tego typu mógłby wręcz zostać uznany za szum informacyjny.
Zdaniem Sądu, Bank zadośćuczynił wszystkim wymogom informacyjnym w tym zakresie, a jego działanie nie nosiło znamion naruszenia.
Zaznaczenia nadto wymaga, że badanie spełnienia przesłanek do skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie powinno polegać na drobiazgowym poszukiwaniu wręcz „na siłę” jakiegokolwiek odstępstwa od wymogów z art. 30 u.k.k., gdyż takie zastosowanie prawnokształtującego uprawnienia z art. 45 ust. 1 u.k.k. pozostaje w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym jego przeznaczeniem. Celem sankcji kredytu darmowego jest zapobieżenie sytuacji, w której – z uwagi na naruszenie obowiązków informacyjnych – konsument nie ma możliwości pełnego zorientowania się w swojej sytuacji prawnej i parametrach kredytu, nie zaś możliwość skorzystania z darmowego kredytu w przypadku dowolnego, choćby drobnego i niemającego żadnego wpływu na decyzję konsumenta naruszenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się w realiach niniejszej sprawy naruszenia przez stronę pozwaną obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 u.k.k., które skutkowałyby możliwością skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
W tym stanie rzeczy, wziąwszy pod uwagę, że nie powstało po stronie pozwanej zobowiązanie do zwrotu pobranych świadczeń, albowiem nie miały one bowiem charakteru świadczenia nienależnego, powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, zawarte w pkt 2 wyroku, oparte zostało na treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Strona pozwana wygrała niniejszą sprawę w całości, a tym samym należne jej były poniesione koszty procesu w łącznej wysokości 3 634 złotych. Na koszty te złożyły się zaś kwota 3 600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ustalona na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota 34 złotych tytułem uiszczonej przez pozwanego opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Od wskazanych powyżej kosztów – na podstawie art. 98 § 1¹k.p.c. – należne pozwanemu były również odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego naliczane od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
sędzia Anna Gajewska