Uzasadnienie
Stan faktyczny
W dniu 15 października 2019 r. doszło do zawarcia umowy pożyczki pomiędzy L. R. a Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. w G. na kwotę 60.829,49 zł, na okres do września 2027 r. Umowa została wykonana przez pożyczkodawcę.
Okoliczności bezsporne (k. 16-21)
P. zmarła 29 kwietnia 2021 r.
Dowód: odpis aktu zgonu, k. 22
W dniu 14 grudnia 2021 r. pomiędzy nabywcą wierzytelności wynikającej z w/w umowy pożyczki a J. R. doszło do zawarcia umowy ugody. Pozwany ugody nie wykonywał i wierzyciel uznał ją za nieobowiązującą.
Dowód: ugoda, k. 23-25
Ocena dowodów
Brak dowodu na fakt, że pozwany jest spadkobiercą zmarłej pożyczkobiorczyni.
Pozostałe dowody z dokumentów nie budzą wątpliwości co do autentyczności i mocy dowodowej.
Kwalifikacja prawna
Nabycie przez powoda wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki nie budzi wątpliwości.
Nie jest natomiast jasnym, z jakiej podstawy faktycznej powód wywodzi swoje roszczenie: mimo, że powołuje się na zgon pożyczkobiorczyni unika przyznania, że pozwanemu przypisuje odpowiedzialność za długi spadkowe po L. R.. Z drugiej strony powołując się na zawartą z pozwanym umowę ugody wyraźnie twierdzi, że umowa ugody nie obowiązuje. Ostatecznie w uzasadnieniu pozwu zawiera podsumowujące wcześniejszy wywód sformułowanie, że „pozwany nie spłacił zadłużenia wynikającego z przedmiotowej pożyczki” (k. 4). Należy więc uznać, że powód po prostu uważa, że pozwany ma „powinność” uregulowania pożyczki zawartej przez L. R., choć nie wiadomo, z czego taka „powinność” ma wynikać. Skoro nie wynika ze spadkobrania, poręczenia ani ugody, to należy przyjąć, że powód powołuje się na obowiązek o charakterze dżentelmeńskim, o wymiarze jedynie honorowym, nie podlegający ochronie sądowej.
Gdyby zaś przyjąć, że roszczenie pozwu ma wynikać z zawartego w ugodzie oświadczenia pozwanego o uznaniu długu (§ 1 pkt 3, k. 23), to należy uznać, że jest ono bezwzględnie nieważne (art. 58 § 1 k.c.), gdyż ugoda może dotyczyć wyłącznie podmiotów, które już wiąże określony stosunek prawny i godzą się one pojednawczo zakończyć spór z niego wynikający. Jeżeli sens ugody w rzeczywistości miałby obejmować kumulatywne umowne przystąpienie do długu, to należałoby wyraźnie i jednoznacznie stwierdzić, do długu jakiej to osoby pozwany miałby przystąpić. Z treści ugody nie wynika w żadnym stopniu, że jest to kumulatywne przystąpienie do długu osoby trzeciej. Ugoda stron w ogóle nie zawiera informacji o zgonie pożyczkobiorczyni i sprawia po prostu nieodparte wrażenie wzorca ugody nieodpowiednio dobranego do danej sytuacji.
Reasumując, fakty przywołane w pozwie budzą zasadnicze wątpliwości i – zważywszy że powodem jest firma profesjonalnie zajmująca się windykacją roszczeń – zmierzają do obejścia prawa (art. 339 § 2 k.p.c.), tj. przepisów prawa spadkowego (w tym ochrony spadkobierców nabywających spadek z dobrodziejstwem inwentarza), albowiem jasnym i oczywistym jest, że powód mógł bez przeszkód zainicjować postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej pożyczkobiorczyni. Choć nie był to wyłącznie wymagany sposób dowodzenia spadkobrania po zmarłej, to powód w tym zakresie nawet nie przedstawił jakichkolwiek twierdzeń. Z drugiej strony – ugoda z pozwanym ewidentnie zmierzała do obejścia prawa i była próbą przypisania osobie trzeciej odpowiedzialności za cudzy dług posługując się niezrozumiałymi dla przeciętnego konsumenta ogólnymi formułami („nie zgłasza zarzutów co do istnienia i wysokości roszczenia oraz jego podstaw”), być najprawdopodobniej przybitego psychicznie niedawną śmiercią osoby najbliższej.
Taką praktykę firm windykacyjnych należy ocenić krytycznie, a postanowienie z § 1 ust. 3 ugody – niezależnie od powyższych ocen prawnych – należy uznać za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Ugoda – co bezsporne – została zawarta na wzorcu pochodzącym od powodowego funduszu (a konkretnie – kancelarii (...) – działającej na jego zlecenie).
Mając powyższe na uwadze stwierdzono brak podstaw do przypisania pozwanemu odpowiedzialności prawnej za niespłaconą pożyczkę i powództwo oddalono w całości na mocy art. 720 § 1 k.c. a contrario (pkt I. sentencji).
Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie – o ile przyjmuje się, że podstawą roszczenia była ugoda stron – miał i ma do jego prawomocnego zakończenia zastosowanie art. 458¹⁵ § 4 k.p.c. zawierający rygorystyczne ograniczenia dowodowe po stronie przedsiębiorcy. Z tych przyczyn materiał dotychczas przedstawiony przez powoda był traktowany przez sąd jako ostateczny i nieuzupełnialny; był rozważany w ramach i granicach przedstawionych twierdzeń i dowodów – zakładając przy tym, że celowo został przedstawiony w takiej właśnie formie i treści (autorem pozwu jest adwokat). Poszukiwanie w tym materiale dalszych warstw i sensów nie wydaje się dopuszczalne i możliwe, gdyż stanowiłoby dowód na brak bezstronności sądu, którego celem nie jest manipulacyjna interpretacja materiału na korzyść przedsiębiorcy kosztem konsumenta, lecz postawa neurtalna względem każdej ze stron procesu, nawet jeżeli konsument jest w procesie bierny.
Koszty
W punkcie II. kosztami obciążono powoda na mocy art. 98 k.p.c.