Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 lutego 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., odmówił P. P. przyznania prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, albowiem orzeczeniem z dnia 30 stycznia 2025 roku Komisja Lekarska ZUS uznała, że ubezpieczony nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji.
W odwołaniu od tej decyzji P. P. wskazał, że jego stan zdrowia jest zły i podnosił, że jest osobą wymagającą stałej opieki i pomocy drugiej osoby. Wskazywał i nie jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje
P. P. (urodzona (...)) pozostaje na rencie.
(okoliczność bezsporna).
W związku z występującymi schorzeniami P. P. wystąpił z wnioskiem o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Lekarz orzecznik nie stwierdził u niego niezdolności do samodzielnej egzystencji, a w związku ze złożonym sprzeciwem, także komisja lekarska ZUS nie stwierdziła niezdolności do samodzielnej egzystencji, co skutkowało wydaniem decyzji z dnia 4 lutego 2025 roku, w której odmówiono mu prawa do tego świadczenia.
(opinia lekarska k.12; sprzeciw k.13; opinia lekarska komisji k.22 – akta dokumentacji medycznej ZUS)
W celu ustalenia, czy odwołujący jest niezdolna do samodzielnej egzystencji Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza sądowego z zakresu schorzeń, na które cierpi skarżący.
Opinię sporządził biegły lekarz sądowy z zakresu psychiatrii, który przeprowadził badanie odwołującego, a następnie przeanalizował zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną. Na tej podstawie rozpoznał u niego chorobę psychiczną - schizofrenię paranoidalną. Wskazał, że objawy choroby są typowe i postawione rozpoznanie nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości. Przebieg choroby typowy, dość ciężki, z dość licznymi zaostrzeniami wymagającymi hospitalizacji. Wg danych z epikryzy- między zaostrzeniami istotne nasilenie objawów negatywnych. Wg danych z epikryz podczas leczenia szpitalnego obserwowano trudności w uzyskaniu pełnej poprawy. W trakcie aktualnego badania pacjent mutystyczny, bez możliwości kontaktu słownego. Wg danych z epikryz mutyzm w przeszłości nierozerwalny był z objawami wytwórczymi w postaci halucynacji słuchowych czy też urojeń prześladowczych. Dlatego można podejrzewać, że pacjent aktualnie znajduje się w zaostrzeniu psychozy.
Aktualny stan psychiczny przekłada się na całkowitą bezradność pacjenta w kontaktach społecznych. Niezdolny do prowadzenia swoich spraw, bez zdolności do kontaktów urzędowych. Całkowicie wydolny w samoobsłudze. Wątpliwa zdolność do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie okazało się zasadne.
Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 256 z późn. zm.), świadczenie uzupełniające przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są,
- 1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub
- 2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub
- 3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 2 ust. 1 w.w. ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej "osobami uprawnionymi".
Przepis art. 2 ust. 2 w.w. ustawy stanowi zaś, że świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834 i 858), zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859), dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 953), świadczenia ratowniczego z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 233), dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1207), dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, o którym mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1772, 1693 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 859), dodatku elektrycznego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1704, 1785 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 859), świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz.U. poz. 1073 oraz z 2024 r. poz. 1246), świadczenia wspierającego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429 i 2760), bonu energetycznego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (Dz.U. poz. 859), oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 2157,80 zł miesięcznie.
W przedmiotowej sprawie jedyną sporną okolicznością był stan zdrowia odwołującego, w szczególności, czy stan zdrowia wnioskodawcy czyni go niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Pojęcie „niezdolności do samodzielnej egzystencji” ma szeroki zakres przedmiotowy i oznacza spowodowaną naruszeniem sprawności organizmu konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W ramach zakresu tego pojęcia należy odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację (czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp.) od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza. Niezdolna do samodzielnej egzystencji jest zarówno osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby, jak i osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby.
Wszystkie powyższe czynniki łącznie wyczerpują treść terminu „niezdolność do samodzielnej egzystencji” (por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2021 roku, sygn. III AUa 15/21 i z dnia 15 listopada 2021 roku, sygn. III AUa 977/21).
Dokonanie ustaleń w spornym zakresie wymagało wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c., co oznaczało konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego dysponującego specjalistyczną wiedzą odpowiednią dla dokonania oceny stanu zdrowia wnioskodawcy.
W tym celu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza sądowych z zakresu psychiatrii. Biegły zaopiniował, iż rozpoznane u odwołującego schorzenie powoduje u niego niezdolność do samodzielnej egzystencji. Sąd podzielił wniosek biegłego zawarty w opinii w całości i uwzględnił go przy rozstrzyganiu w sprawie. Opinia biegłego została sporządzona fachowo, w oparciu o aktualną wiedzę, przedstawione w niej wnioski poparte odpowiednimi argumentami, a żadna ze stron nie kwestionowała sporządzonej opinii. Co prawda w opinii biegły stwierdził, iż niezdolność do samodzielnej egzystencji trwa od 18 lipca 2024r, jednakże sąd związany datą złożenia wniosku ustalił okres niezdolności od 1 grudnia 2024r - do końca 2025r – zgodnie ze wskazaniami biegłego zawartymi w opinii.
Wobec powyższego, na podstawie art. 477¹⁴ § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
Sędzia Cezary Olszewski