Uzasadnienie
Decyzją z 4 czerwca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.. odmówił H. Z. prawa do deputatu węglowego, gdyż bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury pomostowej nie był pracownikiem zatrudnionym na kolei.
Odwołanie od tej decyzji wniósł do sądu H. Z. domagając się przyznania prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu deputatu węglowego, gdyż prawo do emerytury uzyskał w związku z pracą na kolei a w czasie zatrudnienia na kolei otrzymywał deputat węglowy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania gdyż ostatnim zatrudnieniem nie była praca na kolei.
Sąd ustalił i zważył, co następuje
H. Z. urodził się (...)
Poza sporem jest, że w okresie od 01.09.1975 r. do 30.06.2009 r. pracował w (...) (później (...) Zakład Spółki.) i otrzymywał deputat węglowy a następnie ekwiwalent pieniężny do końca okresu zatrudnienia.
Niesporne jest też, że ostatnim miejscem zatrudnienia odwołującego się była praca w (...) sp. z o.o. gdzie pracował do 18.09.2020 r. w szczególnych warunkach i opłacane były z tego tytułu przez pracodawcę składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. Poza sporem jest również, że w dniu 24.09.2020 r. wystąpił z wnioskiem o emeryturę pomostową i świadczenie to otrzymał decyzją z dnia 26.11.2020 r. poczynając od 19.09.2020 r. do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Do świadczenia nie przyznano ekwiwalentu z tytułu deputatu węglowego gdyż nie złożył wniosku w tym zakresie. Dodatkowo ostatnim zatrudnieniem nie była praca na kolei.
Wniosek o przyznanie ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy H. Z. złożył 28.03.2025r.
Zgodnie z treścią art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 146) byłemu pracownikowi kolejowemu pobierającemu emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, przyznaną na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin lub przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. poz. 144, z późn. zm.) albo przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504 i 1504), a także członkom rodziny tego pracownika pobierającym po nim rentę rodzinną przyznaną na podstawie wymienionych przepisów, przysługuje prawo do deputatu węglowego w ilości 1800 kg węgla kamiennego rocznie, w formie ekwiwalentu pieniężnego.
Zgodnie zaś z art. 74 ust. 4 ww. ustawy prawo do deputatu węglowego nie przysługuje jednak emerytowi lub renciście, jeżeli nie przysługiwało mu w okresie zatrudnienia, z tytułu którego powstało prawo do emerytury lub renty.
W ocenie Sądu – wbrew przekonaniu ZUS - przyznanie prawa do deputatu węglowego nie jest uzależnione od tego czy praca na kolei była ostatnim zatrudnieniem przed przyznaniem prawa do emerytury czy renty ale od tego czy nabycie prawa do emerytury nastąpiło z tytułu zatrudnienia wykonywanego na kolei.
W rozpoznawanej sprawie wskazana przez ZUS podstawa w postaci ostatniego zatrudnienia odwołującego przed przyznaniem mu prawa do emerytury pomostowej nie będącego zatrudnieniem na kolei, nie może uzasadniać odmowy przyznania odwołującemu prawa do ekwiwalentu za deputat węglowy. Bezsporne jest bowiem, że podczas zatrudnienia w strukturach (...) czyli do 29.02.2012 r. przysługiwał odwołującemu się deputat węglowy. W takich realiach decydujące znaczenie dla sprawy ma ustalenie, czy nabycie prawa do emerytury nastąpiło w oparciu o zatrudnienie wykonywane na kolei.
Poza sporem jest, że odwołujący się uzyskał emeryturę pomostową a nabycie przez niego prawa do tego świadczenia jest ewidentnie uzasadnione ponad 15-letnią pracą na kolei. Stosownie bowiem do treści art. 4 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U 2018 poz. 1924 ze zm.) nabycie prawa do emerytury pomostowej wymaga wykazania m.in. co najmniej 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, a za taką pracę uważane jest m.in. zatrudnienie na kolei.
Jak zauważył Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 07.03.2012 r. prawo do deputatu węglowego przysługuje byłym pracownikom kolejowym, którzy na podstawie tego właśnie zatrudnienia nabyli emeryturę lub rentę a nie jest przy tym wymagane by przyznana emerytura była pochodną „ wyłącznie” zatrudnienia na kolei oraz aby praca na kolei była wykonywana bezpośrednio przed przyznaniem prawa do świadczenia. (patrz wyrok AS We Wrocławiu z 07.03.2012r. sygn. akt IIIAUa 1699/11 (LEX 1238743). Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 10.02.2021r. IIIAUa 963/20) Analogicznie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 15.09.2021r. w sprawie o sygn. akt IIIAUa762/21.
Powyższy pogląd jest już w orzecznictwie sądowym utrwalony i sąd orzekający w niniejszej sprawie również go podziela.
Jak potwierdzają dane o zarobkach odwołujący się pobierał ekwiwalent za deputat węglowy aż do rozwiązania stosunku pracy czyli do 29.02.2012 r.
Skoro zatem uzyskał emeryturę pomostową w związku z pracą na kolei, a w czasie tego zatrudnienia pobierał ekwiwalent za deputat węglowy to spełnił wszystkie warunki do uzyskania omawianego ekwiwalentu. Odwołanie zatem podlegało uwzględnieniu poprzez przyznanie prawa do przedmiotowego ekwiwalentu od pierwszego dnia miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek czyli od 1 marca 2025 r.
Zaskarżona decyzja organu rentowego z 04.06.2025r. podlegała więc zmianie i zgodnie z art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. orzeczono jak w wyroku.
Sędzia Romuald Kompanowski