Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28.03.2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.. odmówił K. M. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych z uwagi na to, że nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, gdyż przedłożył na tę okoliczność świadectwo spełniające wymogi formalne tylko co do okresu 6 lat 11 miesięcy i 15 dni pracy.
W odwołaniu od tej decyzji K. M. domagał się w oparciu o zeznania wskazanych świadków przyznania rekompensaty za ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach w okresie od 14.11.1983r. do 30.04.1992r. w Zakładzie (...) przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych a także jako kierowcy samochodu ciężarowego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.. wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd ustalił, i zaważył co następuje
K. M. urodził się w (...)
Po ukończeniu szkoły podstawowej podjął pracę w (...) Zakładach (...), skąd powołany został do zasadniczej służby wojskowej, którą odbył w okresie od 27.04.1979r. do 16.04.1981r.
W czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej uzyskał uprawnienia kierowcy zawodowego. Prawo jazdy kategorii C uzyskał 24.04.1981r. (dokument okazany podczas rozprawy)
Poza sporem jest,że organ rentowy zaliczył mu jako pracę w szczególnych warunkach okres od 6 lat 11 miesięcy i 15 dni na przestrzeni lat 1992-1999 z tytułu wykonywania pracy operatora maszyn i urządzeń oraz na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego.
Odwołujący się wcześniej od 1.11.1976r. do 19.07.1982r. pracował jako kierowca ciągnika w (...) Zakładach (...), od 20.07.1982r. do 16.11.1982r. w (...) Fabryce (...) jako robotnik transportu wewnętrznego i od 18.11.1982r. do 13.11.1983r. ponownie jako kierowca ciągnika w (...) Zakładach (...).
Z akt osobowych odwołującego się nadesłanych przez archiwum wynika,że w Zakładzie (...) w M. podjął zatrudnienie od 14.11.1983r. na stanowisku kierowca- pomocnik montera.W dniu 27.06.1988r. uzyskał tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie elektromonter.
Przez cały czas do 30.04.1992r. pracował w tym zakładzie w grupie robót w T., w brygadzie liniowej w charakterze elektromontera linii kablowych i napowietrznych, a jednocześnie w charakterze kierowcy. Z dniem 1.05.1991r. powierzono mu funkcję brygadzisty, co – jak wynika z akt osobowych z czasem doprowadziło do konfliktu i skłoniło go do rezygnacji z zatrudnienia w tej firmie.
Pracując w tym zakładzie w oddziale T., odwołujący się wraz z pozostałymi elektromonterami brygady zajmował się zakładaniem, modernizacją i remontami linii energetycznych niskiego i średniego napięcia. Były to linie napowietrzne w otwartym terenie, a na terenie zabudowanym linie kablowe. Pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w zmiennych warunkach atmosferycznych, a w odniesieniu do linii napowietrznych była to praca na wysokości.Wszystkim członkom brygady przyznawano posiłki regeneracyjne gdyż wykonywali prace wymagającą wzmożonego wysiłku.
Dodatkowo poza pracą elektromontera odwołujący się powierzone miał czynności kierowcy samochodu brygadowego. Był to rumuński pojazd B. o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton, specjalnie przystosowany do przewozu do 10 osób oraz sprzętu i wyposażony w urządzenia specjalistyczne jak wyciągarka używana do stawiana słupów energetycznych. Tym pojazdem odwołujący się również przewoził brygadę na miejsce wykonywania prac w terenie oraz odwoził pracowników brygady po zakończonej pracy.
Praca wszystkich członków brygady elektromonterów była przez zakład uznawana za pracę w szczególnych warunkach. Świadek Z. Ł. w związku z tym uzyskał prawo do wcześniejszej emerytury, a świadek A. E. dysponuje świadectwem pracy w szczególnych warunkach na stanowisku wymienionym w wykazie A dział II poz.1 pkt 10 przepisów branżowych.
Dowód- zeznania świadka Z. Ł. [00:06-00:16] i świadka A. E. [ 00:17-00:26] nagrania z rozprawy z dnia 08.10.2025r.
Odwołujący się wystąpił o emeryturę po ukończeniu wieku 65 lat (co nastąpiło w dniu 07.01.2024.) Prawo do emerytury uzyskał decyzją z dnia 29.01.2024r. W dniu 04.02.2025r. wystąpił o przyznanie rekompensaty w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z definicją ustawową z art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2023 poz.164) rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Przesłanki przedmiotowego świadczenia są sprecyzowane w art. 21, art. 22 i art. 23 ust. 2 ustawy pomostowej.
Zgodnie z powołanymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., który ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Jednocześnie ust. 2 art. 21 precyzuje przesłankę negatywną, stanowiąc, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Choć nie wynika to wprost z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, ale ukształtowało się już orzecznictwo sądowe potwierdzające, że dla ustalenia prawa do rekompensaty konieczne jest wykazanie określonego charakteru pracy ubezpieczonego pracownika w rozumieniu art. 32 ustawy o ustawy o emeryturach i rentach z FUS w wymiarze co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r., czyli przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych. Rekompensata nie jest samodzielnym dodatkiem do emerytur z racji wykonywania pracy w szczególnych warunkach, nie przysługuje za wykonywanie takiej pracy przez 15 lat, tylko za brak możliwości uzyskania emerytury wcześniejszej z tytułu co najmniej 15 letniego wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Jest przewidziana dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Z zasady okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale w razie braku możliwości uzyskania dokumentu od zakładu pracy możliwe jest wykazywanie pracy w szczególnych warunkach wszelkimi innymi dowodami. Spór o zakwalifikowanie pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach odbywa się w trybie ustalenia prawa do świadczenia przed sądem w ramach odwołania od decyzji organu rentowego. Utrwalone jest w orzecznictwie,że o zakwalifikowaniu pracy na danym stanowisku do pracy w szczególnych warunkach decyduje nie tyle nazwa stanowiska, co rzeczywisty charakter pracy.
Definicję ustawową „ pracy w szczególnych warunkach” zawiera art.32 ust 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Odwołujący się domagał się zakwalifikowania jego pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych o jakiej mowa w wykazie A dział II i VIII rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze / Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zmianami/ a także jako kierowcy samochodu ciężarowego.
W przepisach branżowych, które stanowią uszczegółowienie stanowisk z wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów – zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z 12.08.1983r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy górnictwa i energetyki w dziale II odnoszącym się do energetyki pod pozycją 10 wymienia się stanowisko monter linii kablowych, a pod poz. 11: monter linii napowietrznych niskich i średnich napięć.
Podczas całego zatrudnienia w Zakładzie (...) w M. –grupa robocza T. odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę o jakiej mowa wyżej czyli zarówno jako monter linii napowietrznych jak i linii kablowych.
Dodatkowo przez cześć dobowego czasu pracy i ponad ten czas pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton. Uwzględniając okres już zaliczony przez organ rentowy odwołujący się zatem przez ponad 15 lat pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach, tym bardziej,że także w okresie poprzedzającym pracę elektroenergetyka zatrudniony był jako traktorzysta w (...) Zakładach (...), pracując w transporcie.
W tym stanie rzeczy uznać należy,że skoro odwołujący się wykazał ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach,a nie uzyskał prawa do emerytury wcześniejszej ani pomostowej, to nabył prawo do rekompensaty przy przyznanej mu emeryturze nabytej po osiągnieciu wieku powszechnego od miesiąca złożenia wniosku o rekompensatę czyli od 1 lutego 2025r.
Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie z art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. orzeczono jak w pkt.1 wyroku.
Orzeczenie w pkt 2 wyroku o kosztach zastępstwa procesowego wynika z zawartej w art. 98 par.1 i 3 kpc zasady odpowiedzialności za wynik procesu,oraz z zastosowania par.9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w stawce dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązującej w dacie wpływu odwołania do Sądu.(Dz.U.z 2018r. poz. 265 ze zm.) Sprawa dotycząca prawa do rekompensaty jest sprawą o świadczenie pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego, w których to sprawach – jak wynika z w/w przepisów stawki minimalne wynoszą od 1.01.2025r. 360zł
Sędzia Ewa Nowakowska