Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 marca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (1). odmówił S. U. prawa do przyznania deputatu węglowego w formie ekwiwalentu pieniężnego ponieważ bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury pomostowej nie pracował na kolei.
Odwołanie złożył S. U. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie prawa do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd ustalił, co następuje
Odwołujący S. U. urodził się (...)
W okresie od dnia 3 września 1979 r. do dnia 30 września 2008 r. odwołujący był zatrudniony w (...) w Z. (2) kolejno w charakterze: ucznia, elektromontera, młodszego maszynisty pojazdu trakcyjnego, maszynisty pojazdu trakcyjnego, starszego maszynisty pojazdu trakcyjnego. W tym okresie odwołujący miał ustalone prawo do deputatu węglowego w postaci ekwiwalentu pieniężnego.
W okresie powyższego zatrudnienia odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową od dnia 27 października 1983 r. do dnia 15 października 1985 r.
W związku z przejęciem pracownika na podstawie art. 23 ¹kodeksu pracy odwołujący w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. (...) Zakład (...) w F. na stanowisku starszego maszynisty pojazdów trakcyjnych. Następnie w związku ze zmianą nazwy pracodawcy odwołujący się był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. Oddział (...) z siedzibą w F. w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. W tym okresie odwołujący miał ustalone prawo do deputatu węglowego w postaci ekwiwalentu pieniężnego. Ostatni deputat węglowy został wypłacony odwołującemu się we wrześniu 2018 r. za miesiąc sierpień 2018 r.
Następnie odwołujący się został zatrudniony w okresie od dnia 1 września 2018 r. do dnia 31 grudnia 20222 r. w (...) ((...)) Sp. z o.o. W związku ze zmianą pracodawcy na podstawie art. 23 ¹kodeksu pracy w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 23 listopada 2024 r. odwołujący się zatrudniony był w (...) Sp. z o.o. W okresie zatrudnienia wykonywał pracę na stanowisku maszynisty pojazdów trakcyjnych.
Wnioskiem z dnia 1 lipca 2024 r. odwołujący wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. Decyzją z dnia 25 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (1). przyznał S. U. emeryturę pomostową od dnia 1 lipca 2024 r. do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez odwołującego się powszechnego wieku emerytalnego.
(bezsporne – świadectwa pracy, zaświadczenia pracodawcy)
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego jako okoliczności jednoznacznie wynikające z tych dowodów.
Sąd ocenił zebrany materiał dowodowy jako kompletny i spójny, a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego (...) (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 561) byłemu pracownikowi kolejowemu pobierającemu emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, przyznaną na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin lub przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. poz. 144, z późn. zm.) albo przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504 i 1504), a także członkom rodziny tego pracownika pobierającym po nim rentę rodzinną przyznaną na podstawie wymienionych przepisów, przysługuje prawo do deputatu węglowego w ilości 1800 kg węgla kamiennego rocznie, w formie ekwiwalentu pieniężnego.
Zgodnie z treścią art. 74 ww. ustawy ustawodawca określił krąg podmiotów, którym przysługuje prawo do deputatu węglowego tj. byłym pracownikom kolejowym pobierającym rentę lub emeryturę (lub członkom ich rodzin, którzy prawo do renty lub emerytury uzyskali na podstawie jednego z wyżej wymienionych aktów prawnych), a ponadto w okresie zatrudnienia na kolei mieli prawo do deputatu węglowego.
Nie jest trafne stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż skoro ostatnim zatrudnieniem ubezpieczonego przed świadczeniem emerytalnym nie była praca na kolei odwołujący się nie nabył prawa do deputatu węglowego.
Istotne jest zatem ustalenie, czy emerytura, przyznawana na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustalona została na podstawie zatrudnienia kolejowego i wówczas prawo do deputatu przysługuje, czy też na podstawie zatrudnienia poza koleją, co wyklucza przyznanie prawa do deputatu (tak samo wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 16 maja 2019 r., III AUa 96/19, Lex nr 2685056, a także Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku w sprawie III AUa 1845/19, niepubl.). Innymi słowy, przepis art. 74 ustawy z dnia 8 września 2000 r. nie odnosi się jedynie do byłych pracowników ostatnio zatrudnionych na kolei, ale do wszystkich byłych pracowników kolejowych, którzy jako emeryci lub renciści, uzyskali to uprawnienie w oparciu o zatrudnienie na kolei, a nie o inne zatrudnienie.
Ponadto należy wskazać, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, w wyroku z dnia 7 marca 2012 r., w sprawie o sygn. akt III AUa 1699/11 (publ. Lex nr 1238743), prawo do deputatu węglowego przysługuje byłym pracownikom kolejowym, którzy na podstawie właśnie tego zatrudnienia nabyli emeryturę lub rentę. Jak wskazał Sąd Apelacyjny powyższy przepis nie wymaga, aby przyznana emerytura była pochodną „wyłącznie” zatrudnienia na kolei oraz aby praca na kolei była wykonywana bezpośrednio przed przyznaniem prawa do świadczenia.
Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 lipca 2022 r. (III AUa 2624/20, Lex nr 3440716) deputat węglowy w formie ekwiwalentu pieniężnego przysługuje również byłemu pracownikowi kolejowemu, któremu przyznana została emerytura pomostowa.
W związku z tym skoro przesłanką przyznania emerytury pomostowej było zatrudnienie odwołującego na kolei, i to zatrudnienie było wykonywane w rozmiarze co najmniej 15-letnim, wobec tego należało przyjąć, że spełnione zostały warunki do tego, żeby taki ekwiwalent został odwołującemu przyznany.
Skoro zatem odwołujący spełnił warunki konieczne do przyznania mu emerytury pomostowej, ustalonej na podstawie zatrudnienia kolejowego, w trakcie którego przysługiwało mu prawo do deputatu węglowego, to spełnił przesłanki wynikające z art. 74 ust. 1 i 4 ustawy o komercjalizacji, a w konsekwencji przysługuje mu prawo do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy jako byłemu pracownikowi kolejowemu. Sąd ustalając datę przyznania prawa do ekwiwalentu miał na uwadze datę złożenia przez odwołującego się wniosku o przyznanie deputatu węglowego w formie ekwiwalentu pieniężnego.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja podlegała zmianie jak w sentencji wyroku.
Sędzia Stanisław Pilarczyk