Uzasadnienie
Decyzją z 21 listopada 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.., odmówił P. A. przy obliczaniu wysokości emerytury uwzględnienia rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych albowiem wnioskodawca nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Od powyższej decyzji P. A. wniósł odwołanie, w którym wywodził, iż spełnia warunki niezbędne do uzyskania prawa do rekompensaty z uwagi na wykonywanie od 1985 r. pracy nauczyciela zawodu przez okres ponad 15 lat.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd ustalił, co następuje
Odwołujący P. A. urodzony (...), prawo do emerytury uzyskał poczynając od 19 stycznia 2023 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.
/ bezsporne /
W okresie od 1 czerwca 1982 r. odwołujący podlegał ubezpieczeniu społecznemu a od 1 stycznia 1999 r. – ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie elekktromechniki pojazdów. Wcześniej – w okresie 1.09.1973 – 31.10.1976 odwołujący posiadał status ucznia nauki zawodu w w warsztacie elektroinstnalacyjnym. W okresie 1.12.1976 – 5.08.1978 oraz 7.08.1978 – 31.05.1982 odwołujący posiadał status pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy
Od 1985 r. odwołujący w prowadzonym przez siebie warsztacie napraw pojazdów prowadzi szkolenia pracowników młodocianych w zakresie nauki zawodu.
/ bezsporne /
Sąd zważył, co następuje
Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czy odwołującemu przysługuje prawo do wzrostu wartości kapitału początkowego o wartość rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych o jakiej jest mowa w ustawie z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Zgodnie z art. 2 pkt 5 przywołanej wyżej ustawy, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie mają ustalonego decyzją prawomocną prawa do emerytury pomostowej.
W myśl natomiast art. 21 ust. 1 ww. ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych.
W myśl art. 23 ust. 1 ww. ustawy - ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.
Bezspornym w niniejszej sprawie było to, że P. A. nie nabył prawa do wcześniejszej emerytury ani prawa do emerytury pomostowej.
Za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach uważa się pracownika zatrudnionego przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia, oraz w znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom tym przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).
Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Przez wykonywanie pracy stale i w pełnym wymiarze należy rozumieć pracę należącą do podstawowych obowiązków pracownika i wykonywaną codziennie w pełnym wymiarze czasu pracy dla określonego stanowiska pracy.
Z ustalonych w sprawie okoliczności bezspornie wynika, że odwołujący status pracownika posiadał w latach 1973 – 82. Prowadzenie przez odwołującego od 1982 r. pozarolniczej działalności gospodarczej wykluczało go z grupy osób mogących uzyskać emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych czy w szczególnym charakterze. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych emerytura z tytułu pracy w warunkach szczególnych czy w szczególnym charakterze przysługuje ubezpieczonemu będącemu pracownikiem.
Również przepis art. 184 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy wskazuje na konieczność posiadania takiego statusu przez osobę ubiegającą się o prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. A zatem wskazane wyżej przepisy uniemożliwiają uzyskanie prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze tym ubezpieczonym, którzy prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą.
Również i art. 4 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach pomostowych wymaga od osoby ubiegającej się o emeryturę pomostową posiadania statusu pracownika.
Wskazany wyżej stan prawny sprawił brak przesłanek do uznania, że odwołujący utracił prawo do uzyskania emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych czy w szczególnym charakterze albowiem od 1985 r. nigdy odwołujący nie był pracownikiem. Nie utracił tym samym warunków do takiego świadczenia z uwagi na zmianę stanu prawnego wywołanego wejściem w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odwołujący bowiem jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą ani w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 1998 r. ani tez pod tej dacie nigdy nie posiadał możliwości uzyskania emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze
Z tych przyczyn odwołanie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu.
sędzia Romuald Kompanowski