Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim oddalił wniosek pozwanych E. O. i Z. O. o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zażalenie na powyższe orzeczenie wnieśli pozwani zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany poprzez zwolnienie pozwanych od kosztów sądowych w zakresie konieczności uiszczenia zaliczki na opinię biegłego.
Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę do jego wydania, a polegający na ustaleniu, że sytuacja majątkowa i finansowa pozwanych pozwala na ponoszenie kosztów sądowych w zakresie zaliczki na opinię biegłego, podczas gdy prawidłowa ocena tej sytuacji wskazuje, że pozwani nie są w stanie ponieść tych kosztów sądowych; naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych pomimo zaistnienia przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd Okręgowy, zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2010, Nr 90, poz. 594 ze zm.) Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie fizycznej, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy strona pozwana nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w zakresie zaliczki na wynagrodzenie biegłego sądowego.
Ze złożonego przez pozwanych oświadczenia majątkowego wynika, że pozwani są małżonkami i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Dzieci pozwanych są pełnoletnie, pobierają naukę na studiach wyższych. Pozwani są właścicielami czterech nieruchomości. Rodzina pozwanych utrzymuje się z działalności gospodarczej prowadzonej przez Z. O., z której dochód w 2013 r. wyniósł 105.000,00 zł. Comiesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 5.000,00 zł. Nadto – według oświadczenia pozwanych – nie posiadają oni żadnych oszczędności, z uwagi na aktualny brak dochodów oraz konieczność pokrycia wymagalnych zobowiązań kredytowych w kwocie ok. 170.000,00 zł.
Zdaniem Sądu Okręgowego, taki stan rzeczy uzasadniał uznanie przez Sąd Rejonowy, że pozwani posiadają środki pieniężne na uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Wbrew stanowisku skarżących, pozwani nie wykazali podnoszonych przez siebie okoliczności, że w chwili obecnej nie uzyskują dochodów, jak również tego, że ich oszczędności zostały w całości przeznaczone na pokrycie wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Podkreślić również należy, że pozwani podjęli informację o niniejszym procesie już w styczniu 2014 r., przy czym już w odpowiedzi na pozew z lutego 2014 r. ustanowiony przez nich fachowy pełnomocnik wnioskował o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego.
Tym samym pozwani, jako podmiot inicjujący czynność procesową związaną z koniecznością poniesienia wydatków, winni zabezpieczyć środki pieniężne na ich pokrycie. Podkreślenia bowiem wymaga, że postępowanie cywilne jest co do zasady postępowaniem odpłatnym, niezależnie od rodzaju dochodzonych roszczeń, a instytucja zwolnienia od kosztów sądowych została ukształtowana na zasadzie wyjątku od tej zasady, od którego odstąpienie może nastąpić tylko w sytuacji wykazania rzeczywistej niemożności ich poniesienia, czego skarżący nie uczynili. Nadto należy zauważyć, że żadne przesłanki nie przemawiają za tym, by należności na rzecz podmiotów prywatnych wyprzedzały należności publicznoprawne, w tym z tytułu konieczności ponoszenia kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów skarżących, w tym naruszenia art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (a nie – jak wskazał skarżący – art. 102 k.p.c.) i na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak sentencji postanowienia.