Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 czerwca 2026 r. sygn. akt II SPP/Gd 12/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie S.C. (dalej: skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SPP/Gd 12/26 o utrzymaniu w mocy postanowienia Referendarza Sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 8 grudnia 2025 r. nr SKO.461.15.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew.
Skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z 2 czerwca 2026 r. sygn. akt II SPP/Gd 12/26.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Zgodnie zaś z art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw od postanowienia referendarza z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. Żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie.
W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego. Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wydając postanowienie z 29 kwietnia 2026 r. orzekał jako Sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo odrzucił, jako niedopuszczalne, zażalenie na postanowienie tego sądu z 29 kwietnia 2026 r., bowiem postanowienie to wydane zostało w drugiej instancji i nie przysługiwał od niego żaden środek zaskarżenia. WSA w Gdańsku, doręczając skarżącemu postanowienie z 29 kwietnia 2026 r., błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje jednak, że wniesiony środek jest skuteczny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.