Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 29 grudnia 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 566/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Gminy P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 września 2025 r. oddalającego skargę Gminy P. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 12 marca 2025 r. znak K.RUT.6.2025 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd I instancji wyjaśnił, że strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Strona powoływała się na okoliczności związane z organizacją pracy Urzędu Gminy oraz trudności komunikacyjne pomiędzy pracownikami urzędu oraz pełnomocnikiem Gminy.
Sąd I instancji odnotował, że na etapie postepowania sądowego strona skarżąca działała osobiście, dlatego korespondencja została doręczona na ręce Burmistrza Gminy P. Następnie strona ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika, który według jej twierdzeń, został błędnie poinformowany o rzeczywistej dacie odbioru przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem.
W ocenie Sądu I instancji okoliczności te obciążały stronę skarżącą i nie dawały podstaw do przywrócenia terminu.
Na powyższe postanowienie Gmina złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.
Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi procesowemu, jednak tylko wówczas, gdy uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie, czy strona dochowała należytej staranności oraz czy przeszkoda w dokonaniu czynności w terminie miała charakter od niej niezależny. Ocena ta powinna uwzględniać zarówno okoliczności wskazane przez stronę, jak i całokształt okoliczności sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej.
Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed Sądem I instancji skarżąca działała bez profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji odpis wyroku wraz z uzasadnieniem dostał doręczony Burmistrzowi Gminy P. Dopiero po tym doręczeniu skarżąca ustanowiła profesjonalne zastępstwo. Podnoszona przez nią okoliczność, że pełnomocnik został następnie błędnie poinformowany o rzeczywistej dacie odbioru przesyłki, nie może zostać uznana za przeszkodę niezależną od strony.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja zażalenia, że Sąd I instancji dokonał zbyt rygorystycznej wykładni art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz nie uwzględnił rzeczywistych intencji ustawodawcy. Wymóg braku winy w uchybieniu terminowi wynika wprost z treści tego przepisu. Przywrócenie terminu nie może służyć sanowaniu uchybień wynikających z wadliwej organizacji pracy strony, w szczególności organizacji obiegu korespondencji i przekazywania informacji ustanowionemu pełnomocnikowi.
Skarżąca wskazuje, że jednego dnia do urzędu wpłynęła znaczna liczba korespondencji, zarówno w formie tradycyjnej, jak i elektronicznej, która następnie była rozdysponowana do właściwych komórek organizacyjnych i pracowników. Okoliczność ta nie może jednak przesądzać o braku winy w uchybieniu terminowi. Prawidłowa organizacja obiegu korespondencji w urzędzie, w tym identyfikacja pism sądowych oraz ustalenie daty ich doręczenia, należy do sfery organizacyjnej skarżącej. Ewentualne pomyłki pracowników urzędu, przypadkowe pomieszanie pism czy trudności komunikacyjne pomiędzy pracownikami a pełnomocnikiem obciążają stronę postępowania.
Nie ma również decydującego znaczenia podnoszona w zażaleniu okoliczność, że po ustaleniu rzeczywistej daty doręczenia przesyłki pełnomocnik skarżącej niezwłocznie wniósł skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu. Zachowanie to mogło świadczyć o podjęciu czynności po stwierdzeniu uchybienia, nie usuwa jednak przyczyny, które doprowadziły do niedochowania terminu. Dla zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. istotne jest bowiem to, czy samo uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony.
Nie można również uznać, że wykładnia art. 86 § 1 p.p.s.a. przyjęta przez Sąd I instancji była nadmiernie rygorystyczna. Przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, a więc wykazania, że strona mimo dochowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie. Okoliczności powołane przez skarżącą nie spełniają tego kryterium, ponieważ dotyczą organizacji obiegu korespondencji oraz przekazywania informacji wewnątrz urzędu i ustanowionemu pełnomocnikowi.
Nie można zatem przyjąć, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącej. Skoro przesłanka braku winy nie została uprawdopodobniona, Sąd I instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie terminu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2, orzekł jak w sentencji postanowienia.
O sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w sentencji zaskarżonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie drugim sentencji, na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a.