Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/24, oddalił skargę R.J. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia 13 maja 2024 r., nr 1174/BK/2024 w przedmiocie zwolnienia ze służby. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska do spraw Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego w Warszawie orzeczeniem z dnia 6 listopada 2023 r., nr 00244/23 orzekła o trwałej niezdolności do służby funkcjonariusza i zaliczyła go do trzeciej grupy inwalidztwa. Natomiast Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 3 stycznia 2024 r., nr 4/0/2024 uchyliła orzeczenie RWKL z dnia 6 listopada 2023 r. i orzekła o trwałej niezdolności do służby funkcjonariusza oraz zaliczyła go do drugiej grupy inwalidztwa.
Następnie Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, rozkazem personalnym z dnia 14 marca 2024 r., nr 640/BK/24, wydanym na podstawie art. 9 ust. 1 i ust. 3, art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2023 r., poz. 2098, dalej, jako: "ustawa o SKW") zwolnił funkcjonariusza ze służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego z dniem 15 listopada 2024 r. W uzasadnieniu rozkazu organ wskazał, że wobec orzeczenia o trwałej niezdolności funkcjonariusza do służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego zaistniały przesłanki określone w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o SKW i organ zobligowany był podjąć działania zmierzające do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustalając termin zwolnienia nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Dzień ten został określony w rozkazie personalnym z dnia 17 listopada 2023 r., zgodnie z którym funkcjonariusz został zwolniony z wykonywania zadań służbowych od dnia 14 listopada 2023 r. Data zwolnienia została określona więc na dzień 15 listopada 2023 r.
Szef SKW, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 13 maja 2024 r., nr 1174/BK/2024 utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia 14 marca 2024 r. Organ wskazał, że poza sporem pozostaje, że wobec funkcjonariusza orzeczono trwałą niezdolność do służby, czego konsekwencją - zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o SKW - jest obligatoryjne zwolnienie ze służby. Funkcjonariusz został skierowany do RWKL w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą, co było następstwem nieobecności funkcjonariusza w służbie spowodowanej chorobą nieprzerwanie od dnia 5 listopada 2022 r. do dnia 30 września 2023 r.
Szef SKW podniósł, że w orzecznictwie uznaje się, iż art. 22 ust. 1 ustawy o SKW nie posługuje się pojęciem 12-miesiecznego nieprzerwanego okresu przebywania na zwolnieniach lekarskich, lecz 12-miesięcznym okresem zaprzestania służby z powodu choroby. Przepis ten ma charakter ochronny, a jego celem jest zabezpieczenie chorego funkcjonariusza przed niezwłocznym zwolnieniem. W tej sprawie funkcjonariusz został zwolniony z wykonywania zadań służbowych na okres od dnia 14 listopada 2023 r. do dnia zwolnienia ze służby, co potwierdza rozkaz z dnia 17 listopada 2023 r. Rozkaz ten został wydany w związku z uznaniem przez RWKL orzeczeniem z dnia 6 listopada 2023 r., że funkcjonariusz jest trwale niezdolny do służby w SKW. Orzeczeniem z dnia 3 stycznia 2024 r. CWKL – mimo uchylenia orzeczenia RWKL – również orzekła, że funkcjonariusz jest trwale niezdolny do służby w SKW.
Wobec powyższego w sprawie rzeczywiste zaprzestanie służby z powodu choroby nastąpiło z dniem 14 listopada 2023 r. W ocenie organu, wyznaczenie daty zwolnienia funkcjonariusza na dzień 15 listopada 2024 r. zostało określone z zachowaniem 12-miesięcznego okresu ochronnego, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o SKW.
Skargę na powyższą decyzję wywiódł funkcjonariusz.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie jest zasadna.
Sąd I instancji wskazał, że poza sporem jest, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 6 listopada 2023 r. orzekła, że skarżący jest trwale niezdolny do służby i zaliczyła badanego do trzeciej grupy inwalidztwa. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska ostatecznym orzeczeniem z dnia 3 stycznia 2024 r. uchyliła orzeczenie RWKL z dnia 6 listopada 2023 r. i orzekła o trwałej niezdolności do służby funkcjonariusza oraz zaliczyła go do drugiej grupy inwalidztwa. Obie komisje lekarskie określiły datę powstania inwalidztwa na dzień 27 września 2023 r. Nadto poza sporem jest również, iż rozkazem personalnym z dnia 17 listopada 2023 r., funkcjonariusz został zwolniony z wykonywania zadań służbowych od dnia 14 listopada 2023 r. Co w tej sprawie jest kluczowe i również pozostaje poza sporem to fakt, że skarżący od tego dnia, tj. od dnia 14 listopada 2023 r. nie wykonuje służby z powodu choroby.
W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, iż "zaprzestanie służby" przez skarżącego nastąpiło w dniu 14 listopada 2023 r. i było spowodowane chorobą, którą potwierdziły Komisje lekarskie obu instancji. Skoro skarżący trwale niezdolny był do służby w SKW, został zaliczony do określonej grupy inwalidztwa, a obie komisje lekarskie określiły datę powstania inwalidztwa na dzień 27 września 2023 r. to zupełnie pozbawione racji są twierdzenia skarżącego, iż zaprzestanie przez niego służby w dniu 14 listopada 2023 r. nie było wynikiem choroby - potwierdzonej stosownym zaświadczeniem lekarskim czy orzeczeniem komisji lekarskiej z powodu braku uprawomocnionego orzeczenia komisji lekarskiej, czy innego zaświadczenia (zwolnienia lekarskiego). Bez znaczenia zatem – w okolicznościach tej sprawy – pozostaje fakt, iż orzeczenie CWKL wydane zostało w dniu 3 stycznia 2024 r., a doręczone stronie w dniu 22 lutego 2024 r. gdyż już w dniu 6 listopada 2023 r. orzeczono wobec skarżącego trwałą niezdolność do służby w SKW.
W rezultacie takiego orzeczenia wydany został rozkaz personalny z dnia 17 listopada 2023 r. o zwolnieniu skarżącego z wykonywania zadań służbowych od dnia 14 listopada 2023 r., który skarżący wykonywał, tj. zaprzestał służby i stan taki trwał nieprzerwanie przez 12 miesięcy.
WSA w Warszawie odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 16/13, w której wskazano, że zaprzestanie służby ma być następstwem stanu zdrowia funkcjonariusza, tj. stwierdzeniem choroby, z powodu której przestał on pełnić służbę. Bez znaczenia przy tym jest to czy stan zdrowia (choroba) jest stwierdzone w zaświadczeniu, czy w orzeczeniu wydanym przez właściwą komisję lekarską. Ma to bowiem jedynie znaczenie dla ustalenia momentu, od którego rozpoczyna się 12-miesięczny okres ochronny.
Przekładając powyższe na stan rozpoznawanej sprawy WSA w Warszawie wyjaśnił, że trwała niezdolność skarżącego do służby w SKW została orzeczona już przez RWKL w dniu 6 listopada 2023 r., a potwierdzona w orzeczeniu CWKL w dniu 3 stycznia 2024 r. Skarżący natomiast zaprzestał służby z powodu choroby w dniu 14 listopada 2023 r. Ponadto przepis art. 22 ust. 1 ustawy o SKW ma charakter ochronny, a jego celem jest zabezpieczenie chorego funkcjonariusza przed niezwłocznym zwolnieniem. W rozpoznawanej sprawie funkcja gwarancyjna tego przepisu została spełniona, albowiem skarżący nie został zwolniony ze służby przed upływem 12 miesięcy od rzeczywistego zaprzestania służby.
Skarżący nie pełnił służby od dnia 14 listopada 2023 r. do dnia 14 listopada 2024 r., podczas gdy ze służby został zwolniony z dniem 15 listopada 2024 r. Nie doszło więc do naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 22 ust. 1 ustawy o SKW.
Z kolei powoływane przez skarżącego kwestie związane z tym, że nieobecny był w służbie nieprzerwanie od dnia 5 listopada 2022 r. do dnia 30 września 2023 r., a następnie do służby powrócił pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem obejmują okres irrelewantny dla określenia daty zwolnienia skarżącego ze służby.
W dniu 7 marca 2025 r. skargę kasacyjną wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia 13 maja 2024 r. i poprzedzającego ją rozkazu personalnego Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia 14 marca 2024 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania (kasacyjnego i przed WSA), w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o SKW, poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą niewłaściwym przyjęciem, że dniem zaprzestania przez skarżącego służby z powodu choroby był dzień 14 listopada 2023 r., podczas, gdy podstawą stwierdzenia niezdolności skarżącego do służby i ustalenia daty zaprzestania służby z powodu choroby było ostateczne orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 3 stycznia 2024 r., co skutkowało zwolnieniem skarżącego ze służby przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o SKW, zmierzające w istocie do wykazania, że statuowany w art. 22 ust. 1 ustawy o SKW okres ochronny powinien być liczony od dnia, gdy stało się ostateczne orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 3 stycznia 2024 r.
Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o SKW, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Taka sytuacja w stosunku do skarżącego kasacyjnie bezspornie miała miejsce, ponieważ prawomocnym orzeczeniem CWKL z dnia 3 stycznia 2024 r. został on uznany za całkowicie niezdolnego do służby.
Jednocześnie stosownie do brzmienia art. 22 ust. 1 ustawy o SKW, zwolnienie funkcjonariusza na wyżej wskazanej podstawie nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. W rozpoznawanej zaś sprawie skarżący kasacyjnie, na podstawie rozkazu personalnego Szefa SKW z dnia 17 listopada 2023 r., wydanego w związku z uznaniem funkcjonariusza przez RWKL za trawle niezdolnego do służby zwolniono go z zajęć służbowych od dnia 15 listopada 2023. r., zaprzestał pełnienia służby od dnia 14 listopada 2023 r. W sprawie zatem bezspornie upłynęło 12 miesięcy wymagane do zwolnienia ze służby na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o SKW.
Wyjaśnić także należy, że w dotyczącej tak samo brzmiącego przepisu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., I OPS 16/13, wskazano, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że "Zasadniczy sens unormowania przyjętego w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji jest taki, że policjant, pomimo orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, nie może być zwolniony ze służby, jeżeli zaprzestał służby z powodu choroby i od dnia zaprzestania służby nie upłynęło 12 miesięcy, co oznacza, że stan zaprzestania służby z powodu choroby trwa po wydaniu orzeczenia przez komisję lekarską. W takiej sytuacji, stan zaprzestania służby z powodu choroby, po wydaniu orzeczenia o trwałej niezdolności do służby z powodu choroby przez komisję lekarską, nie musi być dokumentowany zaświadczeniem lekarskim o niezdolności do służby z powodu choroby, skoro już orzeczenie komisji lekarskiej stwierdza, że policjant jest niezdolny do służby z powodu choroby.
Orzeczenie komisji lekarskiej jest bowiem nie tylko rodzajem rozstrzygnięcia administracyjnego, ale też oświadczeniem wiedzy co do stanu zdrowia policjanta, które obejmuje stwierdzenie określonej choroby u policjanta, z powodu której policjant jest niezdolny do służby. Tak więc orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające u policjanta chorobę, z powodu której policjant jest w stanie niezdolności do służby, dotyczy tego co zaświadczenie lekarskie o niezdolności do służby z powodu choroby, której skutkiem jest zaprzestanie służby. Jeżeli zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby stanowi podstawę zaprzestania służby z powodu choroby, to nie sposób przyjąć, że orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające trwałą niezdolność do służby z powodu choroby nie może stanowić podstawy zaprzestania służby z powodu choroby, w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji i w takiej sytuacji nie sposób także przyjąć, że po wydaniu orzeczenia przez komisję lekarską, konieczne jest przedstawianie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby.
Wskazane rozwiązania prawne prowadzą do wniosku, że zaprzestanie służby z powodu choroby może wynikać zarówno z zaświadczenia lekarskiego, jak i orzeczenia komisji lekarskiej o całkowitej niezdolności do służby z powodu choroby. Jeżeli policjant przed wydaniem orzeczenia o trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby, okres ochronny, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, rozpoczyna się od dnia zaprzestania służby z tego powodu, zaś w przypadku, gdy policjant nie zaprzestał służby przed wydaniem orzeczenia, okres ochronny rozpoczyna się od dnia, w którym policjant zaprzestał służby z powodu choroby stwierdzonej w orzeczeniu o trwałej niezdolności do służby" (ONSAiWSA z 2015 r. nr 1 poz.6). Tak więc określony w ustawach pragmatycznych termin 12 miesięcy przed upływem, którego nie może nastąpić zwolnienie nie oznacza, że niezdolność do służby należy liczyć tylko od dnia, w którym została potwierdzona ostatecznym orzeczeniem komisji lekarskiej, lecz od chwili, gdy niezdolność taka wystąpiła i zostało to potwierdzone orzeczeniem właściwego podmiotu (zwolnieniem lekarskim lub orzeczeniem komisji lekarskiej).
Wymogi, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o SKW są zatem zachowane jeżeli decyzja zwolnieniowa zostanie podjęta wtedy, gdy orzeczenie komisji lekarskiej stanie się ostateczne oraz gdy wyznaczona data rozwiązania stosunku służbowego zostanie ustalona po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby – co w świetle wyżej wskazanych ustaleń nastąpiło w sprawie (por. też wydane na podstawie ustawy o Policji wyroki NSA: z dnia 10 grudnia 2025 r., III OSK 1654/25 i 20 kwietnia 2021 r., III OSK 572/21).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił, iż zostały spełnione przesłanki określone w art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o SKW upoważniające organ do zwolnienia skarżącego kasacyjnie ze służby, a zatem skarga kasacyjna jest niezasadna.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.