Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 lipca 2026 r., sygn. akt III OSK 536/26

Uzasadnienie

Wyrokiem z 12 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi G. T. (dalej: skarżący):

1. I. zobowiązał Rektora [...] z siedzibą w [...] do wydania skarżącemu dyplomu oraz suplementu do dyplomu ukończenia studiów - w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
2. II. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności;
3. III. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
4. IV. oddalił skargę w pozostałym zakresie;
5. V. zasądził od Rektora [...] z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Rektor Uczelni, zaskarżając ten wyrok w część pkt I, II i V oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Organ wskazał, że na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną opiera na następującej podstawie:

1. - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 217 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie skargi oraz uznanie, że organ dopuścił się bezczynności w wydaniu dyplomu oraz suplementu do dyplomu studiów, podczas gdy ocena ta nastąpiła bez uwzględnienia:
2. 1. szczególnej sytuacji faktycznej i prawnej Uczelni związanej z ustanowieniem zarządu przymusowego, co skutkowało m.in. odebraniem rektorowi przeważającej części uprawnień ustawowych, a także nieuwzględnieniem ilości wniosków (liczonych w tysiącach) spływających do Uczelni w przedmiocie wydania dokumentów – dyplomów oraz suplementów - które każdorazowo muszą zostać przed ich wydaniem zweryfikowane pod względem prawdziwości i rzetelności ujawnionych danych;
3. 2. szczególnej kwestii, jaką jest konieczność przeprowadzenia weryfikacji wydawanych dokumentów (w tym kart przebiegu studiów i dyplomów), co było zgodne z zaleceniami organów ścigania oraz względami legalności i rzetelności działań podejmowanych przez Uczelnię;
4. 3. faktu podjęcia przez Uczelnię szeregu działań naprawczych w ramach jej struktur nakierowanych na legalność i jakość kształcenia;
5. 4. faktu usprawnienia przez Panią Rektor procesu weryfikacyjnego po odzyskaniu pełni kompetencji w lutym 2025 r. konsekwencją czego było:
6. - błędne uznanie, że wniesiona przez skarżącego skarga na bezczynność była uzasadniona, a tym samym bezzasadne zastosowanie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w wydaniu skarżącemu dyplomu oraz suplementu dyplomu ukończenia studiów, podczas gdy fakt wydania dokumentów w najszybszym możliwym terminie, mając na uwadze obiektywne okoliczności, w których znalazła się Uczelnia, niweczy możliwość uznania, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ [...] zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a) oraz stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Zarzut naruszenia art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 217 § 3 k.p.a. sprowadza się do próby podważenia przez organ stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez wskazanie, że Sąd ten nie uwzględnił przy ocenie bezczynności organu okoliczności faktycznych dotyczących szczególnej sytuacji Uczelni w związku z ustanowieniem zarządu przymusowego, konieczności przeprowadzenia weryfikacji wydawanych dokumentów, szeregu podjętych przez nią działań naprawczych, a także usprawnienia przez Panią Rektor procesu weryfikacyjnego.

Artykuł 37 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy prawa strony do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). Zgodnie natomiast z art. 217 § 3 k.p.a. zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Jednocześnie jednak, strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje na podstawie tego zarzutu konieczności wniesienia ponaglenia w tej sprawie, czy też oceny dokonanej przez Sąd I instancji sprawy w tym zakresie. Przedmiotem sporu nie jest brak dochowania przez Rektora Uczelni terminu wskazanego w art. 217 § 3 k.p.a. Źródłem bezczynności organu było bowiem niedochowanie terminu wynikającego z art. 77 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm.), który stanowi, że uczelnia wydaje absolwentowi, w terminie 30 dni od dnia ukończenia studiów, dyplom ukończenia studiów wraz z suplementem do dyplomu oraz ich 2 odpisy.

Zarzut nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazywanych przez Rektora Uczelni okoliczności towarzyszących prowadzeniu w niej działań naprawczych nie mógł zatem być skutecznie podnoszony jako zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 pkt 1 i art. 217 § 3 k.p.a.

Ponadto, wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę uwzględnił wskazywane przez organ okoliczności faktyczne, co znajduje odzwierciedlenie w uznaniu przez Sąd I instancji braku rażącego charakteru stwierdzonej w sprawie bezczynności. Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę uwzględnił argumenty Uczelni dotyczące aresztowania Rektora [...] w [...], zmianę formy organizacyjnej Uczelni, zmiany kadrowe związane z wszczęciem postępowania karnego, ustanowienie zarządu przymusowego, konieczność przeprowadzenia długotrwałego i skomplikowanego postępowania wyjaśniającego oraz weryfikacji danych przed wydaniem studentom dokumentów.

Nie można zatem zgodzić się ze stroną skarżącą kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominął problemy organizacyjne wskazywane przez Rektora Uczelni w toku postępowania sądowego. Bezczynność organu ma charakter obiektywny i jest oceniana na podstawie braku działań organu, pomimo ustawowego obowiązku w tym zakresie. Organ w tej sprawie zmierza natomiast nie tyle do wykazania, że nie był bezczynny, a jedynie, że bezczynność ta wynikała ze szczególnych okoliczności związanych z funkcjonowaniem uczelni. Organ wskazuje zatem przede wszystkim na okoliczności, które mają znaczenie z punktu widzenia oceny rażącego charakteru bezczynności, której to oceny Sąd I instancji dokonał prawidłowo uwzględniając podnoszone przez organ szczególne uwarunkowania organizacyjne Uczelni.

W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut podnoszący naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji prawidłowo stwierdził w tej sprawie przesłanki do stwierdzenia, że organ pozostawał w bezczynności. Jednocześnie jednak Naczelny Sąd Administracyjny był uwzględnić zmianę stanu faktycznego sprawy i wydanie skarżącemu żądanych dokumentów, co uzasadniało uchylenie pkt 1 zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania skarżącemu dyplomu oraz suplementu do dyplomu ukończenia studiów. Wynika to jednak nie z wadliwości zaskarżonego wyroku, ale jak już wyżej podkreślono, zmiany okoliczności faktycznych sprawy.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz w związku z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 193 art. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O oddaleniu skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie Sąd orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).