Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 10 lipca 2026 r., sygn. akt III OSK 375/26

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 325/25 oddalił skargę L. K. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

L. K. (dalej: "skarżący") zakwestionował legalność orzeczenia nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] (dalej: "organ") z dnia [...] kwietnia 2025 r., utrzymującego w mocy orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie dyscyplinarnego wydalenia ze służby.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący pełnił służbę w Zakładzie Karnym w [...] (przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i stwierdzeniem wygaśnięcia stosunku służbowego). Zajmował stanowisko starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w [...]. Od dnia 8 października 2024 r. toczyło się w stosunku do skarżącego postępowanie dyscyplinarne. Wszczęto je postanowieniem nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] i zarzucono skarżącemu, że:

1/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy z 6/7 października 2024 r. w sposób nieprawidłowy dozorował przebywającego w Szpitalu Psychiatrycznym w [...] osadzonego B. B. przez co dopuścił do ucieczki osadzonego z tej placówki;

2/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy z 6/7 października 2024 r. zatracił czujność w ten sposób, że spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony B. B.;

3/ w dniu 7 października 2024 r. wprowadził w błąd przejmujących konwój, nie powiadamiając o ucieczce osadzonego B. B. i twierdząc, że osadzony znajduje się w toalecie.

W postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę w dniu 29 października 2024 r. przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 231 § 1 kk.

W dniu [...] grudnia 2024 r. postanowieniem nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] dokonano uzupełnienia zarzutów. Skarżącego obwiniono o to, że:

1/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. w sposób nieprawidłowy dozorował przebywającego w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w [...] osadzonego B. B. przez co dopuścił do ucieczki osadzonego z placówki;

2/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. zatracił czujność, w ten sposób, że spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony B. B.;

3/ w dniu 7 października 2024 r. wprowadził w błąd przejmujących konwój funkcjonariuszy, nie powiadamiając o ucieczce osadzonego B. B. i twierdząc, iż osadzony ten znajduje się w toalecie;

4/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. nie dopełnił obowiązków służbowych, w ten sposób że dopuścił do kontaktów osadzonego B. B. z osobami postronnymi;

5/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. wielokrotnie korzystał z urządzeń elektronicznych (tj. telefonu komórkowego) w innych celach niż związane z realizacją konwojowania, tym samym w sposób nieprawidłowy dozorował przebywającego w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w [...] osadzonego B.;

6/ pełniąc służbę na stanowisku konwojenta w nocy 6/7 października 2024 r. w sposób nieprawidłowy przejął służbę konwojową nocną nie sprawdzając stanu i liczby elementów wyposażenia stanowiska oraz nie sprawdził liczby osadzonych konwojowanych;

7/ w nocy 6/7 października 2024 r. pełniąc służbę na stanowisku konwojenta nie dopełnił obowiązków związanych z konwojowaniem osadzonego B. B. przebywającego w szpitalu Psychiatrycznym w [...], w ten sposób, że nie pozostawał w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwoju oraz nie utrzymywał broni, środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia.

Orzeczeniem nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. uznano skarżącego za winnego popełnienia tych czynów i jednocześnie wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Skarżący odwołał się od wyżej wymienionego orzeczenia.

Zaskarżonym orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w [...] utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie dyscyplinarnego wydalenia skarżącego ze służby.

Organ odwoławczy argumentował, że na podstawie zebranego w trakcie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiału dowodowego ustalono, że st. kpr. L. K. był funkcjonariuszem Służby Więziennej pełniącym służbę na stanowisku starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w [...]. Skarżący rozpoczął służbę w dniu 6 kwietnia 2020 r. Organ zauważył, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy SW do podstawowych zadań Służby Więziennej należy wykonywanie tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok postępowania karnego. W ramach tych zadań funkcjonariusze Służby Więziennej są obowiązani do podjęcia czynności służących m.in. zapewnienia porządku i bezpieczeństwa konwojowania tymczasowo aresztowanego w sposób przeciwdziałający ucieczce tymczasowo aresztowanego. Zadania ochronne w tym zakresie realizuje dział ochrony zakładu karnego lub aresztu śledczego.

Organ wyjaśnił, że w okresie od 26 września 2024 r. do 7 października 2024 r. funkcjonariusze działu ochrony Zakładu Karnego w [...] realizowali konwój tymczasowo aresztowanego w Samodzielnym Publicznym Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w [...]. W dniu 7 października 2024 r. doszło do ucieczki przez tymczasowo aresztowanego B. B.. Czynności sprawdzające przeprowadzone przez funkcjonariuszy Centralnego Zarządu Służby Więziennej wykazały, iż w czasie ww. konwojowania funkcjonariusze nie utrzymywali z tymczasowo aresztowanym stałego kontaktu wzrokowego, pozostawiali osadzonego bez obserwacji jego zachowania, korzystali z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w celach innych niż związane z realizacją konwojowania, wykonywali czynności niezwiązane z zadaniami konwojowanymi tj. spali z posiadaną na wyposażeniu bronią palną i beztrosko rozmawiali z osobami postronnymi, nieprawidłowo używali kajdanek zespolonych, umożliwili osadzonemu dostęp do telefonu komórkowego, dopuścili do kontaktu osadzonego z osobami postronnymi, w niewłaściwy sposób przekazywali zadania konwojowe.

Analiza sposobu realizacji przedmiotowego konwoju stała się podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego m.in. wobec st. kpr. L. K.. Orzeczeniem nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. obwinionemu została wymierzona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby w związku z uznaniem go winnym zarzucanych mu czynów polegających na tym, że w trakcie pełnionej służby konwojowej w sposób nieprawidłowy dozorował osadzonego przez co dopuścił do ucieczki. Pełniąc służbę w nocy z 6 na 7 października zatracił czujność w ten sposób, że spał przed salą, w której znajdował się konwojowany przez co dopuścił do ucieczki osadzonego, a następnie wprowadził w błąd funkcjonariuszy przejmujących służbę nie powiadamiając ich o ucieczce osadzonego.

Ponadto dopuszczał do kontaktów osadzonego z osobami postronnymi, wielokrotnie korzystał z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacja konwojowania. Ponadto nieprawidłowo przejął służbę od zmiany dziennej, a następnie nie utrzymywał broni i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia.

W konsekwencji obwiniony popełnił kilka przewinień dyscyplinarnych, a działając w pełni świadomie naruszał obowiązujące przepisy prawne oraz ciążące na nim obowiązki. Biorąc pod uwagę rodzaj dokonanych przewinień dyscyplinarnych obwinionemu wymierzono karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby. Wymierzając powyższą karę uwzględniono dyrektywy wymiaru kary określone w art. 239 ust. 1 a, ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. Rażące są również skutki popełnienia przewinienia tj. całkowita utrata godności funkcjonariusza, utrata autorytetu w oczach podwładnych, innych funkcjonariuszy i przełożonych. Uwzględniono, że obwiniony naruszył podstawowe obowiązki funkcjonariusza Służby Więziennej, kluczowe dla realizacji celu jej funkcjonowania. Wcześniejszy nienaganny przebieg służby funkcjonariusza nie może w świetle tych ustaleń stanowić okoliczności łagodzącej. W szczególności wobec istotnego zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej i innych organów Państwa w tym Policji i spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa społecznego i naruszenia dobrego imienia Służby Więziennej przez obwinionego.

Na zaostrzenie wymiaru kary wpłynęło niewątpliwie to, iż przewinienie dyscyplinarne wywołało poważne skutki, w tym naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej. Obwiniony odmówił złożenia wyjaśnień w toku postępowania dyscyplinarnego. Nie podjął żadnych starań o zmniejszenie skutków przewinienia tj. działań skutkujących odbudowaniem przez niego swojego autorytetu i dobrego imienia Służby Więziennej. Wymierzona obwinionemu kara dyscyplinarna w postaci wydalenia ze służby była podyktowana także potrzebą działania ogólnoprewencyjnego, wskazaniem braku akceptacji dla zachowań godzących w dobre imię Służby Więziennej oraz wszystkich funkcjonariuszy i pracowników ją reprezentujących. Wymierzenie powyższej kary było także celowe ze względu na potrzebę utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny oraz zasad moralnych załogi jednostki. Ponadto wymierzona kara ma na celu zbudowanie solidnej świadomości zagrożeń konwojowych i jakości konwojowania przez funkcjonariuszy w przyszłości.

Na powyższą decyzję organu skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji. Zawnioskował ponadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę L. K. uznając, że zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie swojego uzasadnienia Sąd I instancji wskazał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Sąd I instancji uznał, że orzeczenie organu I instancji zostało wydane z poszanowaniem przepisów prawa. Zarzuty i wnioski podniesione w odwołaniu skarżącego oraz odwołaniu jego obrońcy, nie uzasadniały stanowiska o konieczności uchylenia kontrolowanego orzeczenia Dyrektora Zakładu Karnego w [...]. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie powołał się na obiektywne okoliczności i dowody przemawiające za uniewinnieniem go. W przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, w którym zapewniono skarżącemu możliwość aktywnego udziału nie zostały przedstawione ani przez niego, ani przez jego obrońców dowody świadczące o bezpodstawności sformułowanych zarzutów. Żaden z zebranych licznych dowodów nie świadczył o niezawinionym zachowaniu skarżącego podczas pełnienia służby polegającej na dozorowaniu osadzonego w Szpitalu Psychiatrycznym w [...]. W dniu 7 października 2024 r. doszło do ucieczki osadzonego B. B. (tymczasowo aresztowanego), a skarżącemu zasadnie przypisano odpowiedzialność za ucieczkę osadzonego.

Z materiału dowodowego wynika, że w czasie ucieczki osadzonego skarżący spał w fotelu znajdującym się przed salą, w której przebywał osadzony. Zapis kamer monitoringu (k. 52 akt adm.) dowodzi, że o godz. 03:50:23 osadzony B. B. podchodzi do drzwi, spogląda na śpiącego konwojenta i wraca do sali, a następnie o godz. 03:59:00 osadzony wychodzi z sali bez kajdanek, przechodzi obok śpiącego st. kpr. L. K. i kieruje się w stronę toalety. Skarżący nie zaprzeczył temu, że spał w tym czasie, kiedy osadzony swobodnie bez kajdanek opuścił salę. Ze sprawozdania z dnia 31 października 2024 r. z czynności sprawdzających okoliczności przebiegu, przyczyn powstania oraz skutki zdarzenia, które miało miejsce 7 października 2024 r. (k. 75 i 76 akt adm.) wynika m.in., że osadzony obrał plan ucieczki przez okratowane okno toalety, po rozgięciu prętów kraty okiennej, że o godz. 3:59 postanowił ostatecznie zaryzykować, ułożył pościel w sposób mający imitować obecność osoby pod kołdrą, wyszedł bez kajdanek i butów z sali chorych, przeszedł obok śpiącego konwojenta, po czym dotarł do toalety i uciekł ze szpitala.

Do ucieczki osadzonego doszło około godz. 4:20 (k. 77 - 78 akt adm.). Skarżący nie dopełnił obowiązków służbowych i przez to dopuścił do ucieczki osadzonego. Tym samym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy Służbie Więziennej. Fakt nieprawidłowego dozorowania osadzonego i naruszenia przez skarżącego został udowodniony w trakcie postępowania dyscyplinarnego. Udowodniona została również okoliczność, że skarżący dopuścił do kontaktów osadzonego z innymi osobami przebywającymi w szpitalu.

Sąd stwierdził, że zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze należało uznać za nieuzasadnione i dlatego oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł L. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: "p.p.s.a.") naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1. 1. art. 96 ust. 3a i 3b w związku z art. 96 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w związku z art. 252a pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej poprzez błędne przyjęcie, że wskazany w pisemnym wystąpieniu ze służby termin zwolnienia nie jest wiążący dla Dyrektora Zakładu Karnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy potrzeby służby nie sprzeciwiają się takiemu wystąpieniu, a nadto poprzez błędne przyjęcie, że funkcjonariusz nie ma prawa żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego w sytuacji, gdy wobec funkcjonariusza prowadzone jest postępowanie dyscyplinarne, a w efekcie poprzez błędne przyjęcie, że obwiniony w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025r. podlegał orzecznictwu dyscyplinarnemu, oraz zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie następujących przepisów postępowania:

1. 1. naruszenie art. 151 p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1a i 1c p.p.s.a poprzez niesłuszne oddalenie skargi L. K. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], znak. [...], które to orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] zostało wydane z naruszeniem art. 256 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 256 ust. 4 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, polegającym na niesłusznym utrzymaniu w mocy Orzeczenia Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r., znak. [...], w sytuacji gdy Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] winien uchylić zaskarżone przeczenie Dyrektora Zakładu Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. i umorzyć postępowanie dyscyplinarne w sprawie, względnie uniewinnić obwinionego, a zamiast tego Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wydał orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2025 r. z:
2. a) z naruszeniem przepisów prawa materialnego, o którym mowa w pkt I niniejszej skargi kasacyjnej,
3. b) z naruszeniem 252a pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej poprzez błędne przyjęcie, że w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. obwiniony podlegał orzecznictwu dyscyplinarnemu,
4. c) z naruszeniem art. 248 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, a nadto art. 252 ust. 9, art. art. 251 ust. 6, art. 252 ust. 9 oraz art. 259 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010r. o Służbie Więziennej w związku z art. 131 § 1 i art. 132 § 1 kodeksu postępowania karnego, stanowiącym o naruszeniu prawa obwinionego do obrony, a polegającym na nieskutecznym zawiadamianiu obrońcy obwianego o czynnościach w sprawie, a to za pomocą poczty elektronicznej, zamiast za pośrednictwem operatora pocztowego, a nadto poprzez odmowę zmiany terminu wysłuchania obwinionego st. kpr. L. K., zaplanowanego na dzień 21 stycznia 2025r., a nadto poprzez brak doręczenia obrońcy adw. M. W. postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych wobec st. st. kpr. L. K.,
5. d) z naruszeniem art. 254 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 o Służbie Więziennej poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego, zwłaszcza wobec wniosków o powtórzenie wszelkich czynności, w których udział miał prawo wziąć obrońca adwokat M. W., o których to czynnościach obrońca ten nie został prawidłowo zawiadomiony,
6. e) z naruszeniem art. 255 ust. 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 o Służbie Więziennej poprzez zaniechanie przez Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia wysłuchania obwinionego i jego obrońcy przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia,
7. 2. naruszenie art. art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności nienależyte rozpoznanie zarzutu dotyczącego braku istnienia potrzeb służby, które stałyby na przeszkodzie zwolnienia L. K. ze służby z dniem 10 stycznia 2025 r.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na zasadzie art. 188 p.p.s.a, rozpoznanie skargi objętej zaskarżonym wyrokiem, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa adwokackiego skarżącego, a to wedle norm prawem przepisanych.

Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

W pierwszej kolejności jako oczywiście bezzasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 96 ust. 3a i 3b w związku z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w związku z art. 252a pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej "poprzez błędne przyjęcie, że wskazany w pisemnym wystąpieniu ze służby termin zwolnienia nie jest wiążący dla Dyrektora Zakładu Karnego". Otóż w przedmiecie tego zarzutu stwierdzić należy, że w dniu 10 stycznia 2025 r. skarżący zwrócił się z raportem o zwolnienie ze służby w Służbie Więziennej z dniem 10 stycznia 2025 r. Organ I instancji pismem z dnia 28 marca 2025 r. poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania w tej sprawie oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak również o planowanym terminie zwolnienia tj. 10 kwietnia 2025 r. Decyzją z [...] kwietnia 2025 r., nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego w [...] umorzył w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Służbie Więziennej na pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby ze względu na wydanie przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] orzeczenia z [...] kwietnia 2025 r. nr [...] o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Wskutek wniesienia odwołania decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] decyzją personalną z [...] maja 2025 r., nr [...]. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z 30 września 2025 r., sygn. III SA/Lu 337/25, a skarga kasacyjna skarżącego została oddalona wyrokiem NSA z 15 maja 2025 r., sygn. III OSK 165/26.

Niezależnie od tego, że kwestie związane z zasadnością umorzenia postępowania, czy też z terminem zwolnienia ze służby nie podlegają ocenie w niniejszym postępowaniu, to stwierdzić należy, że nie zaistniała przesłanka z art. 252a pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej tj. że obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, gdyż w chwili orzekania przez organ I instancji jak i organ odwoławczy niewątpliwie pozostawał on w służbie, a więc podlegał orzecznictwu dyscyplinarnemu.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1a i 1c p.p.s.a "poprzez niesłuszne oddalenie skargi L. K. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], znak. [...]". Wskazanie naruszenia zarówno art. 151 jak i "art. 145 § 1 pkt 1a i 1c" p.p.s.a. jest sformułowane niepoprawnie. Po pierwsze art. 145 § 1 nie ma punktów 1a i 1c. Przepis ten ma punkt 1, który dzieli się na niższe jednostki redakcyjne litery: a, b, c. Po drugie powołane przepisy zawierają normy przeciwstawne i art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 151 p.p.s.a., są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych.

Również powołane w treści zarzutu naruszenie art. 256 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 256 ust. 4 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Więziennej nie zasługuje na uwzględnienie. Tak jak i wcześniej wskazane przepisy, tak również art. 256 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 256 ust. 4 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Więziennej są przepisami określającymi kompetencje organu odwoławczego (wyższego przełożonego dyscyplinarnego) i zawierają normy przeciwstawne w zakresie podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Tym samym art. 256 ust. 4 pkt 1 nie może być zastosowany i w konsekwencji naruszony w związku z art. 256 ust. 4 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Więziennej. Są to także przepisy o charakterze wynikowym. Ich zastosowanie jest wynikiem oceny stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w sprawie na moment orzekania przez organ odwoławczy i uznania, że zachodzą przesłanki do zastosowania konkretnego rozstrzygnięcia wynikającego z art. 256 ust. 4 pkt 1 - 3 ustawy o Służbie Więziennej.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia 252a pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej "poprzez błędne przyjęcie, że w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. obwiniony podlegał orzecznictwu dyscyplinarnemu", gdyż kwestia ta została przesądzona na wstępie niniejszych rozważań.

Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszeniem art. 248 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Służbie Więziennej, a nadto art. 252 ust. 9, art. 251 ust. 6, art. 252 ust. 9 oraz art. 259 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy w związku z art. 131 § 1 i art. 132 § 1 kodeksu postępowania karnego, "stanowiącym o naruszeniu prawa obwinionego do obrony, a polegającym na nieskutecznym zawiadamianiu obrońcy obwianego o czynnościach w sprawie, a to za pomocą poczty elektronicznej, zamiast za pośrednictwem operatora pocztowego, a nadto poprzez odmowę zmiany terminu wysłuchania obwinionego"

Artykuł 248 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Służbie Więziennej wskazuje, że obwiniony ma prawo do "ustanowienia obrońcy, którym może być adwokat, radca prawny lub wskazany przez obwinionego funkcjonariusz, który wyraził zgodę na reprezentowanie obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego i postępowania odwoławczego". Jak wynika z akt postępowania dyscyplinarnego skarżącego w reprezentowało w jego toku dwóch pełnomocników (k. 23 i k. 101 a.p.d.).

Zauważyć też należy, że z mocy art. art. 259 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego dotyczące: 1) porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. 117a k.p.k. [które to przepisy dotyczą udziału w czynnościach procesowych i następstwa nieobecności oraz ich przeprowadzenia w obecności pełnomocników], 2) wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem art. 184 k.p.k. oraz możliwości nakładania kar porządkowych. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 131 § 1 i art. 132 § 1 k.p.a. związany z nieprawidłowością doręczeń pism w toku postępowania dyscyplinarnego. Otóż kwestie te normuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 maja 2023 r. w sprawie obiegu dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. 2023 r., poz. 1169), które w § 3 stanowi, że dokumenty związane z postępowaniem dyscyplinarnym mogą być przekazywane adresatom bezpośrednio albo za pośrednictwem funkcjonariuszy lub pracowników Służby Więziennej podległych przełożonemu dyscyplinarnemu, operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, 1933 i 2042) lub środków komunikacji elektronicznej.

Przyjąć zatem należy, że wolą prawodawcy było uregulowanie doręczania wszelkich dokumentów w postępowaniu dyscyplinarnym w sposób odmienny niż przewiduje to Kodeks postępowania karnego. Podkreślić należy, że wspomniane rozporządzenie zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 264 ustawy o Służbie Więziennej.

Zgodnie z art. 252 ust. 9 ustawy o Służbie Więziennej "w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wysłuchuje obwinionego w obecności rzecznika dyscyplinarnego. W wysłuchaniu obwinionego może uczestniczyć obrońca". Wezwanie do stawiennictwa w celu wysłuchania przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego zostało w dniu 16 stycznia 2025 r. doręczone pełnomocnikom skarżącego (k. 49 i 154 a.p.d.). W związku z innymi obowiązkami zawodowymi nie mogli oni uczestniczyć w wysłuchaniu obwinionego (k. 152 i 153 a.p.d.). Niestawiennictwo pełnomocnika nie ma jednak wpływu na przeprowadzenie czynności, gdyż na organ nie nałożono obowiązku wysłuchania obwinionego w obecności jego pełnomocnika. Prawodawca umożliwia jedynie pełnomocnikom uczestnictwo w tej czynności, ale nie nakłada takiego obowiązku.

Prawidłowo także został zastosowany art. 251 ust. 6 ustawy o Służbie Więziennej. Otóż rzecznik dyscyplinarny, po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, wydał w dniu [...] stycznia 2025 r. postanowienie nr [...] o zakończeniu czynności dowodowych oraz w terminie 7 dni od dnia zakończenia czynności dowodowych sporządził sprawozdanie, które:

1. 1) wskazuje prowadzącego postępowanie i przełożonego dyscyplinarnego, który wydał postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego;
2. 2) wskazuje obwinionego oraz określa zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne, z opisem stanu faktycznego i prawnego, ustalonym na podstawie zebranych dowodów;
3. 3) przedstawia wnioski dotyczące uniewinnienia, stwierdzenia winy, odstąpienia od ukarania lub wymierzenia kary albo umorzenia postępowania.

Postanowienie [...] stycznia 2025 r., nr [...] zostało doręczone tylko adw. A. K. w dniu 9 stycznia 2025r. Nie doręczono go drugiemu z pełnomocników, co stanowi niewątpliwie uchybienie procesowe. Zauważyć jednak należy, że na postanowienie to nie przysługuje zażalenie, a strona skarżąca poza ogólnikowym zarzutem naruszenia prawa do obrony nie wykazała w jaki sposób uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Wreszcie niezasadne są zarzuty naruszenia art. 254 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej: poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego" oraz art. 255 ust. 6 ustawy Służbie Więziennej "poprzez zaniechanie przez Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia wysłuchania obwinionego i jego obrońcy przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia". Jak wynika z treści art. 254 ust. 1 "w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres". Podobnie zgodnie z art. 255 ust. 6 "komisja może wysłuchać rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego lub jego obrońcę".

W przypadku obu regulacji mamy do czynienia z fakultatywnością działania wskazanych w przepisach organów ("wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy", "komisja może wysłuchać"). Podjęcie tych czynności zależy wyłącznie od właściwego organu w sytuacji, gdy uzna je za potrzebne i uzasadnione w okolicznościach danej sprawy.

Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a "poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności nienależyte rozpoznanie zarzutu dotyczącego braku istnienia potrzeb służby, które stałyby na przeszkodzie zwolnienia L. K. ze służby z dniem 10 stycznia 2025 r."

Otóż przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w sprawie skargi L. K. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.

W drugim zaś przypadku istotne jest to, że "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji" (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., I OSK 782/13). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; wyrok NSA z dnia 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12). Strona skarżąca kasacyjnie wiąże zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zatem wiąże zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie z przywołaniem przepisów, które zostały naruszone przez organ, lecz z przepisem regulującym kompetencję sądu administracyjnego tj. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis ten nie zawiera samodzielnej treści normatywnej i określa zakres kontroli sądów administracyjnych.

Ma on charakter ustrojowy, który w sposób najbardziej ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Z naruszeniem tego przepisu mielibyśmy do czynienia tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pomimo poprawnie sformułowanego przedmiotu skargi dotyczącego bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej odmówiłby przeprowadzenia kontroli – co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Podkreślić także należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można również skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I GSK 264/09).

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik.

CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wyjątkowo szerokie przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego szczegółowo w pisemnym uzasadnieniu i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy prawne podjętego rozstrzygnięcia. Jego obowiązkiem jest rozpoznanie istoty sprawy, co bez wątpienia Sąd I instancji uczynił. Wniesienie skargi kasacyjnej, sformułowanie zarzutów oraz ich uzasadnienie wskazują, że sporządzone do zaskarżonego wyroku uzasadnienie spełniło swoją rolę.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nietrafne, skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.