Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 523/23, oddalił skargę M.M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z 14 marca 2023 r. nr 401/2023 w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozkazem personalnym nr 176/2022 z dnia 17 listopada 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w X. (dalej: "organ I instancji") zawiesił [...] M.M. (dalej: "skarżący") w czynnościach służbowych na okres od 17 listopada 2022 r. do 15 lutego 2023 r. Podstawę prawną zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych stanowił art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji"), zgodnie z którym policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Z chwilą zaistnienia przewidzianych tym przepisem okoliczności zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych jest obligatoryjne.
Wskazano, że podstawę faktyczną zawieszenia stanowi okoliczność, że w dniu 15 listopada 2022 r. w Prokuraturze Okręgowej w [...], w śledztwie o sygn. akt 3003-1.Ds.27.2021, skarżącemu został ogłoszony zarzut popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego (k.k.) w zb. z art. 155 k.k. w zb. z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zb. z art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., tj. zarzut obejmujący przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, w związku z czym zawieszenie skarżącego było obligatoryjne.
Rozkazem personalnym z 9 lutego 2023 r. nr 34/2023 organ I instancji na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o Policji przedłużył okres zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego do czasu zakończenia postępowania karnego.
Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie (dalej: "organ odwoławczy") rozkazem personalnym z dnia z 14 marca 2023 r. nr 401/2023 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego do czasu wyjaśnienia sprawy przez sąd, w okolicznościach ogłoszenia funkcjonariuszowi Policji zarzutu popełnienia wskazanego przestępstwa i wniesienia aktu oskarżenia, nie jest możliwe dopuszczenie skarżącego do wykonywania zadań służbowych.
Wobec powyższych ustaleń Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie niniejszej spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, uzasadniająca przedłużenie okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, podejrzenie popełnienia przez policjanta przestępstwa godzi bowiem w dobro (interes) służby, na który składa się dobre imię Policji, zaufanie obywateli do organów Policji, gwarancje praworządnego działania aparatu administracji, czy niezależności formacji zmilitaryzowanej od wpływów zewnętrznych. Osoba zaś, która jest podejrzana o popełnienie czynu karalnego, nie tylko pogarsza obraz służby publicznej, ale też naraża tę służbę na kolejne szkody, jakie wynikają z faktu rażącego naruszenia wysokich wymogów stawianych funkcjonariuszom publicznym. Takim następstwom powinien przeciwdziałać przełożony służbowy właściwy w sprawie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie także podnoszone w skardze twierdzenie, że przedłużenie okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych nie jest zasadne z uwagi na fakt pełnienia przez skarżącego służby przez okres grudzień 2021 - listopad 2022 r. w sposób niebudzący zastrzeżeń i niezagrażający dobru służby. Organ odwoławczy trafnie wskazał w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że skarżący w okresie od 20 grudnia 2021 r. do 14 września 2022 r. nie świadczył służby, gdyż w tym czasie przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. W służbie pozostawał jedynie od dnia 16 września 2022 r. do dnia 16 listopada 2022 r., po czym z dniem 17 listopada 2022 r. został zawieszony w czynnościach służbowych, z uwagi na ogłoszenie zarzutu popełnienia przestępstwa.
Na powyższy wyrok (określony błędnie w skardze kasacyjnej jako postanowienie) skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że w niniejszej sprawie spełniła się przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, uzasadniająca przedłużenie okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że miało miejsce tragiczne zdarzenie z winy nieumyślnej funkcjonariusza.
Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W związku z treścią skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że błędne określenie formy orzeczenia (postanowienie zamiast wyroku) nie powoduje niemożności nadania skardze kasacyjnej dalszego, prawidłowego biegu, gdyż we wskazanej dacie zapadł wyrok Sądu pierwszej instancji, a nadto skarżący kasacyjnie w dalszej części skargi kasacyjnej czynił odniesienia do wyroku z 24 października 2023 r.
W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie sformułowała tylko jeden zarzut - w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej - naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego w konkretnej sprawie jest kwestią braku korelacji między stanem faktycznym a zastosowaną normą prawa materialnego. Może to być konsekwencją błędnej wykładni prawa materialnego albo skutkiem wadliwych ustaleń faktycznych, bądź też obu tych wad łącznie. Oznacza to, że zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie można kwestionować prawidłowości ustaleń faktycznych. Do tego celu służą zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie neguje ustalenia faktyczne, to dla wykazania niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (nieadekwatnego względem rzeczywistego stanu faktycznego) powinna podważyć te ustalenia faktyczne, a skuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania co do niewłaściwego ustalenia w sprawie stanu faktycznego, byłaby z kolei przesłanką do uznania, że w konwekcji doszło w sprawie do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.
W niniejszej sprawie nie został podniesiony żaden zarzut naruszenia przepisów postępowania, co oznacza, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie ustaleń stanu faktycznego sprawy. W ramach ustaleń faktycznych Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zbiegu z art. 155 k.k. w zbiegu z art. 157 § 3 k.k. w związku z art. 157 § 1 k.k. w zbiegu z art. 160 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. Przedstawiony funkcjonariuszowi zarzut obejmował ciężkie przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W tej sytuacji niezasadne jest podniesione w skardze kasacyjnej twierdzenie o "tragicznym zdarzeniu z winy nieumyślnej funkcjonariusza".
Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 636) w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego. Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wskazać należy, że pojęcie to nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o Policji, a więc to od organu wydającego decyzję (rozkaz personalny) zależy, czy zaistniałe w odniesieniu do konkretnego funkcjonariusza Policji okoliczności zostaną uznane za szczególnie uzasadniony przypadek. Postępowanie w przedmiocie zawieszenia policjanta w obowiązkach służbowych nie ma na celu wykazania, że doszło do popełnienia zarzucanego czynu, gdyż to będzie przedmiotem postępowania dowodowego w toku postępowania karnego. Jeżeli więc przeciwko policjantowi toczy się postępowanie karne, to ustawowej cechy szczególności przypadku mającego przemawiać za przedłużeniem zawieszenia w czynnościach służbowych należy poszukiwać przede wszystkim w postanowieniu o przedstawieniu mu zarzutów.
Dlatego też to nie sam fakt toczącego się przeciwko policjantowi postępowania karnego, lecz charakter przedstawionych w takim postanowieniu zarzutów może przesądzać, czy możliwe jest dopuszczenie do sytuacji, że policjant będzie pełnił służbę, czy też nadal powinien być odsunięty od wykonywania swych obowiązków służbowych. Jeżeli zatem w sprawie karnej zgromadzone dowody pozwoliły na przedstawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, to stan taki można ocenić jako szczególny przypadek uzasadniający zastosowanie wobec takiego funkcjonariusza instytucji, o jakiej mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o Policji (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2019 r., I OSK 1332/17, z 7 marca 2013 r., I OSK 1376/12, z 16 listopada 2012 r., I OSK 89/12, wyrok NSA z 11 października 2023 r., III OSK 2158/22).
W skardze kasacyjnej podjęto w istocie polemikę ze stanowiskiem Prokuratury Okręgowej w Olsztynie wyrażonym w opisie czynu w skierowanym do Sądu Rejonowego w [...] Wydział Karny akcie oskarżenia przeciwko skarżącemu, co – jak już wyżej wskazywano – nie może być przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach sformułowanej podstawy kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzut skargi kasacyjnej za bezzasadny, skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.