Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 10 lipca 2026 r., sygn. akt III OSK 1971/24

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1452/23, po rozpoznaniu skargi D. C. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (dalej także jako: organ) z dnia 19 maja 2023 r., nr BSA.I.0161.2.2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskami z dnia 21 lutego 2023 r. oraz z dnia 3 i 15 marca 2023 r. skarżący zwrócił się do organu, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie skanu orzeczeń Sądu Najwyższego o sygn.: IV CNP 114/09, III CZP 25/08, I CSK 684/10, IV CSK 290/10, IV CKN 382/00, I CNP 33/06, V CNP 132/06, I BU 9/09, I CR 428/77, I KZP 27/99, WA 7/00, IV KK 172/02, I KZP 29/04, IV CKN 970/00, III CK 3/05, IV CSK 406/11, II BP 6/13, I BP 2/08, IV CSK 270/12, II CSK 246/07 oraz I CK 377/03 wraz z uzasadnieniami – po anonimizacji, orzeczeń: III PR. 194/76, III PRN 55/76, III PRN 53/79, II PR 1/86, II URN 38/94, II KK 274/16, IV KK 347/09, II KK 144/12, III KK 231/13, III KK 291/01, V KKN 472/00, II CR 419/89, III CSK 524/07, III CK 556/04, V CZ 37/20, I CSK 653/09, II CSK 321/06 oraz III CSK 315/07 wraz z uzasadnieniami – po anonimizacji, a także orzeczeń o sygn.: V KR 274/75, I KZP 8/01, I KZP 4/03, I KZP 35/95, III KK 147/13, I KZP 8/00, VI KZP 17/77, III KZP 90/10, I KZP 16/00, I KZP 8/12, I KZP 33/04, I KZP 11/06, I CKU 111/97, V KK 522/18, I CKN 581/99, III CKN 553/98. II CKN 425/01, I CK 436/04, I CSK 289/12, IV CSK 310/07, II CR 692/75, V CSK 19/10, V CSK 352/09 również z uzasadnieniami i po anonimizacji.

W odpowiedzi na powyższe wnioski pismami z dnia 27 marca 2023 r. organ poinformował skarżącego, że nie posiada orzeczeń Sądu Najwyższego o sygn. akt: III PR 194/76, III PRN 55/76, III PRN 53/79, I CR 428/77, V KR 274/75, VI KZP 17/77 oraz II CR 692/75, ponieważ akta tych spraw zostały wcześniej przekazane do Archiwum Akt Nowych. Wskazał także, że niektóre spośród żądanych przez skarżącego orzeczeń Sądu Najwyższego dostępne są na stronie internetowej Sądu Najwyższego (w zakładce: "Orzecznictwo", "Baza orzeczeń"), pełniącej rolę Biuletynu Informacji Publicznej (postanowienie z dnia 4 stycznia 2017 r., II KK 274/16; postanowienie z dnia 7 lutego 2013 r., II KK 144/12; postanowienie z dnia 25 września 2013 r., III KK 231/13; wyrok z dnia 27 marca 2008 r., II CSK 524/07; wyrok z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04; postanowienie z dnia 10 marca 2021 r., V CZ 37/20; wyrok z dnia 11 sierpnia 2010 r., I CSK 653/09; postanowienie z dnia 17 stycznia 2007 r., II CSK 321/06; wyrok z dnia 27 marca 2008 r., III CSK 315/07; wyrok z dnia 24 czerwca 2010 r., IV CNP 114/09; postanowienie z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 25/08; wyrok z dnia 9 września 2011 r., I CSK 684/10; wyrok z dnia 17 lutego 2011 r., IV CSK 290/10; wyrok z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06; wyrok z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06; wyrok z dnia 9 lutego 2010 r., I BU 9/09; wyrok z dnia 17 marca 2000 r., WA 7/00; wyrok z dnia 6 lipca 2005 r., III CK 3/05; wyrok z dnia 19 kwietnia 2012 r., IV CSK 406/11; wyrok z dnia 4 grudnia 2013 r., II BP 5/13; postanowienie z dnia 10 października 2013 r., II BP 6/13; wyrok z dnia 18 stycznia 2013 r., IV CSK 270/12; wyrok z dnia 17 października 2007 r., II CSK 246/07; uchwała z dnia 27 kwietnia 2001 r., I KZP 8/01; uchwała z dnia 25 marca 2003 r., I KZP 4/03; wyrok z dnia 6 czerwca 2013 r., III KK 147/13; uchwała siedmiu sędziów z dnia 20 czerwca 2012 r., I KZP 8/12; uchwała siedmiu sędziów z dnia 9 czerwca 2006 r., I KZP 11/06; postanowienie z dnia 20 grudnia 2018 r., V KK 522/18; wyrok z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 581/99; wyrok z dnia 12 stycznia 2005 r., I CK 436/04; wyrok z dnia 11 stycznia 2013 r., I CSK 289/12; wyrok z dnia 30 listopada 2007 r., IV CSK 310/07; wyrok z dnia 29 września 2010 r., V CSK 19/10 oraz wyrok z dnia 21 kwietnia 2010 r., V CSK 352/09).

Co do pozostałych orzeczeń organ wezwał skarżącego do wykazania, w terminie 7 dni, że uzyskanie ich ma szczególne znaczenie dla interesu publicznego, gdyż w ocenie organu informacja żądana przez skarżącego w tym zakresie ma charakter przetworzony, a zatem w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego.

Decyzją z dnia 19 maja 2023 r., nr BSA.I.0161.2.2023 organ, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci zbioru obejmującego orzeczenia Sądu Najwyższego o następujących sygnaturach akt: 1) I PR 1/85;

1. 2) I CR 419/89;
2. 3) I URN 38/94;
3. 4) VKKN 472/00;
4. 5) IV KK 347/09;
5. 6) III KKN 291/01;
6. 7) IV CKN 382/00;
7. 8) I KZP 27/99;
8. 9) IV KK 172/02;
9. 10) I KZP 29/04;
10. 11) IV CKN 970/00;
11. 12) I BP 2/08;
12. 13) I CK 377/03;
13. 14) I KZP 35/95;
14. 15) I KZP 8/00;
15. 16) III KZ 90/10;
16. 17) I KZP 16/00;
17. 18) I KZP 33/04;
18. 19) I CKU 111/97;
19. 20) III CKN 553/98;
20. 21) II CKN 425/01.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, ze żądana przez skarżącego informacja w części wskazanej powyżej ma charakter przetworzony i w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostepnienia dla interesu publicznego. Jak wyjaśnił organ, należy bowiem wziąć pod uwagę, że udostępnienie żądanych przez skarżącego informacji wymagałoby stworzenia tylko dla wnioskodawcy i na jego żądanie nowego zbioru orzeczeń Sądu Najwyższego według ściśle ustalonych wytycznych.

Organ powtórzył, że uzyskanie informacji przetworzonej możliwe jest tylko w zakresie, w jakim jest to szczególnie uzasadnione ze względu na interes publiczny, a powinność wykazania interesu publicznego jako podstawy żądania udzielenia informacji przetworzonej spoczywa co do zasady na wnioskodawcy, zgodnie z regułą koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie danej sprawy w określony sposób. W tym kontekście organ podkreślił, że skarżący nie wykazał, ażeby uzyskanie informacji przetworzonej było szczególnie istotne dla interesu publicznego. W szczególności, w ocenie organu, skarżący nie uzasadnił w jakikolwiek sposób żądania w złożonych wnioskach, a ponadto nie odpowiedział na żadne z dwóch wezwań organu z dnia 27 marca 2023 r., które zostały mu doręczone w dniach 11 i 19 kwietnia 2023 r. Na tej podstawie można zdaniem organu przypuszczać, że przedmiotowy wniosek zmierza raczej do uzyskania informacji uznawanych za należące do zakresu interesu prywatnego, który jest przeciwstawiany interesowi publicznemu.

Jednocześnie organ podkreślił, że niewskazanie interesu publicznego przez zobowiązany podmiot nie oznacza jednak automatycznie konieczności wydania decyzji odmownej. Organ w tej sytuacji powinien z urzędu zbadać czy w danej sprawie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie zainteresowanemu podmiotowi przetworzonej informacji publicznej. Jednak organ stwierdził, że przeprowadzona analiza sprawy wskazuje, że przesłanka interesu społecznego nie została w niniejszej sprawie stwierdzona, bowiem skarżący nie wykazał, że informacja, o którą wniósł, mogłaby zostać wykorzystana w celu wywierania wpływu na poprawę funkcjonowania Sądu Najwyższego, czy sądownictwa w ogólności.

Organ wskazał, że uzyskanie przez skarżącego żądanej przez niego informacji przetworzonej wiąże się z koniecznością zaangażowania określonych środków osobowych i organizacyjnych, trudnych do pogodzenia z bieżącą działalnością Sądu Najwyższego.

W piśmie z dnia 23 czerwca 2023 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję organu, wnosząc o jej uchylenie we wskazanym terminie i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1452/23 uchylił zaskarżoną decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2023 r., nr BSA.I.0161.2.2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na wstępie, że zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej zostały w niniejszej sprawie spełnione. Kwestią sporną między stronami pozostaje natomiast wykładnia pojęcia "informacji przetworzonej" na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że żądana informacja publiczna nie wyczerpuje znamion informacji przetworzonej. Sąd I instancji zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w sposób sprzeczny stwierdza, że z jednej strony posiada żądane dokumenty (wyroki), a zatem uznaje je za informację nieprzetworzoną, a z drugiej strony wskazuje, że ich udostępnienie miałoby się wiązać z wytworzeniem nowej informacji wskutek czasochłonnej kwerendy i analizy posiadanych materiałów oraz ich anonimizacji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie argumentacja organu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż samo odnalezienie żądanych wyroków w prowadzonych przez organ zbiorach, ich skopiowanie oraz anonimizacja, a następnie udostępnienie, nie należą do czynności wymagających nadmiernego wysiłku intelektualnego czy analitycznego pracowników. Sąd I instancji podkreślił, że nie należy mylić na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przekształcenia informacji (np. w powyższy sposób) z jej przetworzeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że zakres przedmiotowy wniosku skarżącego nie implikuje uznania żądanej informacji za przetworzoną, nawet jeżeli jej udostępnienie wiązałoby się z ponadprzeciętnymi kosztami oraz zaangażowaniem personelu. Zdaniem Sądu I instancji organ nie przedstawił w sposób dostateczny racjonalnych argumentów na poparcie dokonanej przez siebie subsumpcji.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że doszło w niniejszej sprawie do naruszenia dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt. 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym o treści orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.

Sąd I instancji wskazał, że organ ponownie rozpatrując wniosek ma wziąć pod uwagę ocenę prawną wynikającą z uzasadnienia orzeczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ i zaskarżając ten wyrok w całości oraz zrzekając się rozprawy, wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi z dnia 23 czerwca 2023 r., ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, uwzględnienie skargi kasacyjnej na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w każdym przypadku o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1. I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że brak gotowej informacji odpowiadającej żądaniu i nakład pracy pracowników organu, konieczny dla udostępnienia informacji publicznej skarżącemu, nie przemawia w wystarczającej mierze za przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną;
2. II. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 1 § 1 oraz art. 3 § 1 i:
3. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ w sposób sprzeczny stwierdził, że z jednej strony posiada żądane dokumenty, a zatem uznaje je za informację nieprzetworzoną, z drugiej strony ich udostępnienie miałoby się wiązać z wytworzeniem nowej informacji, podczas gdy stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nie jest sprzeczne, a ponadto organ wykazał w zaskarżonej decyzji istnienie przetworzonego charakteru żądanej informacji;
4. 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ nie przedstawił w sposób dostateczny racjonalnych argumentów na poparcie twierdzenia dotyczącego przetworzonego charakteru żądanej informacji, a samo odnalezienie żądanych wyroków, a następnie ich skopiowanie i anonimizacja nie należą do czynności wymagających nadmiernego wysiłku intelektualnego czy analitycznego, podczas gdy nakład pracy związany z pozyskaniem żądanego zbioru orzeczeń jest znaczny i przekracza zwyczajny zakres kwerendy dokumentów źródłowych, a ponadto z urzędu wiadomym jest, że do Sądu Najwyższego wpływa rocznie kilkadziesiąt wniosków o podobnym charakterze (wytworzenie baz danych zawierających kserokopie orzeczeń, które są interesujące dla wnioskodawców), których automatyczne przygotowanie oznaczałoby poważne zakłócenie Referatu ds. informacji publicznej i Biura Studiów i Analizy Sądu Najwyższego,
5. - przy czym wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. doprowadziło Sąd I instancji do błędnej konkluzji, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie uzasadnił w sposób właściwy zaskarżonej decyzji i nie udowodnił przetworzonego charakteru żądanej informacji. To z kolei uniemożliwiło dalszą kontrolę zaskarżonej decyzji (zbadanie kwestii istnienia szczególnie istotnego interesu przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej), co wprost świadczy o istotnym wpływie wskazanego wyżej naruszenia na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ skarżący kasacyjnie podkreślił znaczenie dwóch pism, które zostały skierowane do skarżącego w dniu 27 marca 2023 r., a które jego zdaniem potwierdzają, że z dużą skrupulatnością przeanalizował wnioski skarżącego i dopiero w ostateczności wezwał go do wykazania przesłanki istnienia interesu publicznego w pozyskaniu żądanego zbioru orzeczeń.

Organ skarżący kasacyjnie wskazał także, że do Sądu Najwyższego wpływa rocznie około 1500 wniosków o udostępnienie informacji publicznej i co najmniej kilkadziesiąt takich wniosków dotyczy żądania przesłania skanów bądź kserokopii kilkudziesięciu orzeczeń Sądu Najwyższego, które są dla wnioskodawców interesujące. Organ skarżący kasacyjnie poinformował, że w zakresie takich wniosków stałą praktyką organu jest odesłanie wnioskodawców do Biuletynu Informacji Publicznej organu, w którym znajduje się zdecydowana większość orzeczeń Sądu Najwyższego (w niniejszej sprawie w Bazie znajdowało się 25 orzeczeń ze wszystkich żądanych przez skarżącego). Dopiero później, jeśli pozostała część wnioskowanych orzeczeń obejmuje kilkanaście dokumentów i zakłada kwerendę w zasobach Archiwum Zakładowego Sądu Najwyższego, organ wzywa wnioskodawców do wykazania istnienia szczególnej istotności pozyskania informacji dla interesu publicznego.

Organ skarżący kasacyjnie zaznaczył, że takie działanie nie jest nacechowane jego złą wolą, ale zmierza do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wybranych jednostek organizacyjnych Sądu Najwyższego, które – w przypadku bezwarunkowej realizacji wniosków obejmujących kserokopie kilkunastu lub kilkudziesięciu orzeczeń – nie byłyby w stanie wykonywać innych czynności poza realizacją jedynie takich wniosków.

W ocenie organu skarżącego kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w nieuprawniony sposób doszedł do konkluzji, że brak gotowej informacji odpowiadającej żądaniu i nakład pracy pracowników organu konieczny dla udostępnienia informacji publicznej skarżącemu, nie przemawia w wystarczającej mierze za przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Organ skarżący kasacyjnie podkreślił, że informacja w postaci kserokopii dwudziestu jeden żądanych przez skarżącego orzeczeń ma charakter przetworzony i w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. Organ skarżący kasacyjnie wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych stworzenie dla wnioskodawcy konkretnego zbioru orzeczeń Sądu Najwyższego uznaje się wprost za przetworzenie.

W ocenie organu skarżącego kasacyjnie, już sam zakres żądania skarżącego wskazuje na to, że spełnienie go byłoby ponadstandardowo pracochłonne. Organ skarżący kasacyjnie przyznał przy tym, że posiada żądane orzeczenia w swych zasobach, jednak nie oznacza to, że zbiór zanonimizowanych kserokopii dwudziestu jeden orzeczeń, które stanowią przedmiot zainteresowania skarżącego, można uznać za informację nieprzetworzoną. Działania konieczne do podjęcia w celu realizacji wniosku wiążą się zdaniem organu skarżącego kasacyjnie bezpośrednio z wytworzeniem nowej jakościowo i przedmiotowo informacji.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).

Konstrukcja zarzutów naruszenia przepisów postępowania umożliwia ich łączne rozpoznanie. Na ich podstawie organ skarżący kasacyjnie powiązał zarzut naruszenia art. 1 § 1 i art. 3 § 1 z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a., którego upatruje w uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ w sposób sprzeczny stwierdził, że z jednej strony posiada żądane dokumenty, a zatem uznaje je za informację nieprzetworzoną, a z drugiej strony, że ich udostępnienie miałoby się wiązać z wytworzeniem nowej informacji, podczas gdy stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nie jest sprzeczne, a ponadto organ wykazał w zaskarżonej decyzji istnienie przetworzonego charakteru żądanej informacji, a także w uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie przedstawił w sposób dostateczny racjonalnych argumentów na poparcie twierdzenia dotyczącego przetworzonego charakteru żądanej informacji, a samo odnalezienie żądanych wyroków, a następnie ich skopiowanie i anonimizacja nie należą do czynności wymagających nadmiernego wysiłku intelektualnego czy analitycznego, podczas gdy nakład pracy związany z pozyskaniem żądanego zbioru orzeczeń jest znaczny i przekracza zwyczajny zakres kwerendy dokumentów źródłowych, a ponadto z urzędu wiadomym jest, że do Sądu Najwyższego wpływa rocznie kilkadziesiąt wniosków o podobnym charakterze (wytworzenie baz danych zawierających kserokopie orzeczeń, które są interesujące dla wnioskodawców), których automatyczne przygotowanie oznaczałoby poważne zakłócenie Referatu ds. informacji publicznej i Biura Studiów i Analizy Sądu Najwyższego.

Organ skarżący kasacyjnie podkreślił przy tym, że wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. doprowadziło Sąd I instancji do błędnej konkluzji, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie uzasadnił w sposób właściwy zaskarżonej decyzji i nie udowodnił przetworzonego charakteru żądanej informacji. To z kolei uniemożliwiło dalszą kontrolę zaskarżonej decyzji (zbadanie kwestii istnienia szczególnie istotnego interesu przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej) co wprost świadczy o istotnym wpływie wskazanego wyżej naruszenia na wynik sprawy. Zarzuty te nie mogły jednak odnieść skutku z uwagi na ich błędną konstrukcję.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca organ skarżący kasacyjnie, podobnie zresztą jak art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 1 oraz § 1a, czy też art. 151 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepisy nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, jak i c p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14).

Skutecznego powiązania nie mogło jednak stanowić powiązanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. z zarzutem naruszenia "art. 1 § 1" oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim zarzut został sformułowany w sposób nieprecyzyjny, bowiem art. 1 p.p.s.a. nie dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Niezależnie od powyższego przechodząc do zarzutu naruszenia art. 1 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., z którymi powiązano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a., wskazać należy, że art. 1 p.p.s.a. określa zakres obowiązywania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej, natomiast art. 3 § 1 p.p.s.a. określa zakres kognicji sądu administracyjnego. Przepisy te w istocie nie zawierają więc samodzielnej treści normatywnej, określają wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i również nie mogą być podstawą zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 tej ustawy bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087; postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850).

Przepisy te mają charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nich unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. Dlatego powiązanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. o blankietowym charakterze, niemogącego stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, z zarzutem naruszenia innych przepisów, które nie zawierają samodzielnej treści normatywnej, nie mogło okazać się skuteczne.

W związku z nieskutecznością podniesionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.

Przechodząc zatem do oceny zarzutów sformułowanych przez organ skarżący kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

Organ skarżący kasacyjnie wytknął natomiast Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., poprzez uznanie, że brak gotowej informacji odpowiadającej żądaniu i nakład pracy pracowników organu konieczny dla udostępnienia informacji publicznej skarżącemu, nie przemawia w wystarczającej mierze za przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Zarzut ten także nie mógł odnieść skutku.

Wyjaśnić należy, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać na czym polega błędne rozumienie tego przepisu i jaka, jej zdaniem, powinna być jego prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie organ skarżący kasacyjnie nie tylko nie wykazał na czym polega w jego ocenie błędne rozumienie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ani też jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, lecz w ogóle nie odnosił się do kwestii rozumienia tego przepisu przyjętego przez Sąd I instancji, ograniczając się wyłącznie do próby zakwestionowania na podstawie omawianego zarzutu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy dotyczących oceny charakteru żądanych w sprawie informacji.

O nieskuteczności omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego świadczy zatem jego treść, która ewidentnie wskazuje, na to, że organ skarżący kasacyjnie na podstawie zarzutu dokonania błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Organ skarżący kasacyjnie upatruje wadliwości działania Sądu I instancji w niewłaściwej ocenie treści konkretnego dokumentu i płynących stąd konsekwencjach, tj. ocenie wniosków skarżącego jako dotyczących udostępnienia informacji publicznej o charakterze prostym.

W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369).

Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Z tego powodu omawiany zarzut okazał się nieskuteczny.

Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.