Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 8 stycznia 2026 r., II SA/Sz 683/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej w [...] z 3 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej, oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dowódca [...] Brygady Obrony Wybrzeża w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji", "Dowódca BOW") rozkazem personalnym z 24 lutego 2025 r., nr [...], zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i 30 kwietnia 2024 r. przeniósł go do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej w [...] (dalej: "organ drugiej instancji", "Dowódca DZ") decyzją z 3 lipca 2025 r., nr [...], uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i w tej części ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na 31 lipca 2025 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Dowódca DZ odnotował, że materialnoprawną podstawę postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej skarżącego stanowił art. 226 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248, dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny"), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Powołując się na zgromadzoną w sprawie dokumentację, organ drugiej instancji wskazał, że 23 września 2024 r. skarżący został poddany corocznemu procesowi opiniowania służbowego za rok 2024, w wyniku którego otrzymał ogólną ocenę niedostateczną. W uzasadnieniu opinii wskazano, że przebywał on na długotrwałym zwolnieniu lekarskim i w związku z tym nie spełniał wymagań w zakresie wykonywania zadań i obowiązków. 4 grudnia 2024 r. opinia służbowa stała się ostateczna.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących braku podstawy do przeprowadzenia procedury opiniowania, Dowódca DZ wskazał, że zgodnie z art. 127 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny opiniowanie służbowe przeprowadza się corocznie. Jednocześnie ustawa o obronie Ojczyzny nie zawiera jakiejkolwiek regulacji stanowiącej podstawę do odstąpienia od procesu opiniowania służbowego żołnierza zawodowego. Organ drugiej instancji zwrócił dodatkowo uwagę na brzmienie art. 127 ust. 18 ustawy o obronie Ojczyzny, stanowiącego delegację ustawową dla Ministra Obrony Narodowej do wydania rozporządzenia wykonawczego, która, w jego ocenie, nie zawiera upoważnienia dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w akcie wykonawczym przesłanek odstąpieniu od corocznego opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych.
Niezależnie od tego, organ drugiej instancji przywołał brzmienie § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz.U. z 2024 r., poz. 461 dalej: "rozporządzenie MON"), w myśl którego opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierzy zawodowych, którzy od dnia sporządzenia ostatniej opinii służbowej lub powołania do pełnienia zawodowej służby wojskowej do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej 6 miesięcy pełnili zawodową służbę wojskową i nie zaprzestali jej pełnienia w przypadkach, o których mowa w 1) art. 228 ust. 1 pkt 11, 2) art. 284 ust. 1 lub art. 286 - w przypadku nieobecności przekraczającej okres 6 miesięcy - ustawy o obronie Ojczyzny.
Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy, Dowódca DZ stwierdził, że nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających odstąpienie od procedury opiniowania. Organ drugiej instancji odnotował, że Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska w [...] trzykrotnie orzekała wobec skarżącego o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego (orzeczenia nr [...] z 18 maja 2022 r, nr [...] z 11 października 2023 r. oraz nr [...] z 6 maja 2024 r.). Jednocześnie jednak organ drugiej instancji podkreślił, że wojskowa komisja lekarska, orzekając o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego ocenia m.in. rokowanie odzyskania stanu zdrowia umożliwiającego pełnienie obowiązków na stanowisku służbowym, na którym żołnierz odbywa służbę wojskową, oraz możliwość wykonywania przez niego zadań służbowych.
Tym samym, w ocenie Dowódcy DZ, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o zaprzestaniu pełnienia przez skarżącego służby stanowiącego, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON, warunek sine qua non odstąpienia od procesu opiniowania.
W świetle powyższych ustaleń, Dowódca DZ ocenił, że z uwag na fakt, iż skarżący od dnia sporządzenia ostatniej opinii służbowej do 15 sierpnia 2024 r., przez okres co najmniej 6 miesięcy pełnił zawodową służbę wojskową oraz nie zaprzestał jej pełnienia, szczególnie w przypadku o którym mowa w art. 228 ust. 1 pkt 11 ustawy, podlegał procesowi opiniowania służbowego. Natomiast organ pierwszej instancji był zobligowany, wobec otrzymania niedostatecznej oceny ogólnej i zaistnienia przesłanki z art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny, do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 8 stycznia 2026 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Wojewódzki odnotował, że istniejąca w obrocie prawnym ostateczna opinia służbowa, w której wystawiono niedostateczną ocenę ogólną powoduje, że negatywnie oceniony żołnierz jest, z woli ustawodawcy, obligatoryjnie zwalniany z zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postępowanie prowadzone w oparciu o art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny jest postępowaniem dotyczącym innej kwestii niż zasadność takiej a nie innej oceny wystawionej w opinii służbowej żołnierza. W postępowaniu tym bada się, czy wobec żołnierza została wydana ostateczna opinia służbowa z oceną negatywną. Jeżeli tak, to organ zobligowany jest do rozstrzygnięcia o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Kontrolowane jest jedynie, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej niedostateczną ocenę ogólną o opiniowanym.
Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym, czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanka z art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny bezsprzecznie zaistniała, gdyż 23 września 2024 r. skarżący otrzymał opinię służbową, w której uzyskał 0 punktów i ocenę ogólną niedostateczną.
Jednocześnie Sąd pierwszej instancji, podzielił argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznał, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie stanowi podstawy do odstąpienia od opiniowania żołnierza zawodowego. Sąd Wojewódzki podkreślił przy tym, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji jest to stanowisko słuszne i całkowicie zrozumiałe, bo w innym wypadku, żadna osoba, która przebywa w danym roku przez dłuższy czas na zwolnieniu lekarskim nie mogłaby podlegać ocenie, a w konsekwencji, niezależnie od tego jak wykonywałaby swoje obowiązki i choćby była zupełnie nieprzydatna do służby, nie mogłaby być nie tylko oceniona, ale i zwolniona.
Ponadto Sąd Wojewódzki, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślił znaczenie tego, że żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim pomimo zwolnienia z zajęć służbowych nadal pozostaje na zajmowanym stanowisku.
Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie rozpoznania istoty sprawy w jej granicach i nierozpoznanie jedynego zarzutu zawartego w skardze wniesionej od wydanej w niniejszej sprawię decyzji organu drugiej instancji, a mianowicie poprzez niedokonanie jakiejkolwiek wykładni przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia MON, a tym samym niedokonanie oceny:
- a) wpływu przesłanki określonej w art. 228 ust. 1 pkt 11 ustawy o obronie Ojczyzny,
- b) wpływu przesłanki określonej w art. 284 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny,
- c) wpływu przesłanki określonej w art. 286 ustawy o obronie Ojczyzny, na formalną dopuszczalności opiniowania służbowego żołnierza zawodowego w danym roku kalendarzowym;
a także, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- 2. art. 226 pkt 6 w zw. z art. 127 ust. 18 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON, poprzez niezastosowanie przepisu § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON do oceny formalnej poprawności procesu opiniowaniu służbowego żołnierza zawodowego, który nie wykonywał faktycznie obowiązków związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej przez okres objęty opiniowaniem służbowym, ewentualnie:
- 3. art. 226 pkt 6 w zw. z art. 127 ust. 18 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON, poprzez błędną wykładnię przepisu § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON, poprzez uznanie, że zwrot: "nie zaprzestali jej pełnienia w przypadkach, o których mowa w art. 228 ust. 1 pkt 11 ustawy o obronie Ojczyzny" nie opisuje przesłanki zwolnienia żołnierza zawodowego z opiniowania służbowego w danym roku kalendarzowym.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Naruszenie przepisów postępowania może nastąpić przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a więc może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11).
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04; 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12; 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W orzecznictwie i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu, powinien zachodzić związek przyczynowy.
Związek przyczynowy musi być realny, nie wystarczy aby istniała hipotetycznie możliwość odmiennego wyniku sprawy. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II GSK 784/10 i przywołane w nim: wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, str. 508). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wywiązał się z powyższej powinności.
Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., w ramach którego skarżący wskazuje na nierozpoznanie przez Sąd Wojewódzki istoty sprawy, nie został oparty na usprawiedliwionej podstawie.
Zgodnie z tym przepisem "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu opartego na tym przepisie należy wykazać, że rozpoznając skargę sąd dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy albo, że sąd powinien wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił albo też, że strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte i co najważniejsze, że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 marca 2025 r., II GSK 2492/24).
Podkreślić należy także, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyroki NSA z: 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09, 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06, 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia powyższego przepisu nie można podważać też prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 7 lipca 2026 r., III OSK 1596/25).
Autor skargi kasacyjnej nie wykazał jakie ewentualne uchybienie dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Za takie naruszenie z pewnością nie można uznać nierozpoznania zarzutu naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia MON. Wbrew zastrzeżeniom skarżącego, Sąd pierwszej instancji rozpoznał przedstawiony zarzut, a w szczególności dokonał wykładni zakwestionowanych przepisów, stwierdzając w konkluzji, że w jego ocenie, przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie stanowi podstawy do odstąpienia od opiniowania żołnierza zawodowego. Okoliczność tę pośrednio potwierdził także skarżący, bowiem wśród zarzutów naruszenia prawa materialnego zarzucił on błędną wykładnię § 3 ust. 2 rozporządzenia MON. Jednoczesne formułowanie zarzutu braku przeprowadzenia wykładni ww. przepisu oraz sposobu jego wykładni należy uznać za niekonsekwentne. Fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego nie świadczy o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazania wymaga, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny, który wyznacza obligatoryjną przesłankę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w przypadku otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Uzyskanie niedostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, bez konieczności prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.
Powyższa konstatacje w sposób znaczący wpływa na ramy postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową. Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny, ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) niedostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować orzekając o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie powyższego przepisu jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej.
Ocenia on wyłącznie czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej niedostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyroki NSA: z 20 grudnia 2013 r., I OSK 2732/12, 7 lipca 2026 r., III OSK 251/26).
W niniejszej sprawie niewątpliwie 23 września 2024 r., przełożony wydał wobec skarżącego opinię, w wyniku której otrzymał on ocenę ogólną niedostateczną. Natomiast przedmiotem zastrzeżeń skarżącego jest to, czy w ogóle w sposób zgodny z § 3 ust. 2 rozporządzenia MON, mógł on zostać poddany procedurze opiniowania.
Ocenę tej kwestii należy rozpocząć od odnotowania, że zgodnie z art. 127 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu przez przełożonego. Celem tego działania jest ustalenie sposobu wywiązywania się przez żołnierza na powierzonym mu stanowisku służbowym, ocena jego kompetencji i predyspozycji, postawy i zachowania poza godzinami służby, a także wyznaczenie kierunków rozwoju zawodowego i określenie potrzeb szkoleniowych opiniowanego żołnierza. Omawiana opinia ma zatem umożliwić prowadzenie prawidłowej polityki kadrowej i wyposażyć przełożonych w narzędzia niezbędne do podejmowania w przyszłości racjonalnych działań dotyczących zajmowania przez żołnierza dotychczasowego stanowiska lub innych stanowisk służbowych oraz przydatności do pełnienia przez niego służby.
Szczegółowe zagadnienia dotyczące procedury opiniowana zostały określone w rozporządzeniu MON wydanym na podstawie art. 127 ust. 18 ustawy o obronie Ojczyzny. Przedstawienie wykładni aktualnie obowiązującego przepisu wymaga wcześniejszego odnotowania, że w ostatnich latach rozporządzenie wykonawcze regulujące tę kwestię ulegało znaczącym modyfikacjom. Zgodnie z § 2 pkt 1 obowiązującego do 12 lipca 2022 r. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 764) opiniowaniem służbowym objęci byli żołnierze zawodowi, którzy do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywali obowiązki na stanowisku służbowym.
Natomiast w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1462) warunek "wykonywania obowiązków na stanowisku służbowym" został zastąpiony przesłanką "pełnienia zawodowej służby wojskowej". Sformułowanie to zostało utrzymane w treści aktualnie obowiązującego rozporządzenia MON. Oznacza to, że wcześniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym rzeczywiste wykonywanie świadczeń przez żołnierza na rzecz Sił Zbrojnych jest warunkiem sine qua non poddania go procedurze opiniowania, co w konsekwencji wyklucza przeprowadzenie tej procedury m.in. względem żołnierza przebywającego w danym okresie na zwolnieniu lekarskim (por. wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., I OSK 1351/17), uległo częściowej dezaktualizacji. Wynika to z tego, że żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim pomimo zwolnienia z zajęć służbowych i niewykonywaniu faktycznych czynności, nadal pozostaje na zajmowanym stanowisku służbowym, a zatem pełni zawodową służbę wojskową.
Pełnienie służby w rozumieniu ustawy o obronie Ojczyzny, jest bowiem równoznaczne z zajmowaniem stanowiska, niekoniecznie z faktycznym wykonywaniem zadań (art. 191 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny). Jeżeli zatem okoliczność korzystania ze zwolnień lekarskich nie powoduje wygaśnięcia czy zawieszenia stosunku służbowego, to w konsekwencji nie uchyla też obowiązku opiniowania.
Ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje odstępstw od konieczności corocznego opiniowania żołnierza zawodowego o przewidzianym w ustawie stażu służby. Wyjątki zostały jednak wskazane w § 3 ust. 2 rozporządzenia MON, który jako przeszkody uniemożliwiające przeprowadzenie procedury opiniodawczej wymienia okoliczności, o których mowa w: 1) art. 228 ust. 1 pkt 11, 2) art. 284 ust. 1 lub art. 286 - w przypadku nieobecności przekraczającej okres 6 miesięcy - ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Art. 284 ust. 1 oraz 286 ustawy o obronie Ojczyzny stanowią o prawie do urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu opiekuńczego, zwolnienia od zajęć służbowych z powodu działania siły wyższej oraz urlopu wychowawczego. Przepisy te niewątpliwie nie mają zastosowania do sytuacji skarżącego.
Co się zaś tyczy okoliczności, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON, to z analizy art. 228 ust. 1 pkt 11 ustawy o obronie Ojczyzny wynika, że zwolnienie z procedury opiniowania wymaga łącznego spełnienia dwóch warunków: 1) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania pełnienia służby z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, 2) niewystępowania przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501). Art. 18 ww. ustawy dotyczy sytuacji niezdolności do pracy, po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, w sytuacji gdy dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Z procedury opiniowania zwolnieni są zatem żołnierze zawodowi, którzy od 12 miesięcy zaprzestali pełnienia służby z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne oraz nie rokują odzyskania zdolności do służby.
Przekładając powyższe ustalenia na stan faktyczny niniejszej sprawy należy odnotować, że w ostatnich latach skarżący kilkukrotnie korzystał z długotrwałych urlopów zdrowotnych. Podkreślenia wymaga jednak, na co trafnie zwróciły także uwagę organy obu instancji, że orzekając o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego, wojskowa komisja lekarska ocenia m.in. rokowanie odzyskania stanu zdrowia umożliwiającego pełnienie obowiązków na stanowisku służbowym, na którym żołnierz odbywa służbę wojskową, oraz możliwość wykonywania przez niego zadań służbowych. Zatem w przypadku braku rokowania odzyskania przez skarżącego zdolności do służb, komisja nie orzekłaby o potrzebie udzielenia mu urlopu zdrowotnego. Przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON niewątpliwie nie miała zatem zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
W konsekwencji należy uznać, że Sądowi Wojewódzkiemu nie sposób skutecznie zarzucić naruszenia art. 226 pkt 6 w zw. z art. 127 ust. 18 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON, zarówno poprzez jego błędną wykładnię, jak i niewłaściwe zastosowanie. Sąd pierwszej instancji słusznie orzekł, że zgodnie z obowiązującym prawem, skarżący podlegał procedurze opiniowania, a w związku z uzyskaniem oceny niedostatecznej, z woli ustawodawcy, konieczne było zwolnienie go ze służby. Wbrew zastrzeżeniom skarżącego, treść art. 127 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON jasno wskazuje, że samo przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie stanowi wystarczającej przesłanki do odstąpienia od poddania żołnierza zawodowego okresowej ocenie. Wniosek ten pozostaje w zgodzie z wykładnią funkcjonalną omawianej regulacji. Podkreślenia wymaga bowiem, że ustawa o obronie Ojczyzny, co wynika m.in. z tekstu jej preambuły, służy w pierwszym rzędzie realizacji interesu publicznego, zaś interes indywidualny żołnierza pełniącego służbę podlega ochronie tylko wówczas, gdy wyraźnie taką gwarancję dla żołnierza wprowadza ustawa.
Ochrona interesu żołnierza w przypadkach nieuregulowanych wyraźnie w ustawie o obronie Ojczyzny może mieć zaś miejsce tylko wówczas, gdy interes ten nie jest sprzeczny z interesem bezpieczeństwa Ojczyzny (por. wyrok NSA z 5 listopada 2025 r., III OSK 1279/25). Coroczne opiniowanie żołnierza zawodowego, niezależnie od tego czy faktycznie wykonywał on nałożone na niego zadania, jest zasadą, a wszystkie wyjątki od niej należy interpretować ściśle.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.