Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/ Wr 488/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę B. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 27 marca 2026 r. w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2020 r. do marca 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz zwrócił skarżącej wpis uiszczony w niepełnej wysokości.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca została wezwana do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 300 zł oraz do podpisania skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą oba wezwania, po dwukrotnym awizowaniu, pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia na dzień 8 lipca 2026 r., a w zakreślonym terminie wpis nie został uzupełniony, skarga zaś nie została podpisana. Jako podstawę odrzucenia skargi Sąd powołał art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a o zwrocie wpisu orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W zażaleniu skarżąca zaskarżyła to postanowienie w całości i zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3, art. 220 § 3 oraz art. 73 § 1-4 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podnosząc, że nie podjęto żadnej próby doręczenia jej wezwania ani nie pozostawiono zawiadomienia o przesyłce, wobec czego nie wiedziała o wezwaniu i nie mogła uzupełnić braków skargi. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wyjaśniła, że nie otrzymała przesyłki ani zawiadomienia o jej złożeniu w placówce pocztowej, a o wezwaniu dowiedziała się z uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi. Podała, że pod wskazanym przez nią adresem do doręczeń przebywa praktycznie codziennie, i dopuściła możliwość omyłki w adresie. Poinformowała, że złożyła skargę do operatora pocztowego, której kopię załączyła, i oczekuje na odpowiedź, a problemy z doręczaniem zawiadomień są według jej wiedzy powszechne. Podkreśliła, że nie miała powodu, by umyślnie nie odebrać przesyłki, a po powzięciu wiadomości o wezwaniu uiściła wpis, podpisała skargę i sformułowała wniosek o przywrócenie terminu. Na wypadek wątpliwości wniosła o zweryfikowanie podnoszonych okoliczności u operatora pocztowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie opiera się na dwóch samodzielnych podstawach. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty, a przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym skarga, od której mimo wezwania nie uiszczono należnego wpisu, podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Skarga powinna zarazem czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, w tym zawierać podpis strony (art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), a jeżeli wskutek braku formalnego nie może otrzymać prawidłowego biegu, przewodniczący wzywa do jego usunięcia w terminie siedmiu dni (art. 49 § 1 p.p.s.a.), którego bezskuteczny upływ prowadzi do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Obie podstawy łączy wspólna przesłanka, bo bieg każdego z tych terminów zależał od doręczenia wezwania, a oba wezwania doręczano skarżącej w jednej przesyłce. O zasadności zażalenia przesądza zatem ocena, czy doręczenie tej przesyłki było skuteczne.
Tryb z art. 73 p.p.s.a. stosuje się w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72 p.p.s.a. Pismo oczekuje wówczas na odbiór przez czternaście dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, o czym adresata informuje się zawiadomieniem umieszczanym przede wszystkim w oddawczej skrzynce pocztowej, a dopiero gdy to niemożliwe, na drzwiach mieszkania lub w innym miejscu wskazanym w art. 73 § 2 p.p.s.a. Zawiadomienie to otwiera siedmiodniowy termin odbioru, po którego bezskutecznym upływie pozostawia się zawiadomienie powtórne, przy czym cały okres oczekiwania liczy się od pierwszego zawiadomienia i nie przekracza czternastu dni (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Z upływem ostatniego dnia tego okresu doręczenie uważa się za dokonane (art. 73 § 4 p.p.s.a.), co oznacza, że ustawa wiąże skutek doręczenia nie z faktycznym zapoznaniem się adresata z pismem, lecz z dokonaniem czynności, które mają mu zapewnić realną możliwość jego odbioru.
Z akt sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą oba wezwania skierowano na adres do doręczeń wskazany przez skarżącą w skardze, tj. [...], a więc na ten sam adres, na który powołuje się ona w zażaleniu. Z adnotacji doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i na kopercie wynika, że 24 czerwca 2026 r. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej "[...]", 2 lipca 2026 r. pozostawiono zawiadomienie powtórne, a 9 lipca 2026 r. niepodjętą przesyłkę zwrócono do sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie". Dokumentacja ta obejmuje wszystkie czynności, od których art. 73 § 1-3 p.p.s.a. uzależnia skutek doręczenia, wskazuje bowiem przyczynę niedoręczenia, miejsce pozostawienia pierwszego zawiadomienia i placówkę, w której przesyłka oczekiwała na odbiór, a powtórne zawiadomienie pozostawiono po upływie siedmiodniowego terminu z art. 73 § 2 p.p.s.a. Doręczenie nastąpiło zatem 8 lipca 2026 r., a siedmiodniowy termin do wykonania obu wezwań, w którym skarżąca nie uzupełniła wpisu ani nie podpisała skargi, upłynął 15 lipca 2026 r.
Adnotacje doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i na przesyłce mają charakter dokumentu urzędowego i korzystają z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nich stwierdzone. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ogranicza się do uzupełniających dowodów z dokumentów, a stosuje się do niego odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a.), w tym art. 252 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468), który obarcza stronę przeczącą prawdziwości dokumentu urzędowego obowiązkiem udowodnienia tej okoliczności. Skutek doręczenia z art. 73 § 4 p.p.s.a. może więc zostać zakwestionowany tylko wtedy, gdy adresat wykaże nieprawdziwość dokumentu, z którego wynika dokonanie czynności opisanych w art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. (por. post. NSA z 05.02.2026 r., sygn. akt III OZ 5/26).
Takiego wykazania w zażaleniu zabrakło. Skarżąca przeciwstawia treści dokumentu doręczenia jedynie własne zapewnienie, że nie podjęto próby doręczenia ani nie pozostawiono zawiadomień, a jednostronne oświadczenie adresata, niepoparte żadnym dowodem, nie może prowadzić do ustaleń sprzecznych z dokumentem urzędowym. Gdyby było inaczej, o skutku doręczenia z art. 73 § 4 p.p.s.a. decydowałby sam adresat, który zawsze mógłby go zniweczyć twierdzeniem, że zawiadomienia nie otrzymał. Okoliczność, że skarżąca przebywa pod adresem do doręczeń praktycznie codziennie, nie świadczy o jej obecności w chwili, w której doręczyciel podjął próbę doręczenia, przypuszczenie omyłki w adresie pozostaje w sprzeczności z aktami, a ogólne uwagi o funkcjonowaniu operatora pocztowego odnoszą się do praktyki, a nie do przebiegu doręczenia tej konkretnej przesyłki.
Nie zmienia tej oceny kopia skargi złożonej przez skarżącą u operatora pocztowego. Dokument ten zawiera jej własne twierdzenia i nie dowodzi okoliczności, które w nim opisała, a samo wystąpienie do operatora, którego wynik nie jest znany, nie podważa treści dokumentu doręczenia znajdującego się w aktach (por. post. NSA z 27.03.2026 r., sygn. akt III OZ 99/26). Z tych samych przyczyn nie było podstaw, by na wniosek skarżącej zwracać się do operatora pocztowego o weryfikację przebiegu doręczenia. Dowód uzupełniający z dokumentu sąd administracyjny przeprowadza wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (art. 106 § 3 p.p.s.a.), a takie wątpliwości nie powstają tam, gdzie kompletnemu i spójnemu dokumentowi doręczenia strona przeciwstawia wyłącznie własne twierdzenia.
Bez znaczenia dla oceny zażalenia pozostają argumenty, że skarżąca zareagowała niezwłocznie po powzięciu wiadomości o wezwaniu, nie miała powodu, by unikać odbioru przesyłki, a wpis uiściła i skargę podpisała w ciągu siedmiu dni od dnia, w którym o wezwaniu się dowiedziała. Okoliczności te dotyczą winy w uchybieniu terminu, a nie skuteczności doręczenia, która od winy adresata nie zależy. Nie dowodzą one również, że zawiadomień nie pozostawiono, ponieważ szybka reakcja po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi jest w tym samym stopniu zgodna z twierdzeniem skarżącej, jak z sytuacją, w której zawiadomienia pozostawiono, a adresatka się z nimi nie zapoznała. Czynności dokonane po upływie terminu nie mogą zostać uznane za jego dochowanie, a ocena, czy skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy, należy nie do postępowania zażaleniowego, lecz do postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.), o którego wszczęciu skarżąca informuje w zażaleniu.
Skoro wezwania doręczono skarżącej skutecznie, a w wyznaczonym terminie nie zostały one wykonane, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Prawidłowe jest również będące konsekwencją odrzucenia skargi rozstrzygnięcie o zwrocie uiszczonej części wpisu, które znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.