Uzasadnienie
1.1. Postanowieniem z 7 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 529/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek L. C. (dalej: "Skarżąca", "Strona") o wyłączenie sędziego WSA w Warszawie Dariusza Czarkowskiego w sprawie ze skargi L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 stycznia 2025 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
1.2. Skarżąca w treści skargi wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarła wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA w Warszawie Dariusza Czarkowskiego z uwagi na to, że w okresie od 3 stycznia 2013 r. do 31 marca 2015 r. pracował w Urzędzie Skarbowym Warszawa-Ursynów. Ponadto w okresie od 3 stycznia 2013 r. pracował w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie, początkowo na stanowisku radcy prawnego, a z dniem 1 czerwca 2017 r. został awansowany na stanowisko kierownika Drugiego Działu Obsługi Prawnej Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Według Skarżącej w sytuacji, gdy organem pierwszej instancji w toku postępowania administracyjnego był Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów, a skarga inicjująca postępowanie sądowe dotyczyła rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, a dla obu tych organów administracji sędzia WSA Dariusz Czarkowski świadczył w przeszłości usługi prawne w ramach wykonywania zawodu radcy prawnego, w sprawie zaszła przesłanka wyłączenia sędziego z mocy ustawy, stosownie do art. 18 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Dariusz Czarkowski w oświadczeniu z dnia 6 listopada 2025 r. wyjaśnił, że po jego stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączające go od rozpoznania sprawy. Oświadczył zarazem, że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie (art. 19 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek, uznając, że we wniosku o wyłączenie nie wskazano takich okoliczności i argumentów, które byłyby w stanie podważyć wiarygodność złożonego przez sędziego oświadczenia, zaś jedyny w zasadzie argument sprowadzający się do lakonicznego stwierdzenia, że sędzia przez wiele lat świadczył usługi prawne na rzecz drugiej strony postępowania, nie stanowi podstawy do wyłączenia od orzekania na podstawie art. 19 p.p.s.a.
- 1.3. Skarżąca na powyższe postanowienie wywiodła zażalenie, wnosząc o zmianę postanowienia i wyłączenie sędziego Dariusza Czarkowskiego.
- 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 2.1. Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
- 2.2. Instytucja wyłączenia sędziego służy zapewnieniu bezstronnego i obiektywnego rozpoznania konkretnej sprawy. Stanowi gwarancję procesową, której celem jest wyeliminowanie sytuacji mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, w szczególności wynikających z jego relacji ze stronami lub ich przedstawicielami albo z wcześniejszego związku z przedmiotem sprawy.
Oprócz przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., wyłączających sędziego z mocy samego prawa, w art. 19 p.p.s.a. przewidziano możliwość wyłączenia sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a. tworzą katalog zamknięty, natomiast ocena przesłanki z art. 19 p.p.s.a. wymaga każdorazowego odniesienia do okoliczności konkretnej sprawy.
Stosownie do art. 20 p.p.s.a. strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego jest obowiązana wskazać i uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia. Z kolei zgodnie z art. 21 p.p.s.a. sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia poprzedza, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., złożenie wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy.
2.3. Z oświadczenia złożonego w sprawie przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Dariusza Czarkowskiego wynika, że nie zachodzą w stosunku do niego żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. Brak jest przy tym podstaw do podważenia treści złożonego oświadczenia.
Skarżąca nie wykazała, aby sędzia uczestniczył w wydaniu zaskarżonej decyzji lub w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie, ani aby świadczył usługi prawne na rzecz organu podatkowego związane z rozpoznawaną obecnie sprawą. Okoliczność taka nie wynika również z akt sprawy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że wcześniejsza aktywność zawodowa tych sędziego, w tym jego uprzednie zatrudnienie w organach podatkowych, pozostawała w związku z przedmiotem niniejszego postępowania w sposób mogący wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
2.4. Sam dorobek zawodowy oraz wcześniejsze wykonywanie czynności zawodowych na rzecz organów podatkowych ze swej istoty nie może stanowić wystarczającej podstawy do zakwestionowania bezstronności sędziego w konkretnej sprawie. Wynika to z ustawowego ukształtowania wymagań stawianych kandydatom na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego: zgodnie bowiem z art. 6 § 1 pkt 6 i pkt 7 p.u.s.a. do pełnienia urzędu na tym stanowisku może być powołany ten, kto wyróżnia się wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie administracji publicznej, prawa administracyjnego oraz innych dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej, a także m.in. przez co najmniej osiem lat wykonywał zawód adwokata, radcy prawnego lub notariusza, względnie co najmniej przez dziesięć lat pozostawał w instytucjach publicznych na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa administracyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2025 r. (III FSK 1234/22) niezależność sędziego wynika również z posiadanej przez niego wiedzy i zdolności do samodzielnego formułowania oraz merytorycznego uzasadniania własnych ocen; wcześniejsze doświadczenie zawodowe i zdobyta w jego ramach wiedza nie mogą więc same w sobie stanowić podstawy do kwestionowania bezstronności sędziego.
Do dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej w sposób oczywisty należy również prawo podatkowe. Reguluje ono publicznoprawne obowiązki fiskalne obywateli i innych podmiotów prawa oraz wynikające z nich relacje prawne pomiędzy organami podatkowymi a podatnikami; rozstrzygnięcia organów podatkowych podlegają przy tym kontroli sądów administracyjnych. Autonomia prawa podatkowego i jego gałęziowa odrębność nie wyłączają zatem jego ścisłych związków z prawem administracyjnym ani funkcjonalnego powiązania z działalnością administracji publicznej.
Nie sposób więc podzielić stanowiska skarżącej w zakresie, w jakim zmierza ono do wyłączenia prawa podatkowego z kręgu dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej. Z tych względów stanowisko skarżącej, jakoby SWSA Dariusz Czarkowski nie spełniał formalnych warunków określonych w art. 6 p.u.s.a., należy uznać za oczywiście niezasadne. Zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów regulujących instytucję wyłączenia sędziego oraz argumentacja skarżącej, tycząca doświadczenia zawodowego sędziego, nie mogły więc prowadzić do uwzględnienia wniosku o jego wyłączenie w trybie art. 18 ani art. 19 p.p.s.a., jak i również do uwzględnienia wniesionego zażalenia.
2.5. Odnosząc się do zarzutu stronniczości sędziego wywodzonego przez skarżącą z faktu, że w innych jej sprawach zapadły rozstrzygnięcia dla niej niekorzystne, wskazać należy, że nie może to stanowić usprawiedliwionego uzasadnienia wniosku o wyłączenie. Przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest istnienie obiektywnie sprawdzalnych okoliczności odnoszących się do konkretnej sprawy, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. O potrzebie wyłączenia nie może zatem decydować samo subiektywne przekonanie strony o stronniczości sędziego, oparte wyłącznie na tym, że w innych sprawach zapadały rozstrzygnięcia niezgodne z jej stanowiskiem i oczekiwaniami. Ewentualne zastrzeżenia co do prawidłowości tych orzeczeń mogą być podnoszone w ramach przewidzianych prawem środków zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wskazała natomiast żadnych takich okoliczności, które - niezależnie od jej własnej oceny - mogłyby w sposób obiektywny uzasadniać wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
2.6. Podsumowując należy stwierdzić, że skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności odnoszących się do sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, mogących obiektywnie wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznaniu sprawy. Prowadzi to do oddalenia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.