Uzasadnienie
Pismem z 9 kwietnia 2026 r. J.S. wniósł skargę na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 11 marca 2026 r. o sygn. SKO.4140/271/2025 do SKO.4140/276/2025 w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2011 do 2016 wydanych w postępowaniu wznowieniowym.
Zarządzeniem z 3 czerwca 2026 r. o sygn. I SA/Rz 266/26 rozdzielono skargi zawarte w piśmie z 9 kwietnia 2026 r. i poszczególnym sprawom nadano sygnatury I SA/Rz 266/26 do I SA/Rz 271/26.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 25 czerwca 2026 r. pismem z tej samej daty wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Kolegium z 11 marca 2026 r. o sygn. I SA/Rz 271/26 w kwocie 200 zł w terminie 7 dni liczonych od daty otrzymania wezwania.
W reakcji na powyższe, pismem z 15 lipca 2026 r. skarżący złożył zażalenie na zapadłe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, w uzasadnieniu pisma wskazując, że jego sprawa niezasadnie zostały rozdzielone i traktowane w kontekście wpisów sądowych jako odrębne sprawy za kolejne lata podatkowe. Ponadto podniósł, iż błędnie zakreślono mu siedmiodniowy termin na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, gdyż jako osoba zamieszkała w Stanach Zjednoczonych Ameryki powinien otrzymać termin dwumiesięczny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, choć tylko w zakresie, w jakim kwestionuje termin wyznaczony skarżącemu do uiszczenia wpisu.
Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Do pism tych art. 230 § 2 p.p.s.a. zalicza między innymi skargę. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W razie braku odnotowania wpisu przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jego uiszczenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia.
Kwestię wysokości wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych regulują przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej: rozporządzenie), którego § 2 ust. 5, stanowiący podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia, przewiduje wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie m.in. wznowienia postępowania administracyjnego, bez względu na przedmiot sprawy, w wysokości 200 zł.
Przechodząc do meritum, w pierwszej kolejności wskazać należy, odmówić zasadności zarzutowi dotyczącemu rozdzielenia skargi. Poza sporem pozostaje, że skarżący wniósł jedną skargę na sześć postanowień organu odwoławczego. Stosownie do art. 57 § 3 p.p.s.a., jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg, a zatem rozdzielenie jest w takim przypadku obligatoryjne. Obowiązek przewodniczącego rozdzielenia skargi ma charakter wtórny wobec wniesienia skargi. Oznacza to, że skarżący może wnieść skargę jednym pismem, natomiast rozdzielenie skargi następuje dopiero po jej wpływie do sądu oraz stanowi czynność o charakterze biurowym i technicznym. Niezależną od wskazanej regulacji pozostaje możność połączenia spraw w celu łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., jeżeli pozostają ze sobą w związku.
Połączenie spraw ma charakter organizacyjny i nie powoduje powstania jednej nowej sprawy. Połączone sprawy zachowują nadal swoją odrębność i samodzielność. Jeżeli połączenie dotyczy także rozstrzygnięcia, sąd wydaje wprawdzie jeden wyrok, ale jest to jeden wyrok w znaczeniu formalnoprawnym w rozumieniu art. 132 p.p.s.a. wyłącznie co do formy orzeczenia, w znaczeniu materialnym natomiast zawierającym oddzielne rozstrzygnięcia co do każdej z połączonych spraw (skarg).
W rozpoznawanej sprawie rozdzielenie skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne było w świetle art. 57 § 3 p.p.s.a. uzasadnione. Każda z rozdzielonych skarg jest odrębnym pismem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 230 § 1 p.p.s.a. Zaskarżenie wszystkich postanowień jednym pismem nie uzasadniało przy tym zmniejszenia obciążenia finansowego skarżącego poprzez pobieranie jednego wpisu dla wszystkich spraw łącznie, co oznacza, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi odrębnie od każdego postanowienia Kolegium, w każdej ze spraw. W świetle przywołanych okoliczności zaskarżone zarządzenie należało uznać za prawidłowe zarówno co do zasady, jak i wysokości wpisu.
Zasadny okazał się natomiast zarzut wyznaczenia skarżącemu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu. Termin ten, przewidziany w art. 220 § 1 p.p.s.a., obowiązuje z zastrzeżeniem między innymi art. 220 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym "jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące". Hipoteza tej normy obejmuje dwie przesłanki, a mianowicie zamieszkiwanie lub posiadanie siedziby przez stronę za granicą oraz brak przedstawiciela w kraju. Ich łączne wystąpienie obliguje przewodniczącego do zastosowania wydłużonego terminu, o czym przesądza stanowcze brzmienie przepisu ("wyznaczy").
Z akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje w Stanach Zjednoczonych Ameryki (k. 5). W kraju ustanowił on jedynie pełnomocnika do doręczeń w osobie Wiesława Kwiatkowskiego (k. 6 v.), umocowanego wyłącznie do odbioru korespondencji, nie ustanowił natomiast pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustanowienie pełnomocnika do doręczeń w kraju nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu art. 220 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym ustanowienie pełnomocnika do doręczeń nie jest równoznaczne z posiadaniem przedstawiciela, o jakim mowa w tym przepisie (por. post. NSA z 28.6.2012 r., II FZ 460/12, z 12.7.2013 r., II FZ 151/13, oraz z 12.10.2022 r., III FZ 486/22). Zakres umocowania takiego pełnomocnika jest ograniczony do czynności związanych z odbiorem i przekazywaniem korespondencji i nie obejmuje innych obowiązków procesowych strony, w tym obowiązku uiszczenia wpisu. Dwumiesięczny termin liczony jest przy tym od dnia doręczenia wezwania, a zatem ma zapewnić stronie zamieszkałej za granicą czas na samą reakcję procesową, nie zaś na dotarcie do niej wiadomości o wezwaniu, czemu służy właśnie pełnomocnik do doręczeń.
Za takim rozumieniem art. 220 § 2 p.p.s.a. przemawia również art. 299 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym strona, która nie ma miejsca zamieszkania, zwykłego pobytu ani siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej, w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w Konfederacji Szwajcarskiej ani w państwie członkowskim EFTA będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. W razie niedopełnienia tego obowiązku sąd wzywa stronę do uzupełnienia braku w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (art. 299 § 3 p.p.s.a.). Ustawodawca odróżnia więc pełnomocnika do prowadzenia sprawy, którego ustanowienie zwalnia stronę z omawianego obowiązku, od pełnomocnika do doręczeń, którego strona ustanawia właśnie dlatego, że pełnomocnika do prowadzenia sprawy w kraju nie ma.
W konsekwencji strona zamieszkała w Stanach Zjednoczonych Ameryki, która nie ma w kraju przedstawiciela, co do zasady będzie miała ustanowionego pełnomocnika do doręczeń. Gdyby jego ustanowienie wyłączało zastosowanie art. 220 § 2 p.p.s.a., strona wykonująca obowiązek z art. 299 § 2 p.p.s.a. traciłaby przez to prawo do wydłużonego terminu, które zachowywałaby strona obowiązku tego niedopełniająca, a pierwszy z tych przepisów zostałby w odniesieniu do takich stron w znacznej mierze pozbawiony znaczenia.
Skoro skarżący zamieszkuje za granicą i nie ma w kraju przedstawiciela, obie przesłanki z art. 220 § 2 p.p.s.a. zostały spełnione, a wyznaczenie mu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu naruszało ten przepis, co przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Przy ponownym wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł należy wyznaczyć mu termin nie krótszy niż dwa miesiące od dnia doręczenia wezwania.
Biorąc pod uwagę powyższe, stosownie do art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.