Uzasadnienie
1.1. Postanowieniem z 19 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 773/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2026 r., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.
1.2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu skarżąca spółka wniosła o wstrzymanie jego wykonania, wskazując, że dalsza egzekucja na podstawie wadliwych tytułów grozi jej niepowetowaną szkodą majątkową. Wniosek nie został dalej uzasadniony. W konsekwencji sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
1.3. Spółka wywiodła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 25 lutego 2026 r., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy prawidłowa i wszechstronna analiza materiału znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej (przekazanych sądowi wraz ze skargą) jednoznacznie wskazuje, że wykonanie zaskarżonego aktu (utrzymującego w mocy zajęcie wierzytelności z głównego rachunku bankowego spółki) doprowadzi do całkowitego paraliżu płynności finansowej, utraty bytu gospodarczego i upadłości przedsiębiorstwa;
Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "uprawdopodobnienia" i utożsamienie go z rygorystycznym wymogiem przeprowadzenia pełnego dowodu w oparciu o pełną dokumentację księgową, co doprowadziło sąd pierwszej instancji do sformułowania nadmiernie formalistycznych wymogów procesowych, niweczących istotę i cel instytucji tymczasowej ochrony sądowej;
Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 7 Konstytucji RP poprzez odmowę udzielenia tymczasowej ochrony prawnej w sytuacji, gdy dalsze prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego i majątku operacyjnego spółki czyni ewentualny przyszły wyrok uwzględniający skargę rozstrzygnięciem bezprzedmiotowym (spółka ulegnie likwidacji przed wydaniem wyroku).
- 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
- 2.2. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonej decyzji pozostaje w oderwaniu (jest niezależne) od oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jest to bowiem postępowanie wpadkowe toczące się w ramach postępowania głównego – kontroli postanowienia. Sąd w takim postępowaniu (wpadkowym) nie odnosi się więc do prawidłowości wydanego aktu. A rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest tylko kontrola instancyjna postanowienia WSA w Poznaniu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem wynik niniejszego postępowania wpadkowego nie ma wpływu na wynik postępowania sądowego odnośnie legalności zaskarżonej decyzji.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Poza opisanymi przesłankami wynikającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wykonalnymi zaś aktami są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania.
- 2.3. Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia, przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.
- 2.4. Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Sąd pierwszej instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi do sądu jest akt – postanowienie organu, dotyczące oddalenia zarzutów na czynność egzekucyjną. Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącą żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie zawiera ocenę wniesionych przez skarżącą zarzutów. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe.
- 2.5. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.