Uzasadnienie
- 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 14 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1819/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 czerwca 2024 r., nr 1401-IEE1.7192.110.2024.8.AN w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
- 2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości.
Zaskarżając wyrok WSA w Warszawie zarzucił mu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
- a. art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) wobec uznania, że istniał obowiązek egzekucyjny oraz uznania istnienia wymagalności obowiązku, mimo, że został wydany wyrok przez WSA w Warszawie z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2425/23, który uchylił decyzję organu podatkowego (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, znak: 1401-IOV-4.4103.152.2022.MCz) określającą zobowiązanie skarżącej za poszczególne miesiące 2016 i 2017 r.;
- b. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez pominięcie, że wyrok WSA w Warszawie uchylający decyzję organu drugiej instancji został wydany przed zawiadomieniem spółki o przekształceniu się postępowania zabezpieczającego w egzekucyjne oraz przed doręczeniem jej tytułów wykonawczych, a skarżąca przed dniem 13 lutego 2024 r. nie miała wiedzy, że zostały wydane tytuły wykonawcze oraz, że postępowanie zabezpieczające zostało przekształcone w postępowanie egzekucyjne;
- c. art. 26 § 3a u.p.e.a. w zw. z art. 154 § 4 i 6 i art. 26 § 6 u.p.e.a., polegającym na błędnym poinformowaniu skarżącej o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne oraz polegające na pominięciu, że wyrok uchylający decyzję organu drugiej instancji został wydany przed zawiadomieniem skarżącej o przekształceniu się postępowania zabezpieczającego w egzekucyjne oraz przed doręczeniem jej tytułów wykonawczych. Spółka przed dniem 13 lutego 2024 r. nie miała wiedzy, że zostały wydane tytuły wykonawcze oraz, że postępowanie zabezpieczające zostało przekształcone w postępowanie egzekucyjne; podczas gdy zajęcie zabezpieczające było prawnie nieskuteczne i nie mogło przekształcić się w zajęcie egzekucyjne.
Na podstawie wyżej sformułowanych zarzutów, na podstawie:
- 1. art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie;
- 2. art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;
- 3. art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 § 1 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów sądowych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł:
- 1. na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącej;
- 2. na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasadzenie na rzecz organu od skarżącej zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 czerwca 2024 r. dotyczące skargi na czynności egzekucyjne. Instytucja ta została uregulowana w art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: (1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; (2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest zatem ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.
Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (zob. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; z 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego
Z tych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Przepisy te określają podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Są to odpowiednio nieistnienie obowiązku (pkt 1) i brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b, tj. odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (pkt 6 lit. c). Jak już powyżej wskazano, w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną niedopuszczalne jest podnoszenie i rozpatrywanie argumentacji w zakresie prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Kwestie te podlegały rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu zainicjowanym poprzez złożenie przez skarżącą pismem z 20 lutego 2024 r. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Odnośnie zarzutu dotyczącego błędnego poinformowania skarżącej o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne (pkt c skargi kasacyjnej) organ przyznał, że w sprawie nie doszło do przekształcenia zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne, gdyż w toku postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny nie zastosował żadnego skutecznego środka zabezpieczającego. Konsekwentnie w zaskarżonym postanowieniu przyznano, że informacja zawarta w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 29 stycznia 2024 r. była myląca i mogła wprowadzić zobowiązanego w błąd.
Stanowisko to jest prawidłowe. Instytucja przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne ma zastosowanie z mocy prawa w przypadku dokonania w toku postępowania zabezpieczającego zajęcia zabezpieczającego ruchomości, wierzytelności pieniężnej bądź innego prawa majątkowego. Przekształcenie się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne oznacza, że zajęcie zabezpieczające staje się z mocy prawa zajęciem egzekucyjnym i w konsekwencji oznacza również zakończenie postępowania zabezpieczającego. Przekształcenie to ma charakter warunkowy. Niezbędne jest wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 154 § 4-6 u.p.e.a. oraz dokonanie zajęcia zabezpieczającego w sposób zgodny z przepisami prawa.
Skoro w sprawie nie nastąpiło przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, to kwestia ta nie miała znaczenia dla określenia momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 26 § 3a u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na postawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. 13 września 2023 r. (nr [...]), i 27 września 2023 r. (nr: [...], [...], [...], [...] i [...]), obejmujących należności wynikające z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 sierpnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 12 października 2022 r.
Z tych względów skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Krzysztof Winiarski sędzia NSA Jacek Pruszyński