Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 553/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., nr 3001-IEE.7113.201.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych.
Od ww. wyroku skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę kasacyjną.
W toku zainicjowanego postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny powziął informację o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, XI Wydział Gospodarczy do spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych - upadłości skarżącego na podstawie postanowienia tego Sądu z 15 kwietnia 2025 r., sygn. [...].
W piśmie z 2 lipca 2026 r. Syndyk masy upadłości skarżącej złożył oświadczenie, że podtrzymuje skargę kasacyjną i wnosi o jej merytoryczne rozpoznanie i uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje art. 144 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 614 ze zm.), w myśl którego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 124 § 1 p.p.s.a. wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym - sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu.
Przywołane przepisy wskazują, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w dotyczących masy upadłości stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych (działanie syndyka w imieniu własnym i na rachunek upadłego). Przepisy prawa upadłościowego stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących strony postępowania w znaczeniu formalnym.
Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko temu podmiotowi przysługuje na wskazanym etapie postępowania legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne.
Jednocześnie z uwagi na okoliczność, że równolegle z ogłoszeniem upadłości wyznaczony został Syndyk masy upadłości, który pismem z 2 lipca 2026 r. przystąpił do sprawy, możliwe i uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem tego syndyka. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia.