Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 1207/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 12 marca 2025 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Powyższy wyrok dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (dalej: CBOSA).
Skarżąca w skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
- I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
- a) art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez przyjęcie przez sąd nieprawidłowej wykładni, co doprowadziło do niesłusznego uznania, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 29 § 1 u.p.e.a., tj. brak było podstaw do przeprowadzania dopuszczalności prowadzenia egzekucji z majątku skarżącej oraz w konsekwencji uznania za prawidłowe stanowiska organu, iż nie prowadził on wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, przed wszczęciem którego byłaby konieczność badania dopuszczalności egzekucji, w sytuacji gdy organ wprost uznał skarżącą za stronę postępowania w zakresie nadanego tytułu trzeciodłużnika, co stanowiło okoliczność warunkującą konieczność przeprowadzenie weryfikacji w zakresie ustalenia czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna oraz czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony;
- b) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd, że organ nie naruszył ww. normy, w sytuacji gdy pomiędzy skarżącą, a spółką O. sp. z.o.o. w chwili zajęcia wierzytelności nie istniał jakikolwiek stosunek zobowiązaniowy, przez co skierowane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nie doprowadzało do realizacji hipotezy normy prawnej, co spowodowało niezasadne podtrzymanie stanowiska organu, iż skarżąca została prawidłowo uznana za dłużnika zajętej wierzytelności oraz w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania normy prawnej;
- c) art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe uznanie przez sąd, iż fakt niezłożenia przez skarżącą oświadczenia w zakresie nieuznania zajętej wierzytelności oraz dokonania żądanych przez organ transakcji stanowi wyłączną okoliczność warunkującą prawidłowość wydanego przez organ zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, w sytuacji gdy ustalanie dłużnika zajętej wierzytelności powinno być precyzyjne i pewne oraz wymaga określenia czy zobowiązanemu przysługiwała wobec podmiotu mającego być uznanym za trzeciodłużnika wierzytelność, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania normy prawnej;
- d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 7 oraz art. 65 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie będzie mieć zastosowania instytucja zwrotu nadpłaconego podatku, w sytuacji gdy przeprowadzona egzekucja wobec skarżącej pozbawiona była jakiejkolwiek podstawy prawnej, a sam fakt dobrowolnego przekazania przez skarżącą żądanych środków nie warunkuje zgodności z prawem działania organu egzekucyjnego;
- II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się do przyjęcia za własne, bez krytycznej analizy, stanowiska organów w sprawie oraz poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia podstaw dokonanego rozstrzygnięcia a także brak odniesienia się do wszystkich zarzutów sformułowanych w wywiedzionej przez podatnika skardze.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się przez skarżącą kasacyjnie rozprawy.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zarządzeniem z 27 maja 2026 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., skierował sprawę na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zagadnienie zbliżone do rozpoznawanej sprawy zostało rozstrzygnięte w wyroku NSA z 23 stycznia 2018 r., II FSK 195/16, publ. LEX nr 2472402. W wyroku tym przesądzono, że przekazanie przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty pieniężnej dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym, potwierdza uznanie przez dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny.
Dla skuteczności uznania roszczenia nie jest bowiem wymagana żadna szczególna forma. Uznanie może być dorozumiane, np. na skutek częściowego wykonania zobowiązania, uiszczenia odsetek, złożenia prośby o odroczenie płatności, itd. (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2006 r., III SA/Wa 2216/05, CBOSA).
W oparciu o art. 68a u.p.e.a. wpłata dokonana przez dłużnika zajętej wierzytelności do organu egzekucyjnego wywiera ten sam skutek, co wpłata dokonana przez zobowiązanego do rąk wierzyciela. Mając natomiast na uwadze, że dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych kwoty wynikały z zobowiązań podatkowych (w podatku od towarów i usług oraz podatku rolnym), do których zastosowanie mają przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to zgodnie z treścią przepisu art. 59 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasło w tej części wskutek zapłaty.
Przekazanie przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty pieniężnej, dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym, jednoznacznie potwierdza uznanie przez dłużnika zajętej wierzytelności, zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny.
Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 89 ust. 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, organ egzekucyjny:
- 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
- a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
- b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
- c) – i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (...).
Strona żadnego oświadczenia nie złożyła, jednak od 23 czerwca 2023 r. rozpoczęła realizację spornego zajęcia przekazując na rachunek bankowy organu egzekucyjnego poszczególne wpłaty.
Jak wskazano powyżej oznacza to, że skarżąca uznała zajętą wierzytelność zobowiązanego.
Słusznie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że środkiem prawnym chroniącym trzeciodłużnika przed niezasadnym zajęciem jest wskazana w art. 89 ust. 3 pkt 1 u.p.e.a. możliwość złożenia oświadczenia o nieuznaniu zajęcia, czego skarżący nie zrobił.
Przepisy u.p.e.a. nie przewidują regulacji procesowych do dochodzenia zwrotu od organu przekazanych kwot przez dłużnika zajętej wierzytelności. Skarżącej pozostaje zatem ewentualnie proces cywilny.
Z powyższych względów zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia art. 89 ust. 1 u.p.e.a. są niezasadne.
Należy wskazać, że organ egzekucyjny nie prowadził wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, przed wszczęciem którego byłaby konieczność badania jego dopuszczalności. Organ nie mógł zatem naruszyć art. 29 § 1 u.p.e.a., który dotyczy kwestii dopuszczalności egzekucji.
Wpłaty dokonane przez skarżącą nie stanowią nadpłaty podatku, co z kolei czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 72 § 1 pkt. 1 O.p. w zw. z art. 7 i art. 65 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy, jest jasne i przekonujące, w związku z czym zarzut naruszenia tego przepisu jest nieuzasadniony.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. sędzia NSA Tomasz Kolanowski sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Dominik Gajewski