Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 124/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z 24 października 2025 r. znak WSO-I.621.1.64.2025 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, w sprawie ze skargi P.K.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że natychmiastowe wykonanie decyzji spowodowałoby dla niego skutki trudne do odwrócenia, w szczególności związane z utratą formalnego miejsca pobytu i destabilizacją sytuacji życiowej. Wskazał ponadto, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo uchylenia decyzji z uwagi na liczne i istotne naruszenia prawa materialnego i procesowego, co uzasadnia konieczność udzielenia ochrony tymczasowej.
Ponadto wskazał, że decyzja o wymeldowaniu ingeruje bezpośrednio w jego stabilność sytuacji życiowej i prawnej, powodując natychmiastową utratę adresu pobytu stałego, który jest niezbędny do realizacji wielu obowiązków względem organów administracji publicznej oraz sądów. Podniósł, że utrata adresu meldunkowego wpływa m. in. na możliwość odbioru korespondencji urzędowej, dokonywania zgłoszeń i aktualizacji w urzędach skarbowych, ZUS czy NFZ, rejestracji pojazdów, a także na ustalenie adresu doręczeń w postępowaniach sądowych. Zdaniem skarżącego skutki te mają charakter bezpośredni, następują automatycznie z chwilą wykonania decyzji i nie mogą zostać w prosty sposób odwrócone, nawet w przypadku późniejszego uchylenia decyzji przez sąd.
Skarżący stwierdził, że wykonanie decyzji przed zakończeniem postępowania sądowego naraża go na nieproporcjonalną i nieuzasadnioną ingerencję w jego sytuację prawną i faktyczną, a także może skutkować powstaniem szkody, której usunięcie po ewentualnym uchyleniu decyzji przez sąd, będzie nadmiernie utrudnione.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że skarżący nie przedstawił argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wskazał, na czym polegałaby ewentualna znaczna szkoda lub nieodwracalne skutki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143; Ppsa). Sąd ten podkreślił, że decyzja orzekająca o wymeldowaniu, ma charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Skutki decyzji o wymeldowaniu nie mają charakteru nieodwracalnego, a decyzja ta nie powoduje powstania, ani utraty jakichkolwiek praw. Potwierdza jedynie, że stałe miejsce pobytu danej osoby, niezależnie od przyczyn zmiany tego miejsca, jest inne niż dotychczas. Ewidencja ludności, służąca rejestrowaniu pobytu, ma zatem charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 61 § 3 Ppsa, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż wskazane przez skarżącego skutki wykonania decyzji nie stanowią niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie decyzji o wymeldowaniu przed zakończeniem postępowania sądowego prowadzi do natychmiastowej zmiany sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego, wywołując skutki wykraczające poza samą zmianę wpisu ewidencyjnego,
- 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 Ppsa, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób pomijający indywidualne okoliczności sprawy oraz ograniczenie oceny skutków wykonania decyzji wyłącznie do abstrakcyjnego stwierdzenia o ewidencyjnym charakterze meldunku, bez odniesienia się do rzeczywistego wpływu wykonania decyzji na sytuację życiową i prawną skarżącego.
Na podstawie wymienionych zarzutów, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Regułą jest – z woli ustawodawcy – że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 3 Ppsa).
Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślić należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniosek skarżącego, jak również treść zażalenia na zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie nie zawierają takich argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie wniosek dotyczy decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Należy mieć na uwadze, że decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego ma charakter ewidencyjny i potwierdza jedynie zaistniały stan faktyczny. Skutki decyzji o wymeldowaniu nie mają charakteru nieodwracalnego, decyzja ta nie powoduje powstania ani utraty jakichkolwiek praw. Decyzja ta nie rozstrzyga o uprawnieniach danej osoby do lokalu, a ewentualnie spory w tym zakresie rozstrzygane są przez sądy powszechne w postępowaniach cywilnych. W zażaleniu, zdaniem Sądu Naczelnego, nie przedstawiono takich okoliczności które wskazywać miałaby na charakter interesów życiowych skarżącego, powiązanych z przebywaniem w spornym lokalu, które wskazywać miałyby na spełnienie chociażby jednej z przesłanek zawartych w art. 61 § 3 Ppsa.
Za nietrafny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut błędnego uzasadnienia orzeczenia przez sąd pierwszej instancji. WSA w Warszawie słusznie wskazał na ewidencyjny charakter meldunku i brak wskazania przez skarżącego konkretnych przesłanek, świadczących o możliwości wstrzymania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie postanowienia nie mogło zawierać indywidualnych okoliczności sytuacji życiowej skarżącego, ponieważ takie nie zostały konkretnie wskazane i uprawdopodobnione w wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego.
Żalący się nie skonkretyzował jakie to okoliczności, poza normalnymi następstwami decyzji o wymeldowaniu z lokalu, które miałyby świadczyć o ziszczeniu się przesłanki z art. 61 § 3 Ppsa, jego działanie w istocie zmierza do odwrócenia ustawowej reguły braku suspensywności skargi sądowoadministracyjnej. Ustawodawca nie potraktował decyzji o wymeldowaniu ze stałego miejsca pobytu w sposób szczególny, gdy chodzi o kwestię niesuspensywności skargi sądowoadministracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w części dyspozycyjnej postanowienia.