Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 maja 2026 sygn. akt VII SA/Wa 1499/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. Ż. i K. Ż. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 23 kwietnia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że oddzielnymi zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z 27 lutego 2026 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te skarżący odebrali 9 marca 2026 r., lecz pomimo upływu terminu nie opłacili wpisu. Wobec tego na postawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) – dalej: "p.p.s.a.", WSA odrzucił skargę.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając w nim Sądowi pierwszej instancji brak przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie – pomimo częściowo błędnego uzasadnienia – odpowiada prawu.
Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 220 § 3 p.p.s.a., bowiem uznał, że skarga – w odniesieniu do obojga skarżących – podlegała odrzuceniu z uwagi na nieopłacenie wpisu. Przesłanka ta jest prawidłowa, lecz wyłącznie w odniesieniu do K. Ż. Skarżący ten został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, a skoro pomimo wyznaczonego terminu wpisu tego nie uiścił, jego skargę należało odrzucić.
W odniesieniu do drugiej osoby, która podpisała się pod skargą, tj. E. Ż. wskazać natomiast należy, że wezwanie do uzupełnienia braków fiskalnych skargi w celu nadania jej dalszego biegu ma sens jedynie wówczas, gdy sprawa nadaje się do merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku ww. skarżącej nie zachodziła dopuszczalność drogi sądowej z uwagi na brak po jej stronie interesu prawnego, a która to okoliczność umknęła uwadze Sądu pierwszej instancji.
Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, która jest z innych powodów niedopuszczalna, a więc między innymi – została wniesiona przez osobę niemającą interesu prawnego. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego), w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., I GSK 290/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 478/12, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/11; Baza NSA).
Innymi słowy, musi istnieć bezpośrednio związek pomiędzy zaskarżonym aktem lub czynnością (tu: postanowieniem), a chronioną prawnie sferą praw i obowiązków skarżącego. Podkreślić przy tym należy, że interes prawny nie może być utożsamiany z samymi następstwami faktycznymi działania organu. Jego istnienie nie zależy od subiektywnego przekonania strony o naruszeniu jej sytuacji życiowej, lecz od obiektywnego ustalenia, że z określonego przepisu prawa materialnego wynika prawo lub obowiązek skarżącego, na który zaskarżony akt lub czynność oddziałuje w sposób bezpośredni.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że niniejsze postępowanie sądowe dotyczyło kontroli legalności postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 23 kwietnia 2025 r. odnoszącego się bezpośrednio wyłącznie do interesu prawnego K. Ż. Zatem tylko ten skarżący – który od początku był stroną postępowania dotyczącego wymeldowania go z pobytu stałego – miał interes prawny w złożeniu skargi do WSA. Druga ze skarżących – E. Ż. nie posiada i nie posiadała interesu prawnego w zaskarżeniu ww. postanowienia, a co najwyżej interes faktyczny, który nie uprawnia jednak do wniesienia skargi.
W świetle przedstawionych wywodów, skarga E. Ż. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a nie – jak stwierdził WSA – z powodu nieuiszczenia wpisu od tej skargi. Ta wada uzasadnienia Sądu pierwszej instancji nie miała jednak wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż wniesiona przez skarżącą skarga i tak podlegała odrzuceniu z przyczyn wywiedzionych powyżej, choć odnotować należy, że w takim przypadku należałoby skarżącą pouczyć o przysługującej jej skardze kasacyjnej.
Końcowo odnosząc się do treści zażalenia wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżący sami pozbawili się prawa do sądu (a więc i prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie). Skarżący nie uiścił bowiem wpisu od skargi, a skarżąca nie miała w ogóle interesu prawnego we wniesieniu skargi, czego konsekwencją było odrzucenie ich skargi przez Sąd pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.