Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2026 r. sygn. akt II SPP/Gd 17/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2026 r., sygn. II SPP/Gd 17/26 w przedmiocie przyznania prawa pomocy ze skargi P. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2025 r., nr WOP.7722.240.2025.MK w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego odrzucił zażalenie.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazał, że P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2025 r. W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z 24 marca 2026 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy.
P. K. wniósł od tak wydanego postanowienia referendarza sądowego sprzeciw, po rozpatrzeniu którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - postanowieniem z 28 kwietnia 2026 r. - utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 24 marca 2026 r.
Przy piśmie z 29 kwietnia 2026 r. doręczono wnioskodawcy ww. postanowienie z 28 kwietnia 2026 r., pouczając go, że orzeczenie to jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu.
W dniu 19 maja 2026 r. P. K. złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2026 r., sygn. II SPP/Gd 17/26.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie to podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.
Sąd powołał przepisy art. 194 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a." wskazując, że wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie Sądu z 28 kwietnia 2026 r., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu, bowiem postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego jest niezaskarżalne, gdyż w takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a zatem działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia takiego sądu stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd odrzucił zażalenie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. K. podnosząc, że odrzucenie zażalenia mimo wykazania, że wypełnił warunki do przyznania prawa pomocy i powielanie uprzedniego stanowiska, że takowa pomoc mu nie przysługuje jest bezzasadne, bo odmowa przyznania mu prawa pomocy jest krzywdząca i uniemożliwia przeprowadzenie sprawy przed sądem. Podniósł argumenty dotyczące swojej sytuacji majątkowej i zarzuty zmierzające do podważenia ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji w ramach postępowania o przyznanie skarżącemu prawa pomocy oraz zawnioskował o zmianę składu sędziowskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz postanowienia enumeratywnie wymienione w pkt 1-10 tego przepisu. Jednocześnie w myśl art. 260 § 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Oznacza to, że postanowienie sądu wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., jest orzeczeniem drugoinstancyjnym, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia.
Zatem słusznie Sąd Wojewódzki stwierdził, że wniesione w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalne.
Podniesione natomiast w zażaleniu okoliczności związane z sytuacją finansową, wiekiem czy stanem zdrowia skarżącego nie podlegały ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu, albowiem wykraczają poza jego zakres. Na tym etapie postępowania ocenie podlegała jedynie kwestia dopuszczalności zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznanie prawa pomocy.
Sformułowane zatem przez skarżącego zarzuty nie odnoszą się do istoty zaskarżonego postanowienia, którym Sąd Wojewódzki zasadnie orzekł o odrzuceniu zażalenia.
Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy podlegać będzie odrębnemu rozpoznaniu w dalszym toku postępowania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 3