Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 maja 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 713/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez M. J. uchwały Nr XCI/2981/2023 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 7 grudnia 2023 r. w sprawie utworzenia parku kulturowego "Historyczne Centrum Warszawy" (uchwała).
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania aktu prawa miejscowego, którego przepisy weszły już w życie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z 15 grudnia 2023 r., pod pozycją 14564. Stosownie zaś do § 19 ust. 3 cyt. uchwały wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego, z wyjątkiem § 4 -18, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143, Ppsa), poprzez jego niezastosowanie, spowodowane błędnym przyjęciem, iż niedopuszczalne jest wstrzymanie wykonania aktu prawa miejscowego w całości, z uwagi na jego obowiązywanie, podczas gdy przedmiotem wniosku skarżącej było czasowe powstrzymanie skutków prawnych wynikających jedynie z § 19 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 5 uchwały (tj. wstrzymanie wykonania uchwały w części, które w stosunku do istniejących stanów faktycznych nie zostały jeszcze zrealizowane, a zatem nadal mogły zostać objęte ochroną tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 Ppsa,
- 2) art. 61 § 3 Ppsa, poprzez jego niezastosowanie, pomimo wykazania przez skarżącą spełnienia przesłanek niezbędnych do wstrzymania wykonania aktu prawa miejscowego w części, tj. istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, polegających w szczególności na konieczności usunięcia bądź kosztownej przebudowy legalnie istniejącej instalacji klimatyzacyjnej, a także błędne przyjęcie, że przeszkodą do zastosowania art. 61 § 3 Ppsa stanowiło wejście w życie uchwały w całości, podczas gdy w dacie wniesienia skargi, jak i w dniu rozpoznawania przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania uchwały w części, § 4 ust. 5 uchwały nie uzyskał jeszcze w stosunku do stanów faktycznych istniejących w dacie wejścia uchwały w życie, mocy obowiązującej,
- 3) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 Ppsa, poprzez sporządzenie uzasadnienia niewyjaśniającego w sposób należyty podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nierozpoznanie istoty wniosku skarżącej, polegające na ograniczeniu rozważań wyłącznie do kwestii wejścia w życie uchwały jako całości, bez analizy § 19 ust. 4 pkt 1 uchwały oraz jego związku z § 4 ust. 5, jak również nie dokonaniu oceny spełnienia pozostałych przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa, a także poprzez oparcie rozstrzygnięcia na treści przepisów uchwały w brzmieniu nieuwzględniającym zmian wprowadzonych uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr XVII/733/2025 z 24 kwietnia 2025 r., ogłoszoną w dniu 6 maja 2025 r., co skutkowało zastosowaniem nieobowiązującego stanu prawnego oraz brakiem odniesienia się do regulacji mających zastosowanie do stanów faktycznych istniejących w dniu wejścia uchwały w życie;
- 4) § 19 ust 3 pkt 2 oraz § 19 ust 4 pkt 1 zaskarżonej uchwały, zmienionej uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr XVII/733/2025 z dnia 24 kwietnia 2025 r., poprzez ich niezastosowanie, skutkujące stwierdzeniem, iż akt prawa miejscowego w dniu wniesienia skargi oraz w dniu orzekania przez sąd w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały w części, znajdował się w całości w obrocie prawnym, co skutkowało niespełnieniem przesłanki z art. 61 § 3 Ppsa, warunkującej możliwość wstrzymanie aktu prawa miejscowego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonania w części, tj. w zakresie § 19 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 4 ust.
- 5) zaskarżonej uchwały. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie (podkr. Sądu), chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Zaskarżoną uchwałą Rada Miasta Stołecznego Warszawy utworzyła park kulturowy "Historyczne Centrum Warszawy", niewątpliwie została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z 15 grudnia 2023 r., pod pozycją 14564. Stosownie zaś do § 19 ust. 3 uchwały weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego, czyli 29 grudnia 2023 r. Wyjątek stanowiły przepisy § 4 -18 uchwały, które weszły w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zatem weszły one w życie 15 grudnia 2024 r.
Podkreślić należy, że zaskarżona do sądu pierwszej instancji uchwała jest aktem prawa miejscowego. Ustalenie, że zaskarżona uchwała weszła w życie jest negatywną przesłanką do skorzystania z możliwości udzielenia stronie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały. Jest to okoliczność obiektywna, niezależna od argumentacji podniesionej we wniosku o wstrzymanie. Sąd administracyjny z woli ustawodawcy nie miał kompetencji do wstrzymania zaskarżonej uchwały. Zakaz wstrzymania wykonania aktów prawa miejscowego, które weszły w życie wynika wprost z art. 61 § 3 Ppsa, dlatego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że skarga została skierowana do WSA w Warszawie 6 lutego 2026 roku (data nadania pisma w placówce pocztowej – k. 19), zaś przepisy uchwały w całkowitym brzmieniu weszły w życie 15 grudnia 2023 roku. W związku z tym wszystkie unormowania uchwały weszły już w życie w momencie składania skargi i przez to nie mogły korzystać z ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 Ppsa.
WSA w Warszawie, uzasadniając zaskarżone orzeczenie, dał wystarczający wyraz motywom podjętej decyzji procesowej. Podał podstawy prawne wydanego postanowienia oraz omówił dyspozycje ich zastosowania. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że instytucja wstrzymania wykonania aktu jest fakultatywną ochroną prawną, udzielaną tymczasowo przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Sąd stosuje wówczas art. 61 § 3 Ppsa i dokonuje jego wykładni. Przepisy materialne, stanowiące kanwę rozstrzygnięcia sprawy wyrokiem nie są brane tu pod uwagę. Odmowa wstrzymania wykonania aktu nie przesądza o właściwym osądzeniu sprawy, które będzie miało miejsce na etapie oceny wszystkich zarzutów skargi.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w części dyspozycyjnej postanowienia.