Uzasadnienie
S.V., obywatelka Armenii (dalej: skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej, z 24 listopada 2025 r., zobowiązującą ją do powrotu.
W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji utrudni jej kontynuację leczenia oraz poważnie zakłóci jej równowagę psychiczną. Ponadto skarżąca z dnia na dzień straci swoje miejsce do życia oraz kontakt z lokalną wspólnotą, co wiąże się też z wyzwaniami logistycznymi oraz ogromnym stresem. W ocenie skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi jej także aktywny udział w zainicjowanym postępowaniu przed Sądem.
Postanowieniem z 27 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, by wykonanie decyzji zobowiązującej ją do powrotu do kraju pochodzenia mogło spowodować w jej aktualnej sytuacji znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że kontynuacja jej leczenia nie jest możliwa w kraju pochodzenia. W pozostałym zakresie argumentacja wniosku była lakoniczna i bardzo ogólna, oraz aktualna w przypadku każdej decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
- 2. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak aby w okresie do rozpatrzenia skargi, strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma natomiast obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy (np. postanowienie NSA z 26 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 285/14, CBOSA).
- 3. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, że jej powrót do kraju pochodzenia w sposób istotny ograniczy możliwość korzystania z praw procesowych. Skarżąca nie będzie mogła osobiście uczestniczyć w ewentualnej rozprawie, składać oświadczeń ani na bieżąco instruować pełnomocnika. Skarżąca stwierdziła też, że jej zdaniem Sąd pierwszej instancji, uznając, że może ona leczyć się w kraju pochodzenia, nie przeanalizował, czy realne warunki udzielania jej pomocy w Armenii są rzeczywiście porównywalne z leczeniem realizowanym w Polsce. Sąd pierwszej instancji nie ustalił, czy nagłe przerwanie leczenia za granicą nie wyczerpuje oceny przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
- 4. Przywołane przez skarżącą w zażaleniu argumenty nie zostały poparte konkretnymi okolicznościami, na tyle zindywidualizowanymi, by można było uznać, że zasadne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji nie odnosił się do faktu posiadania przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika jako przeszkody w pozytywnym rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonanie decyzji. W przeciwieństwie jednak do twierdzeń zawartych w zażaleniu, prawo skarżącej do sądu właśnie w ten sposób będzie zagwarantowane. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika (k. 6 akt sądowych) przed "(...) sądami administracyjnymi (...), Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym (...)". Opuszczenie przez skarżącą terytorium Polski przed rozpoznaniem skargi nie jest równoznaczne z pozbawieniem jej prawa do sądu. Właściwa reprezentacja skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika będzie gwarancją tego prawa. Pełnomocnik będzie mógł kontaktować się ze skarżącą, także gdy będzie ona przebywać poza Polską, a w razie potrzeby, odebrać od niej wyjaśnienia czy stanowisko w sprawie.
Dodatkowo, w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się ograniczone postępowanie dowodowe (dowód z dokumentów), a badanie zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ administracji, zatem należy uznać, że osobiste stawiennictwo strony skarżącej przed sądem jest zasadniczo nieobowiązkowe.
Z oświadczeń skarżącej nie wynika też, by prowadzone przez nią leczenie nie mogło być kontynuowane w Armenii, nawet prywatnie, podobnie jak w Polsce. Problemy zdrowotne skarżącej trwają od kilku lat. Na podstawie przedstawionych przez nią informacji, w tym wyników badań, nie można stwierdzić, by skarżąca wymagała pilnego leczenia szpitalnego lub specjalistycznego.
- 5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.