Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 12 sierpnia 2026 r., sygn. akt II OZ 807/26

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 marca 2026 r., IV SA/Wa 598/26, wydanym w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z 8 grudnia 2025 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu do Afganistanu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres jednego roku, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący (obywatel Afganistanu) zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że w Afganistanie grozi mu pozbawienie życia, tortury, nieludzkie traktowanie i karanie z uwagi na zagrożenie ze strony Talibanu związane z [...]. Podał, że sam pobyt w Afganistanie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w postaci śmierci, obrażeń ciała, krzywdy psychologicznej, co wynika w sposób bezpośredni ze znajdującego się w aktach opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 3 listopada 2025 r.

Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania, wskazując, że przedstawiona we wniosku argumentacja nie przemawia za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący nie przedstawił żadnych szczególnych okoliczności dotyczących go indywidualnie, z powodu których należałoby przyjąć, że ziściły się przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zażalenie na to postanowienie wniósł cudzoziemiec, zarzucając naruszenie:

1. 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 3 EKPC polegające na uznaniu, że wykonanie decyzji zobowiązującej go do powrotu do Afganistanu nie wyrządzi mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, gdy wskazywał, że [...], Talibowie stosują systemową przemoc wobec osób, które zostały uznane za nieposłuszne, a ponadto skarżący w przypadku uwzględnienia skargi nie będzie mógł powrócić do Polski, co czyni ochronę sądową iluzoryczną;
2. 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 46 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. Urz. UE L 180, z 29.06.2013, s. 60-95) poprzez uznanie, że wstrzymanie wykonania decyzji nie jest konieczne w sytuacji, gdy ubiega się o udzielenie ochrony międzynarodowej – gdyż deklarował chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową podczas swojego pobytu w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w P., zatem w świetle przepisów powołanej dyrektywy konieczne jest zapewnienie mu prawa pobytu na terytorium RP do czasu rozpatrzenia jego wniosku. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wskazano, że w rozumieniu Talibanu skarżący odpowiada za [...]. Zgodnie z raportem ONZ z lipca 2025 r. osoby powracające przymusowo do Afganistanu są narażone na tortury, nieludzkie traktowanie i karanie. Podkreślono też, że w dniu 26 lutego 2026 r. wybuchł konflikt zbrojny pomiędzy Afganistanem a Pakistanem, który nie ogranicza się jedynie do strefy przygranicznej, gdyż pod ostrzałem rakietowym znajduje się również Kabul, do którego ma zostać deportowany skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. 1. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy.
2. 2. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w rozpoznawanej sprawie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji zobowiązującej go do powrotu do Afganistanu przed podjęciem rozstrzygnięcia co do zasadności złożonej przez niego skargi może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy wziąć pod uwagę wagę podnoszonych przez niego ryzyk i prawdopodobieństwo ich wystąpienia potwierdzone w publicznie dostępnych źródłach informacji, przede wszystkich skrajnie niestabilną sytuację w Afganistanie, wynikającą z eskalacji konfliktu zbrojnego z Pakistanem.

Skarżący powołał się także na okoliczności indywidualne, związane z możliwością narażenia go na represje ze strony rządzących krajem Talibów. Dodatkowo, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż okoliczności powyższe nie były dotychczas przedmiotem analizy organów lub sądu administracyjnego w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej (skarżący dołączył do skargi kopię pisma Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej z 2 września 2025 r. o odmowie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, k. 14).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i objęcie skarżącego ochroną tymczasową do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.

1. 3. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.