Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 kwietnia 2026 r., IV SA/Wa 3249/25, odrzucił skargę P.L. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 24 września 2025 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. W uzasadnieniu wskazano, że skargę wniesiono po terminie.
Zażalenie złożył P.L., zaskarżając postanowienie w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez przyjęcie daty jej wniesienia jako 5 listopada 2025 r., bez uprzedniego jednoznacznego ustalenia, kiedy skarga została faktycznie przekazana przez skarżącego administracji strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców. Wskazano, że skarżący nie ma wpływu na czynności ewidencyjne podejmowane przez ośrodek, w którym przebywa, organ nie podnosił zarzutu uchybienia terminowi wniesienia skargi, a Sąd I instancji ocenił zachowanie terminu w sposób zbyt formalistyczny, prowadzący do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa skarżącego do sądu, które zostało zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Na podstawie tego zarzutu wniesiono o uchylenie postanowienia. Pełnomocnik skarżącego zwrócił się również o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 1. Zażalenie nie jest zasadne.
- 2. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Chcąc zainicjować postępowanie przed sądem administracyjnym, strona pozbawiona wolności powinna ją złożyć w administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego (por. art. 83 § 4 p.p.s.a.). Regulacja ta znajdzie też zastosowanie do cudzoziemców przebywających w strzeżonych ośrodkach, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 415 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz.1079 ze zm.) cudzoziemiec umieszczony w strzeżonym ośrodku lub przebywający w areszcie dla cudzoziemców ma prawo do kontaktowania się z polskimi organami państwowymi. Zgodnie z § 16 ust. 1 Regulaminu organizacyjno-porządkowego pobytu cudzoziemców w strzeżonym ośrodku i areszcie dla cudzoziemców, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie strzeżonych ośrodków i aresztów dla cudzoziemców (Dz. U. z 2023 r. poz. 719), koperty z korespondencją urzędową wysyłane przez cudzoziemca opatruje się datą i adresem strzeżonego ośrodka lub aresztu oraz wysyła bezzwłocznie.
W rozpoznawanej sprawie decyzja Rady do Spraw Uchodźców z 24 września 2025 r. została doręczona skarżącemu w dniu 29 września 2025 r. (pokwitowanie odbioru decyzji, k. 158). P.L., przebywający w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w P., złożył skargę w administracji tego Ośrodka w dniu 5 listopada 2025 r., o czym świadczy pieczęć i adnotacja na kopercie (k. 13). Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 29 października 2025 r., zatem skarżący wniósł skargę 7 dni po terminie. Nie ma podstaw do podważenia prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest adnotacja i pieczęć na kopercie. Twierdzenia przedstawione w zażaleniu są gołosłowne i bardzo ogólnikowe. Nie wyjaśniono, kiedy – jeśli nie w dacie wskazanej na kopercie – skarżący złożył skargę w administracji strzeżonego ośrodka. Nie wyjaśniono, dlaczego strona uważa, że data wskazana na kopercie jest nieprawidłowa, jakie okoliczności towarzyszyły złożeniu przesyłki w administracji ośrodka, czy adnotacja i pieczęć zostały zrobione w obecności skarżącego. Z tych względów zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie jest zasadny.
Warto dodać, że obowiązek spełnienia wymagań formalnych i fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom.
- 3. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
- 4. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.