Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 maja 2026 r., VII SA/Wa 48/24, odrzucił zażalenie D.K1. na postanowienie z 19 grudnia 2024 r. odrzucające jej skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 listopada 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie nie zostało opłacone.
Zażalenia wnieśli D.K1. i D.K2. Podnieśli, że składane przez nich pisma mogą być dotknięte brakami formalnymi i fiskalnymi, jednak wnoszą o merytoryczne ich rozpoznanie przez sąd z uwagi na "szerszy kontekst sprawy" i skalę naruszeń przepisów, która miała miejsce w ich sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
1. Zażalenie wniesione przez D.K2. podlega odrzuceniu z uwagi na to, że nie pochodzi od strony postępowania. Zażalenie, zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), może wnieść strona. W rozpoznawanej sprawie stronami są jedynie skarżące (K.P. i D.K1.) oraz organ.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w punkcie pierwszym sentencji.
- 2. Zażalenie D.K1. nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od zażalenia pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika zatem, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (zażalenia).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu od zażalenia. Skarżąca miała możliwość zakwestionowania obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia i jego wysokości, z której to skorzystała, wnosząc zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 3 grudnia 2025 r. II OZ 1873/25 oddalił to zażalenie, uznając, że wpis od zażalenia jest należny, a jego wysokość została prawidłowo ustalona. Prawomocnie rozstrzygnięty został też wniosek skarżącej D.K1. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r., VII SPP/Wa 133/24, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to wobec braku zaskarżenia stało się prawomocne. Skarżąca została bezskutecznie wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia.
W tym stanie rzeczy, wobec nieopłacenia skargi, podlegała ona odrzuceniu, stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości. Inicjując postępowanie skarżąca powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia opłat sądowych. Zasadą w postępowaniu sądowym jest, stosownie do art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., niepodejmowanie przez sąd żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata we właściwej formie. Obowiązek spełnienia wymagań formalnych i fiskalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.