Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1974/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie odrzucił skargę S. R. – Z. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z 16 czerwca 2025 r., nr 679/25 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że S. R. – Z.(skarżąca) wywiodła skargę na ww. decyzję MWINB.
Pismem z 26 marca 2026 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 25 marca 2026 r., wezwano stronę skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed WSA w Warszawie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to nie zostało przez stronę skarżącą wykonane. Strona skarżąca została pouczona o rygorze odrzucenia skargi w przypadku nieusunięcia braku formalnego.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłkę skierowaną do osoby działającej za skarżącą, doręczono 30 marca 2026 r. (k. 32 akt sądowych).
Sąd pierwszej instancji uznał, że w zakreślonym siedmiodniowym terminie (tj. do 7 kwietnia 2026 r.), nie usunięto braku skargi. Uniemożliwiło to nadanie skardze dalszego biegu, dlatego WSA skargę odrzucił, powołanym na wstępie postanowieniem z 21 kwietnia 2026 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że nie dołączono pełnomocnictwa do skargi, mimo takiego wymogu wynikającego wprost z art. 46 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. 2026 r., poz. 143, Ppsa).
Zażalenie na ww. postanowienie sądu pierwszej instancji złożyła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata (pełnomocnictwo – k. 52 akt sądowych). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
- 1. naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 Ppsa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarga dotknięta była nieusuniętym brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa, podczas gdy pełnomocnictwo znajdowało się już w aktach sprawy i obejmowało umocowanie do działania przed sądami administracyjnymi;
- 2. naruszenie art. 37 § 1 Ppsa, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż obowiązek dołączenia pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej nie zostaje spełniony w sytuacji, gdy dokument pełnomocnictwa wyraźnie wskazuje na umocowanie do działania w sprawie przed sądem administracyjnym, znajduje się już w aktach sprawy administracyjnej, przekazanych sądowi;
- 3. naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu, wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie nadmiernie formalistycznej wykładni przepisów procesowych, skutkującej nieuzasadnionym pozbawieniem skarżącej prawa do sądu
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia WSA w Warszawie. Wniesiono także o zwolnienie skarżącej z kosztów postępowania zażaleniowego.
W piśmie z 24 czerwca 2026 r., skarżąca działając osobiście odniosła się do swojej sytuacji materialnej i życiowej. Przedstawiła w nim argumenty związane z merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Dołączyła dokumentację architechtoniczną oraz zaświadczenia potwierdzające jej sytuację majątkową oraz zdrowotną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 34 Ppsa strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 Ppsa, pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 Ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 Ppsa).
W przedmiotowej sprawie wniesiona skarga została słusznie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. Brakiem formalnym, uzasadniającym odrzucenie skargi, jest brak dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 Ppsa).
Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca była wzywana do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Należało złożyć oryginał lub poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie zostało doręczone i odebrane, lecz nie uzupełniono wymaganego braku, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa.
Nie mógł w rozpoznawanej sprawie odnieść skutku argument zażalenia, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach, które złożono do akt administracyjnych. Nie wypełnia to dyspozycji z art. 37 § 1 zd. 1 i art. 46 § 3 Ppsa i nie może być traktowane jako skuteczne złożenie pełnomocnictwa, przy pierwszej czynności procesowej w sprawie przed sądem. Należy wskazać, że zgodnie z zasadą wolnego wyboru działania przed sądem administracyjnym (art. 34 Ppsa) to do strony postępowania należy decyzja odnośnie tego, czy przed sądem administracyjnym będzie występowała osobiście, czy też będzie reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Przepisy Ppsa nie nakładają na sąd administracyjny obowiązku badania w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, czy dokument pełnomocnictwa został złożony do akt administracyjnych, ani też skuteczności złożonego do akt administracyjnych pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., II OSK 2587/14,dostępny w CBOSA, zob. postanowienie NSA z 11 października 2017 r., II OZ 1039. 17, LEX nr 2373086).
Dodać należy, że akta administracyjne sąd zwraca organom, z tego względu obowiązujące przepisy – Ppsa – przewidują obowiązek dołączenia pełnomocnictwa przy dokonaniu pierwszej czynności w sprawie sądowoadministracyjnej.
Strona skarżąca została skutecznie pouczona o wszystkich rygorach i skutkach nieuzupełnienia braku, stosowne wezwanie skierowano do fachowego pełnomocnika, który winien mieć świadomość skutku braku niewykonania zarządzenia sądu. Sąd działał w tym zakresie starannie, umożliwiając skarżącej skorzystanie z drogi sądowej po spełnieniu wymagań, o których stanowią powszechnie obowiązujące przepisy prawa, wiążące wszystkich obywateli jednakowo. Dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo do sądu jest prawem konstytucyjnie gwarantowanym, lecz nie wyklucza ono stawiania postępowaniu sądowemu określonych reguł fiskalnych i formalnych, służących ochronie porządku publicznego i legalizmu działania organów wymiaru sprawiedliwości.
Wniosek o zwolnienie od kosztów został już rozpoznany na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, gdzie postanowieniem z 11 marca 2026 r., sygn. akt VII SPP/Wa 410/25 zwolniono skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych. Dlatego wszystkie wnioski natury fiskalnej nie były rozstrzygane przez Sąd. Jednocześnie składane już bezpośrednio do NSA argumenty, świadczące o sytuacji osobistej skarżącej, nie mogły być tu brane pod uwagę, ponieważ dotyczą one merytorycznych kwestii, związanych z oceną legalności oznaczonych decyzji administracyjnych.
Mając na uwadze podane okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w części dyspozycyjnej postanowienia.