Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 13 lutego 2025 r. o sygn. II SA/Kr 344/24, oddalił skargę M.S. (dalej "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Wojewody Małopolskiego (dalej "organ II instancji", "Wojewoda") z 5 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku Sądu I instancji, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a.") poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie bezpodstawnie, iż organy administracyjne winny celem ustalenia przesłanki wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowić postępowanie i w jego toku ustalić dopiero czy zachodzi czy też nie przesłanka określona w tym przepisie, podczas gdy w przypadku wystąpienia oczywistych przesłanek, iż brak jest przymiotu strony przez składającego skargę o wznowienie postępowania, organ winien odmówić wznowienia postępowania;
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, prowadzące do braku uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewody Małopolskiego z dnia 5.01.2024 r. znak nr WI-I.7840.14.18.2023.MA, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, Starosta S. prawidłowo odmówił wznowienia postępowania, gdyż skarżący G.K. z przyczyn oczywistych na pierwszy rzut oka, nie był stroną postępowania i prowadzenie postępowania wznowieniowego byłoby oczywiście bezzasadne.
Wobec podniesionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pismem z 24 kwietnia 2025 r. skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, określoną w § 2 tego przepisu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny przywołanych we wniesionej skardze kasacyjnej zarzutów.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podane przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zaskarżonym postanowieniem Wojewoda uchylił postanowienie Starosty S. (dalej "organ I instancji") z 31 maja 2023 r., na podstawie którego odmówiono wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu I instancji z 7 października 2020 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą skarżącemu pozwolenia na budowę na działkach [...] obręb B., oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wniosek w zakresie wznowienia postępowania złożył G.K. (dalej "uczestnik postępowania", "wnioskodawca") będący właścicielem działki sąsiedniej i wnoszący o uznanie go za stronę zakończonego decyzją z 7 października 2020 r. postępowania.
Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż komplementarny charakter zawartych w niej zarzutów pozwalał na ich łączne rozpoznanie. Skarżący kasacyjnie usiłuje bowiem podważyć stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym Wojewoda słusznie uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, z uwagi na przedwczesność wyrażonej w nim oceny co do złożonego przez uczestnika postępowania wniosku o wznowienie postępowania w zakresie w jakim organ stwierdził, że nie przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu którego wznowienia żąda. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie wystąpiły oczywiste przesłanki, iż wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 7 października 2020 r., w związku z czym organ I instancji prawidłowo odmówił wznowienia postępowania.
Istota sporu sprowadza się zatem do oceny, czy w realiach niniejszej sprawy organ I instancji był uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania został oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym kluczowe jest rozstrzygnięcie, czy badanie legitymacji procesowej wnioskodawcy, czyli ustalenie, czy przysługuje mu przymiot strony, mogło nastąpić na wstępnym etapie postępowania wznowieniowego, czy też powinno być przedmiotem merytorycznej analizy dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych jeżeli podanie o wznowienie postępowania jest oparte na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest na twierdzeniu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to ocena, czy wnoszący podanie rzeczywiście był stroną postępowania, nie powinna co do zasady stanowić podstawy do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W takim szczególnym przypadku ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia nierozerwalnie łączy się bowiem z badaniem samej podstawy wznowienia. Rozstrzygnięcie tej kwestii powinno zatem nastąpić po wznowieniu postępowania, w ramach postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. Wyrazem ustalenia, że wniosek złożył podmiot niebędący stroną, będzie wówczas decyzja o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji, wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania a limine jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach bezspornych i ewidentnych, gdy brak związku wnioskodawcy ze sprawą jest jednoznaczny i jest to czytelne bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. m.in. wyroki NSA z: 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2194/22; 14 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 2022/21; 26 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 1289/23; 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 442/23).
Jako adekwatny przykład w kontekście niniejszej sprawy, można nakreślić hipotetyczną sytuację, w której osoba wnioskująca o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w ogóle nie legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do żadnej nieruchomości w okolicy inwestycji i temu nie zaprzecza. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem do wnioskodawcy należy działka znajdująca się w sąsiedztwie inwestycji realizowanej na działkach [...], obręb B. Należy zatem zauważyć, że organ, po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania oraz jego uzupełnienia, zwrócił się do skarżącego jako inwestora o przedłożenie analizy projektanta głównego dotyczącej obszaru oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego oraz stanowiska projektanta w zakresie poruszanych przez wnioskodawcę kwestii.
Skarżący kasacyjnie w treści uzasadnienia wskazał natomiast, że oczywistość braku przymiotu strony wnioskodawcy "wynika wprost z mapy do celów projektowych i samego projektu budowlanego znajdujących się w aktach sprawy". Czynności podjęte przez organ jak również twierdzenia skarżącego same zatem przeczą oczywistości tego, iż wnioskodawcy nie przysługiwał przymiot strony w zakończonym decyzją z 7 października 2020 r. postępowaniu. Gdyby bowiem problem ten nie budził wątpliwości nie byłoby konieczne przeprowadzanie dodatkowych czynności w sprawie.
Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał za zasadne uchylenie przez Wojewodę postanowienia Starosty Suskiego o odmowie wznowienia postępowania. Określenie obszaru oddziaływania spornej inwestycji i w konsekwencji ustalenie, czy wnioskodawca powinien mieć status strony w postępowaniu, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Taka weryfikacja powinna nastąpić po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.