Uzasadnienie
Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarządzeniem z 28 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5254/23, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wezwał Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1090) w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty pod rygorem ściągnięcia.
Odpis zarządzenia został doręczony Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców w 5 stycznia 2024 r. W dniu 8 stycznia 2024 r. Rzecznik wniósł zażalenie na wezwanie do uiszczenia wpisu, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Rzecznik MŚP nie mieści się w katalogu podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów, skutkiem czego Przewodniczący VI Wydziału WSA w Warszawie błędnie wezwał Rzecznika MŚP do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, pomimo że Rzecznik MŚP jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych;
- 2) § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Rzecznika MŚP do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy Rzecznik MŚP, podobnie jak prokurator. Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, ze względu na pełnioną funkcję w demokratycznym państwie prawnym związanym z ochroną praworządności zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a tym samym wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy uznać za nietrafne.
Podnosząc te zarzuty Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzyskał nowe brzmienie, zwalniające Rzecznika z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, na mocy art. 15 pkt 9 ustawy z dnia 21 maja 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. 769) zmieniającej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dniem 13 lipca 2025 r. (jak wynika z treści art. 48 ustawy z dnia 21 maja 2025 r. oraz faktu opublikowania tej ustawy zmieniającej w Dzienniku Ustaw z dnia 12 czerwca 2025 r.). Jednocześnie, stosownie do treści art. 39 ustawy zmieniającej, do postępowań sądowoadministracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 239 § 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 15, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Ustawodawca przewidział zatem w ustawie zmieniającej sytuację taką, jak w niniejszej sprawie, a mianowicie: postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte 16 sierpnia 2023 r. W dniu 13 lipca 2025 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która art. 15 pkt 9 zmieniła brzmienie art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jednocześnie w art. 39 zwalniając Rzecznika z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed 13 lipca 2025 r. Stąd też zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z 28 grudnia 2023 r. o wezwaniu Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należało uchylić.
W związku z powyższym, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.