Uzasadnienie
Postanowieniem z 4 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1845/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. H. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta z 24 czerwca 2024 r., w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji. Sąd I instancji odnotował, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 2 lipca 2024 r., natomiast skarga została złożona 15 sierpnia 2024 r., czyli po upływie terminu do jej wniesienia, który upłynął 1 sierpnia 2024 r. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca z zachowaniem terminu wniosła zażalenie, w którym zwróciła się o ponowne rozpatrzenie jej "sprawy", wyjaśniając, że posiada e-mail z 1 sierpnia 2024 r. w którym zwróciła się do organu o wniesienie skargi do WSA w Warszawie, jak również jest w posiadaniu potwierdzenia otrzymania tej korespondencji przez organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 194 § 3 p.p.s.a. określając wymogi formalne zażalenia stanowi, że jest ono pismem procesowym, które powinno czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie oraz zwięzłe uzasadnienie. Nie wymaga wspominana regulacja wskazania w zażaleniu podstaw zaskarżenia, lecz tylko zwięzłego uzasadnienia zażalenia, czyli wskazania uchybień postępowania, które według skarżącego uzasadniają zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia lub zarządzenia (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WKP 2016, komentarz do art. 194, t. 15,16,17). Jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (tak m.in. NSA w postanowieniu z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II GZ 758/25 i powoływane tam orzeczenia, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle przedstawionych kryteriów, zażalenie Skarżącej podlegało rozpoznaniu, mimo braku wskazania podstaw prawnych.
Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Termin, o którym stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a., jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może być on skracany ani przedłużany przez sąd, ani przez organ odwoławczy. Innymi słowy, sąd administracyjny nie jest uprawniony do modyfikacji długości terminu ustawowego. Jest to również termin prekluzyjny, co oznacza, że sąd administracyjny uwzględnia jego upływ z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, jako spóźnioną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Sąd I instancji zasadnie uznał, że Skarżąca wniosła skargę z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Faktu doręczenia kwestionowanego postanowienia organu z 24 czerwca 2024 r. w dniu 2 lipca 2024 r. nie neguje w zażaleniu sama Skarżąca, podnosząc jednakże przy tym, że w dniu 1 sierpnia 2024 r. drogą mailową zwróciła się do organu o przekazanie jej skargi do WSA w Warszawie.
W tym kontekście wyjaśnienia wymaga, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wniesienia skargi za pośrednictwem wiadomości e-mail. Pismo strony może zostać wniesione pisemnie albo w formie dokumentu elektronicznego. Stosownie do art. 12b § 2 p.p.s.a. w postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Tym samym wniesienie skargi w formie wiadomości e-mail, jako niespełniające ww. warunku, nie wywołuje skutku prawnego w postaci dochowania terminu do złożenia tego środka prawnego. Nie może być też uznane za sporządzone na piśmie. Przepis art. 83 § 3 p.p.s.a. stanowi, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.
Z kolei przepis art. 83 § 5 p.p.s.a. stanowi natomiast, że datą wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.
W orzecznictwie podkreśla się, że elektroniczna skrzynka podawcza spełniająca standardy określone i opublikowane na platformie ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym (por. postanowienie NSA z 15 listopada 2022 r., sygn. akt I GZ 399/22).
Zatem elektronicznej skrzynki podawczej w wyżej przyjętym rozumieniu nie stanowi poczta e-mail kancelarii Rzecznika Praw Pacjenta. Poczta elektroniczna jest środkiem komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. 2024 r. poz. 307 ze zm.; publ. aktualny na dzień wniesienia skargi) bowiem zgodnie z tym przepisem, środkami komunikacji elektronicznej są rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności poczta elektroniczna (art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344 publ. j.w.).
Reasumując, elektroniczna skrzynka podawcza jest publicznie dostępnym środkiem komunikacji, który musi spełniać ściśle określone wymogi techniczne i prawne (standardy ePUAP), służącym do przekazywania dokumentu elektronicznego. Natomiast poczta elektroniczna (e-mail), jest powszechnym narzędziem transmisji danych, służącym jedynie do indywidualnego porozumiewania się na odległość.
Niedochowanie trybu wnoszenia skargi, przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, przesądza jednocześnie o bezzasadności twierdzenia Skarżącej o wniesieniu – z zachowaniem terminu - skargi w dniu 1 sierpnia 2024 r., bowiem skargę w formie dokumentu elektronicznego należało wnieść do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu (art. 54 § 1a p.p.s.a.), czego Skarżąca zaniechała, kierując wiadomość na ogólną skrzynkę elektroniczną kancelarii Rzecznika Praw Pacjenta.
Tym samym ewentualne wniesienie skargi poprzez ogólną skrzynkę e-mail organu nie wywołało skutku w postaci obowiązku potwierdzenia jej wniesienia, na podstawie art. 54 § 1a w zw. z art. 49a p.p.s.a., a w konsekwencji pozostało bez wpływu na zachowanie terminu do wniesienia skargi. Do tego wniesienie pisma za pośrednictwem organu w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. nie oznacza, że pismo ma być sporządzone przez ten organ. Skargę wnosi strona (art. 50 § 1 p.p.s.a.), a organ pośredniczy w jej przekazaniu do Sądu. Wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie skarga została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego 15 sierpnia 2024 r., a więc z uchybieniem terminu, określonego przez art. 53 § 1 p.p.s.a., który upłynął 1 sierpnia 2024 r. co obligowało Sąd I instancji do odrzucenia skargi jako spóźnionej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Nadmienić należy, że główne postępowanie, objęte tym samym pismem, co skarga Strony w niniejszej sprawie, a dotyczące rozstrzygnięcia Rzecznika Praw Pacjenta z 20 czerwca 2024 r. zostało zakończone postanowieniem WSA w Warszawie z 4 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2753/24, odrzucającym skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Postanowienie to jest prawomocne.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.