Uzasadnienie
I
Wnioskiem z 14 maja 2026 r. Wójt Gminy Miedźna (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy Stryszów poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo R. Z. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pismem z 15 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy Stryszów przekazał mu wniosek Narodowego Funduszu Zdrowia z 16 marca 2026 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując, że w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego dla osoby bezdomnej decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, a nie adres ostatniego zameldowania. W ocenie wnioskodawcy tymczasem, z faktu posiadania ostatniego historycznego adresu zameldowania na terenie Stryszowa wynika, że ostatnim miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy jest właśnie Stryszów, a tym samym to Wójt Gminy Stryszów jest organem właściwym do załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Stryszów podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, podnosząc, że świadczeniobiorca nie zamieszkuje pod historycznym adresem zameldowania od ok. 15 lat i został zeń wymeldowany w 2024 roku, używa adresu do korespondencji na terenie Gminy Miedźna, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy właściwym dla tej gminy, pozostawał w kontakcie z instytucjami pomocowymi na terenie tej gminy, także w trakcie zameldowania na pobyt stały na terenie Gminy Stryszów oraz utrzymuje relacje rodzinne na terenie tej gminy, co przemawia za uznaniem Wójta Gminy Miedźna jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22).
Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z oświadczeń stron, w tym w szczególności okoliczności przytoczonych w odpowiedzi na wniosek, oraz z przedstawionej dokumentacji, a więc m.in. informacji o historycznym adresie zameldowania i aktualności danych wynikających z tego zameldowania (vide oświadczenie z 15 kwietnia 2026 r.), zaświadczenia PUP P. z 23 marca 2026 r., wynika, że ostatnim możliwym do ustalenia miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy była Gmina Miedźna. Wobec tego nie zachodziła konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (gmina Strzyszów), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało w niniejszej sprawie obalone wskutek wyżej wskazanych dokumentów i oświadczeń i wynikających z nich okoliczności (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22).
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że organem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy jest Wójt Gminy Miedźna.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.