Uzasadnienie
I
Wnioskiem z 6 maja 2026 r. Prezydent Miasta Sosnowiec (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy Żytno poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo P. S. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pismem z 10 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy Żytno przekazał mu wniosek (...) z 31 października 2025 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wójt Gminy Żytno w sprawie zajął stanowisko, że we wniosku szpitala wskazano, że świadczeniobiorca zamieszkuje na terenie Sosnowca. Jednakże zdaniem wnioskodawcy, wobec faktu, że świadczeniobiorca jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości Ł. (gmina Żytno), za organ właściwy do załatwienia sprawy należy uznać Wójta Gminy Żytno.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Żytno podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z 28 lipca 2026 r. Wójt Gminy Żytno przedłożył odpowiedzi na wskazane w odpowiedzi na wniosek zapytania skierowane do Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22).
Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionej dokumentacji, a więc m.in. adresu zamieszkania wskazanego we wniosku szpitala, jak również odpowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z 24 lipca 2026 r. – na okoliczność zgłoszenia do ubezpieczeń w związku z wykonywaniem umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 24 lipca 2026 r. przez podmiot z siedzibą w Sosnowcu, jak również oświadczeń rodziny co do niezamieszkiwania pod adresem zameldowania, wynika, że ostatnim możliwym do ustalenia miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy był Sosnowiec.
Wskazać zatem należy, że w sprawie nie zachodzi konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (gmina Żytno), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało w niniejszej sprawie obalone wskutek wyżej wskazanych dokumentów i wynikających z nich okoliczności (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22).
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że organem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy jest Prezydent Miasta Sosnowiec.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.