Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 października 2026 r., sygn. akt II GW 45/26

Uzasadnienie

I

Wnioskiem z 15 kwietnia 2026 r. Burmistrz Miasta i Gminy Wschowa (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Leszna poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo M. K. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu Burmistrz Miasta i Gminy Wschowa wskazał, że zawiadomieniem z 18 marca 2026 r. Prezydent Miasta Leszna przekazał mu wniosek Wojewódzkiego Szpitala Wielospecjalistycznego (...) z 11 marca o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Prezydent Miasta Leszno w sprawie zajął stanowisko, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami za miejsce pobytu świadczeniobiorcy należy uznać Wschową. Jednakże zdaniem wnioskodawcy, wobec złożonych do akt postępowania oświadczeń świadczeniobiorcy, w których wskazuje on, że zamieszkuje na terenie Leszna, a adres we Wschowej był li adresem korespondencyjnym z uwagi na fakt zamieszkiwania tam przez jego (...), za organ właściwy w sprawie należy uznać Prezydenta Miasta Leszna.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Leszna podtrzymał dotychczasowe stanowisko o właściwości Burmistrza Miasta i Gminy Wschowa do załatwienia sprawy, wskazując, że zarówno z adresu zameldowania, jak i podawanego adresu korespondencyjnego świadczeniobiorcy wynika, że za ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy należałoby uznać Wschową.

II

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22).

Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.

Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionej wraz z wnioskiem dokumentacji, a więc w szczególności z oświadczeń świadczeniobiorcy z 8 kwietnia 2026 r. (k. 12, 14), adnotacji urzędowej z 8 kwietnia 2026 r. (k.

1. 11) oraz adresu wskazanego przez szpital we wniosku z 11 marca 2026 r. (k.

1. 4) wynika, że ostatnim miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy było Leszno.

Wskazać zatem należy, że w sprawie nie zachodzi konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (Wschowa), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało w niniejszej sprawie obalone wskutek wyżej wskazanych dokumentów i wynikających z nich okoliczności (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22).

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że organem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy jest Prezydent Miasta Leszna.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.