Uzasadnienie
I
Wnioskiem z 10 kwietnia 2026 r. Prezydent Olsztyna (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Wrocławia poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo Z. D. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pismem z 10 marca 2026 r. (wpływ do MOPS Olsztyn 19 marca 2026 r.) Prezydent Wrocławia przekazał mu wniosek Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) z 23 lutego 2026 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując, że świadczeniobiorca nie posiada aktualnego miejsca zamieszkania na terenie Wrocławia, natomiast posiadał ostatnie zameldowanie na pobyt stały w Olsztynie. W ocenie wnioskodawcy tymczasem, w okolicznościach faktycznych sprawy organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest Prezydent Wrocławia, jako organ na obszarze którego nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia podtrzymał dotychczas zajęte stanowisko.
Pismem z 8 lipca 2026 r., uzupełnionym pismem z 4 sierpnia 2026 r., wnioskodawca, wskazując sygnaturę sprawy o sygn. akt II GW 44/26, przedłożył Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kolejne wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując, że są one powiązane ze stronami i osobą świadczeniobiorcy ze sprawy o sygn. akt II GW 44/26, jednakże wobec faktu, że wnioski te dotyczyły świadczeniobiorcy, którego dotyczył wniosek w niniejszej sprawie, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z 9 września 2026 r. pisma te zostały wyłączone z akt sprawy o sygn. akt II GW 44/26 i dołączone do akt sprawy o sygn. akt II GW 43/26.
W piśmie tym wnioskodawca wniósł o połączenie do rozpoznania kolejnych wniosków: z 2 czerwca 2026 r., z 3 czerwca 2026 r. oraz z 26 czerwca 2026 r., dotyczących tego samego świadczeniobiorcy. Jednocześnie poinformował, że w okresie poprzedzającym zainicjowanie sporu o właściwość z Prezydentem Wrocławia wydał 12 marca 2026 r. decyzję potwierdzającą prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od 25 stycznia 2026 r. do 24 kwietnia 2026 r. Podniósł zarazem, że mnogość zdarzeń medycznych z udziałem świadczeniobiorcy na terenie Wrocławia przemawia za uznaniem Prezydenta Wrocławia jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22).
Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionej dokumentacji, a więc m.in. wydruku z systemu "Źródło" na okoliczność ostatniego adresu zameldowania na pobyt stały, jak również mając na uwadze wskazaną w piśmie z 8 lipca 2026 r. okoliczność potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Prezydenta Olsztyna, wynika, że ostatnim możliwym do ustalenia miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy był Olsztyn.
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Prezydent Olsztyna.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.