Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Po 477/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę O. T. na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 czerwca 2025 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
O. T. zaskarżyła ww. wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W ramach podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyroku skarżąca zarzuciła:
- 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej - ustawa), poprzez wydanie tytułu wykonawczego w sytuacji braku decyzji o badaniu kwalifikacyjnym;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły normy art. 7, art. 77 par 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, w tym pominięcie wysłuchania strony w postępowaniu i pominięcie wezwania strony do osobistego złożenia wyjaśnień oraz nieprzeprowadzenie dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lek. med., specjalistę pediatrii E. M., które wskazywało, że sczepienie dziecka nie może się odbyć, mimo że dowód ten był niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego;
- 3) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez wyciągnięcie z treści dowodu w postaci informacji z Przychodni Zespołu Lekarza Rodzinnego [...] z dnia [...].05.2024 r. wniosku, że przeprowadzono lekarskie badanie kwalifikacyjne i zaniechanie zweryfikowana tej okoliczności poprzez odebranie wyjaśnień od strony oraz nieprzeprowadzenie dowodu ze stenogramu z wizyty w Przychodni Zespołu Lekarza Rodzinnego [...] w dniu [...] maja 2024 r., który wskazuje, że nie przeprowadzono badania kwalifikacyjnego, mimo że był on niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
- 4) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez jednostronne wydanie przez organ decyzji, nie kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Argumenty na poparcie zgłoszonych zarzutów zawarte zostały w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna nie wniosła o jej przeprowadzenie.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Przed przystąpieniem do oceny zgłoszonych zarzutów kasacyjnych zauważyć należy, że skarżącej kasacyjnie umknął fakt, iż kontrolowane przez sąd administracyjny postanowienie zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego, a skarżąca nie uczyniła wzorcem kontroli żadnego ze znajdującego zastosowanie przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła również Sądowi I instancji naruszenia przepisów p.p.s.a.
Zarzuty skargi kasacyjną koncentrują się wokół kwestii niewymagalności obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym, a wobec ich komplementarnego charakteru, ale i deficytów podstaw kasacyjnych, uprawnione jest łączne ich rozpoznanie.
Skarżąca zarzuca naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy poprzez wydanie tytułu wykonawczego w sytuacji braku decyzji o badaniu kwalifikacyjnym. Powołany przepis statuuje obowiązek poddawania się - na zasadach określonych w ustawie - szczepieniom ochronnym przez osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zwraca uwagę fakt, że żaden z przepisów ustawy ani przepisów wydanych w wykonaniu ustawowego upoważnienia nie posługuje się pojęciem "decyzji o badaniu kwalifikacyjnym" i jest to akt nieznany ustawie. Jak jednak wywieść można z uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżąca upatruje naruszenia ww. przepisu w nieuwzględnieniu okoliczności, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego O. T. nie podlegał obowiązkowi szczepień ochronnych, z czym nie sposób się zgodzić.
Otóż, PPIS pismem z dnia [...] listopada 2023 r. wezwał O. T. do niezwłocznego wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zgodnie z przepisami prawa u małoletniego syna w podanym terminie. Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. O. T. poinformowała PPIS, że z powodu stanu zdrowia syna nie może stawić się z nim na badanie kwalifikacyjne. Załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2023 r. ze Specjalistycznego Pediatrycznego Gabinetu Lekarskiego we W., w którym lekarz E. M. proponuje odroczenie szczepień O. T. do [...] grudnia 2024 r.
Zaświadczenie lekarskie, którym skarżąca kasacyjnie próbuje wykazać brak wymagalności obowiązku trafnie nie zostało uznane za dokument stanowiący podstawę do odroczenia obowiązku poddania szczepieniom ochronnym.
Jak wynika z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu (ust. 3). W przypadku zaś, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (ust. 5). W myśl § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2172), lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej (karta uodpornienia, książeczka szczepień), o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Zaświadczenie lekarskie - zawierające w zasadzie sugestię odroczenia szczepienia - na które powołuje się skarżąca kasacyjnie nie odpowiada wymogom ww. przepisów, zatem nie może stanowić podstawy do skutecznego odroczenia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Zasadnie zatem PPIS wystosował upomnienie z dnia [...] stycznia 2024 r. adresowane do zobowiązanej, wzywając ją do wykonania ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, krztuścowi, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), odrze, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), różyczce, tężcowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, a następnie skierował do Wojewody Wielkopolskiego do egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2024 r.
Nie mogą wywołać oczekiwanego rezultatu zarzuty naruszenia przepisów postępowania (k.p.a.) poprzez "ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, w tym pominięcie wysłuchania strony w postępowaniu i pominięcie wezwania strony do osobistego złożenia wyjaśnień oraz nieprzeprowadzenie dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lek. med., specjalistę pediatrii E. M.". Po pierwsze, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają jedynie odpowiednie zastosowanie. Ustawodawca nakazuje bowiem stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym z uwzględnieniem jego specyfiki, polegającej przede wszystkim na przymusowym charakterze tego postępowania, a także konieczności zapewnienia szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.
Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem, którego cel stanowi wykonanie obowiązków wynikających z aktów administracyjnych lub innych aktów poddanych egzekucji. "Odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w zakresie zagwarantowania stronie czynnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem orzeczenia. Po drugie, zaświadczenie lek. E. M. zostało poddane ocenie przez organy oraz Sąd I instancji, jednak – ze względów wskazanych wcześniej – nie mogło skutecznie spowodować odroczenia obowiązku szczepień.
Z kolei, formułując zarzut "błędnego ustalenia stanu faktycznego" (pkt 3 petitum skargi) skarżąca kasacyjnie nie powiązała go z zarzutem naruszenia konkretnego przepisu, który miałby zostać naruszony, zarzut ten nie poddaje się ocenie.
Jeśli zaś idzie o zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez "jednostronne wydanie przez organ decyzji nie kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania", nie został on w żaden sposób uzasadniony i skonkretyzowany, skutkiem czego również wymyka się spod możliwości oceny.
Jako że skarga kasacyjna nie podważyła prawidłowości kontroli przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia, której efektem było oddalenie skargi, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).