Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 106/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę Caritas Diecezji K. (dalej: Caritas) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji. Tocząca się przed organem sprawa dotyczyła wykorzystania dotacji celowej na roboty budowlane związane z nadbudową i rozbudową Domu Pomocy Społecznej w R., prowadzonego przez Caritas na podstawie zawartej z Powiatem S. umowy z dnia [...] marca 2007 r. o realizację zadania z zakresu pomocy społecznej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Starosta S. ustalił i nakazał Caritas zwrot kwoty dotacji niewykorzystanej do dnia 31 grudnia 2007 r. w kwocie 250 000 zł oraz określił termin naliczania odsetek należnych od tej kwoty. Zgodnie bowiem z ustawą o finansach publicznych, niewykorzystane środki dotacji w danym roku budżetowym podlegają zwrotowi do budżetu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję organu II instancji.
W skardze kasacyjnej Caritas wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie tego wyroku w całości i rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w oparciu o art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wniosku Caritas stwierdziła, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpatrzeniem sprawy groziłoby niepowetowaną stratą. Skarżąca nie prowadzi działalności nastawionej na osiąganie zysku. Jest organizacją pożytku publicznego, podejmującą zadania z zakresu dobroczynności i działalności charytatywnej na rzecz wszelkiego rodzaju osób potrzebujących. Ściągnięcie kwoty 250 000 zł wraz z odsetkami byłoby równoznaczne z koniecznością zaprzestania przez nią jakiejkolwiek statutowej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z przytoczonego przepisu wynika, że ustawa nie precyzuje pozytywnych przesłanek, uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Ocena, czy wskazane przez stronę okoliczności są wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a zatem czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, pozostaje w wyłącznej kompetencji sądu.
Wniosek o wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie dotyczy decyzji organu II instancji, którą utrzymano w mocy decyzję starosty nakazującą zwrot niewykorzystanej dotacji celowej. Organ administracyjny uznał, że Caritas nie wykorzystała w danym roku budżetowym (do końca roku 2007) dotacji na realizację zadań określonych w umowie o dofinansowanie zadania publicznego polegającego na rozbudowie i modernizacji domu pomocy społecznej wskazanego w umowie.
Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd administracyjny jest władny do rozpoznania sprawy jedynie w zakresie złożonego wniosku. Nie należy zatem do jego kompetencji ocena merytoryczna zasadności nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia wskazanej w decyzji kwoty, a jedynie stwierdzenie, czy strona wskutek wykonania zaskarżonego aktu poniesie szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest przesądzone, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zasadnie bądź niezasadnie zobowiązała Caritas do zwrotu przyznanych jej środków z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Caritas Diecezji K. jest osobą prawną Kościoła Katolickiego (art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej; Dz.U. Nr 29, poz. 154 ze zm.). Jednym z rodzajów wymienionych w tej ustawie działalności prowadzonych przez Kościół jest działalność charytatywno-opiekuńcza. Zgodnie z art. 38 ust. 1 i 2 ustawy, osoby prawne Kościoła mają prawo prowadzenia właściwej dla każdej z nich działalności charytatywno-opiekuńczej. Dla prowadzenia tej działalności władze kościelne są uprawnione również do powołania m.in. Caritas danej diecezji. Art. 40 ustawy stanowi natomiast, że środki na realizację ww. działalności pochodzą w szczególności z ofiar pieniężnych i w naturze, spadków, zapisów i darowizn krajowych i zagranicznych, dochodów z imprez i zbiórek publicznych, z subwencji, dotacji i ofiar pochodzących od krajowych instytucji i przedsiębiorstw państwowych, społecznych, wyznaniowych i prywatnych, z odpłatności za usługi świadczone przez kościelne instytucje charytatywno-opiekuńcze, z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez Caritas Polską i Caritas diecezji bezpośrednio lub w formie wyodrębnionych zakładów, a także z dochodów instytucji kościelnych.
Z powyższego wynika, że osoba prawna Kościoła prowadząca zakład dla osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo ma możliwość korzystania ze środków finansowych pochodzących z różnych źródeł. W niniejszej sprawie spór dotyczy jednak konkretnie środków z dotacji przekazanej stronie przez właściwego starostę, na mocy przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zgodnie z którą organy administracji rządowej i samorządowej zlecając podmiotowi niepublicznemu zadanie z zakresu pomocy społecznej, udzielają dotacji na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania (art. 25 ust. 1 ustawy).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż konsekwencją posiadania przez Caritas statusu organizacji pożytku publicznego jest to, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej lub że prowadzi ją w rozmiarach służących realizacji jej celów statutowych, a cały dochód przeznacza na działalność statutową na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy podmiotów znamionujących się trudną sytuacją życiową (art. 20 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.).
Zwrot do budżetu kwoty otrzymanej dotacji w wysokości 250 000 zł wraz z odsetkami mógłby zatem doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skoro środki pozostające w dyspozycji Caritas przeznaczane są w większości na z góry zaplanowane działania związane z jej działalnością statutową, konieczność wygospodarowania nieprzewidzianej w planie finansowym sumy pieniężnej mogłaby uniemożliwić realizację kolejnych zadań, mających na celu polepszenie warunków życia osób potrzebujących. (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 198/07)
Mając powyższe na uwadze, ze względu na społeczny cel działalności skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.