Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 732/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę H. N.-M. – I. I. - E. T., I. na pismo [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej.
Odpis postanowienia z dnia 19 kwietnia 2010 r. został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 30 kwietnia 2010 r.
Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, poprzez nadanie jej listem poleconym w dniu 7 maja 2010 r. w urzędzie pocztowym w Pułtusku. Przesyłka została wysłana na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skargę kasacyjną wniósł również pełnomocnik strony skarżącej, poprzez nadanie jej listem poleconym w dniu 7 maja 2010 r. w urzędzie pocztowym w Warszawie. Przesyłka ta również została wysłana na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W dniu 11 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przesłał skargę kasacyjną na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił skargę kasacyjną bez rozpatrzenia uznając, że została ona wniesiona bez kompletnej dokumentacji wskazanej w art. 30c ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej: ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju).
Pismem z dnia 17 lipca 2010 r. strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skoro w zakresie wnoszenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego stosuje się odpowiednio art. 30c ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, to postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać, podobnie jak informacja, o której mowa w art. 30b ust. 4 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, szczegółowe i rzetelne pouczenie o specyficznym trybie jego zaskarżenia. Podniesiono, że na obowiązek pouczenia nie ma wpływu okoliczność czy skarżący występuje sam czy też przy udziale pełnomocnika profesjonalnego, gdyż ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wskazuje jedynie na obowiązek pouczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 30e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, 146, 150 i 152 tej ustawy.
Powyższy przepis oznacza, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie m.in. te przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestię przywrócenia terminu.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu wskazał na brak pouczenia go przez Sąd I instancji co do trybu wniesienia skargi kasacyjnej. Należy zwrócić uwagę, że na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej strona działała przez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić należy, że osoba korzystająca z pomocy pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, zatem strona ponosi ryzyko ujemnych skutków podjętego bez należytej staranności zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Oznacza to, iż przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Uszczegółowieniem art. 6 p.p.s.a. jest art. 163 § 2 p.p.s.a., który stanowi, iż postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Zarówno art. 6 jak i art. 163 p.p.s.a. nie podlegają wyłączeniu w myśl art. 30e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. W niniejszej sprawie strona skarżąca w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. reprezentowana była już przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego pełnomocnictwem z dnia 23 marca 2010 r. (k-8). Sąd I instancji prawidłowo zatem doręczył odpis postanowienia z dnia 19 kwietnia 2010 r. bez pouczenia adwokatowi M. B., który był należycie umocowany do reprezentowania strony skarżącej.
Powoływanie się zatem pełnomocnika na brak pouczenia co do trybu wniesienia środka odwoławczego nie może być podstawą do ubiegania się o przywrócenie w niniejszej sprawie terminu. Profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny) powinien wykazywać się znajomością prawa. Podlega on szczególnym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem (por. wyrok SN z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 903/00, Prok. i Pr. 2003, nr 15, poz. 39 - dodatek). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony staranności tej nie zachował.
W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, we wniosku o przywrócenie terminu użyto niezasadnie argumentu powołującego się na art. 30d ust. 1 zdanie drugie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Sformułowanie dotyczące odpowiedniego stosowania art. 30c ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju sprowadza się tylko do tego, że należy odpowiednio stosować tylko treść zawartą w tym przepisie. Art. 30c ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie reguluje kwestii pouczeń dokonywanych przez sądy administracyjne. Z kolei art. 30b ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju dotyczy zaś pouczeń dokonywanych w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 30e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a. i 193 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.