Uzasadnienie
I
Wyrokiem z 1 września 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1509/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "B." Sp. z o.o. w L. (dalej: Skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 4 grudnia 2020 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, obecnie: Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.).
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawą cofnięcia Skarżącej zezwolenia z [...] maja 2016 r., zmienionego decyzją z [...] października 2018 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w L. przy ul. [...] był art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499 ze zm., dalej: p.f.) w związku z art. 101 pkt 4 p.f. dotyczący naruszenia przez przedsiębiorcę fundamentalnych zasad działania apteki ogólnodostępnej, które skutkuje utratą przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki.
WSA w Warszawie podzielił stanowisko organów Inspekcji Farmaceutycznej, że Skarżąca uczestniczyła w odwróconym łańcuchu dystrybucji produktów leczniczych. W ramach prowadzenia apteki ogólnodostępnej, Skarżąca dokonywała w kontrolowanym okresie od uzyskania zezwolenia do dnia kontroli, sprzedaży znacznych ilości produktów leczniczych ratujących życie i zdrowie, na rzecz spółek prowadzących podmioty lecznicze oraz jednocześnie hurtownie farmaceutyczne. Taki model działania umożliwiał przedsiębiorcom nabywającym leki, przesuwanie towaru w ramach tzw. przesunięć międzymagazynowych z zakładów leczniczych do swoich hurtowni farmaceutycznych, a następnie dalszą odsprzedaż tych produktów leczniczych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji taki model działania jest niezgodny z przepisami ustawy - Prawo farmaceutyczne, a jednocześnie jest szkodliwy społecznie, w związku z utrudnianiem pacjentom dostępu do deficytowych produktów leczniczych.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Pismem z 22 września 2026 r. "A." w W. (dalej: A.) na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika.
W uzasadnieniu wniosku A. wskazał, że postępowanie dotyczy zakresu działalności statutowej A. Ponadto kształtowanie wykładni przepisów o rękojmi należytego prowadzenia apteki ma bezpośredni wpływ na prawa podmiotów prowadzących apteki, do jakich należą wszyscy członkowie A. Zgodnie z § 5 statutu do zadań statutowych A. należy udział na podstawie odrębnych przepisów w postępowaniach sądowych i administracyjnych mających wpływ na prawa członków A. oraz występowanie w imieniu członków A. do przedstawicieli organów administracji państwowej, samorządu terytorialnego i władz sądowych wszystkich szczebli, w sprawach związanych z interesami pracodawców.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek A. zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 zd. 1 w zw. z art. 9 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym także w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zgodnie z art. 193 zd. 1 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli sprawy te dotyczą zakresu jej statutowej działalności.
Warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: jej status, fakt, że zakres jej statutowej działalności ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić, to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji, a także to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania, przemawia cel publiczny, dla którego została powołana.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego A. w złożonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym wykazał, że zaszły wymienione powyżej przesłanki.
Wnioskodawca posiada status organizacji społecznej (innej organizacji społecznej i zawodowej), o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., skoro jest związkiem pracodawców w rozumieniu ustawy z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1809 ze zm.) (§ 1 statutu). Ponadto zrzesza osoby prawne, osoby fizyczne, jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadzące działalność apteczną oraz podmioty prowadzące działalność usługową na rzecz podmiotów prowadzących działalność apteczną (§ 3 ust. 1 statutu).
Za dopuszczeniem A. do udziału w postępowaniu przemawiają również jego cele statutowe, do których należy reprezentowanie i ochrona społecznych, socjalnych, ekonomicznych i gospodarczych interesów zrzeszonych w nim członków oraz współpraca mająca na celu obniżenie kosztów leczenia, wprowadzenie nowoczesnej opieki zdrowotnej oraz wspieranie opieki farmaceutycznej świadczonej w aptekach dla pacjentów wobec związków zawodowych, organów władzy i administracji rządowej oraz organów samorządu terytorialnego (§ 4 statutu), występowanie w imieniu członków A. do przedstawicieli organów administracji państwowej, samorządu terytorialnego i władz sądowych wszystkich szczebli, w sprawach związanych z interesami pracodawców (§ 5 pkt 3 statutu).
W ocenie NSA powyższe cele i zadania A. jakimi są m.in. reprezentowanie i ochrona społecznych, socjalnych, ekonomicznych i gospodarczych interesów zrzeszonych w nim członków wpisują się w zakres tego postępowania. Zdaniem Sądu, za dopuszczeniem A. przemawia interes publiczny, a jego udział w postępowaniu będzie sprzyjał realizacji sądowej kontroli administracji publicznej, zapewniając kontrolę społeczną nad tym postępowaniem.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., dopuścił "A." w W. do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania.