Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 19/16 S. W. (dalej: skarżący) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący opisuje swoje gospodarstwo rolne, budynki gospodarcze oraz posiadane maszyny rolnicze. Wskazuje na narastające problemy w prowadzeniu gospodarstwa tj. brak pomieszczeń magazynowych i konieczność budowy nowych, remont maszyn oraz magazynów, kupno nieruchomości, zaciągnięte kredyty, niesprzyjające warunki atmosferyczne powodujące spadek plonów oraz straty. Ponadto skarżący wskazuje, że po kontroli agencyjnej zostały wstrzymane dopłaty rolno środowiskowe w kwocie 42 000 PLN, a ogólne straty generowane przez gospodarstwo przekroczyły 100 000 PLN. Aby pokryć straty skarżący zaciągnął kolejny kredyt odnawialny.
W ocenie skarżącego najgorszy okazał się 2015 roku. W tym zakresie wskazuje, że plony rzepaku spadły o 50%, plony pszenicy spadły o ok. 30%, kukurydzy do 3 ton z hektara, a soi do 300 kg/ha. W ocenie skarżącego ogólne starty w gospodarstwie wyniosły przynajmniej 50%. W dalszej części wniosku powtarza argumentacje o niekorzystnych warunkach pogodowych wpływających na dochody z prowadzonego gospodarstwa.
Skarżący wskazuje, że na dzień złożenia skargi kasacyjnej zapasy gospodarstwa wynoszą około 100 ton pszenicy, co przy obecnych cenach rynkowych daje około 65 tysięcy PLN. Zobowiązania do końca 2015 roku to ponad 30 000 PLN raty kredytu dla [...] oraz 138 771 zł dla firmy [...]. Na jego utrzymaniu pozostaje [...] uczących się dzieci.
Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego, powodują niemożność wywiązania się ze zobowiązań bankowych i w konsekwencji podjęcie przez banki działań windykacyjnych generujących wysokie dodatkowe koszty, zatem wykonanie decyzji spowodowałoby skutki, których odwrócenie byłoby niemożliwe. Skarżący zaznacza, że dowody potwierdzające wskazane przez niego okoliczności zostały załączone do skargi pierwszoinstancyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm. (dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskowego charakteru tej instytucji wynika, że to na wnoszącym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Powinien on uprawdopodobnić, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy w postępowaniu kasacyjnym.
W ocenie NSA S. W. nie wykazał, że zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a.
Skarżący został zobowiązany do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł za 2011 i 2012 rok.
Strona domagająca się wstrzymania wykonania takiej decyzji powinna uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku oraz poprzeć je dokumentami potwierdzającymi prawdziwość tych okoliczności. Wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z egzekucją zaskarżonego aktu lub czynności. W tym miejscu należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi tzn. takimi, które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie, można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 271/09).
Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie NSA skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej uzasadnił stratami w prowadzonym gospodarstwie rolnym oraz niemożnością wywiązania się ze zobowiązań bankowych, co w jego ocenie będzie konsekwencją podjęcia przez banki działań windykacyjnych generujących wysokie dodatkowe koszty, których odwrócenie byłoby niemożliwe.
Skarżący wskazuje, że dowody potwierdzające wskazane przez niego okoliczności zostały dołączone do skargi pierwszoinstancyjnej. NSA stwierdza, że w aktach znajdują się dokumenty w postaci oświadczenia skarżącego o jego sytuacji ekonomicznej (k. 7-8 akt sądowych), wyciągów z banków (k. 9-10 akt sądowych), rachunek rozliczeniowy (k. 11 akt sądowych) i dwóch wykazów faktur (k. 12 i 12 verte akt sądowych).
Zdaniem NSA z przedstawionych informacji nie wynika aktualna sytuacja majątkowa skarżącego. Wszystkie dokumenty opatrzone są bowiem datą z grudnia 2015 r. (daty wpływu do organu I instancji). Ponadto, w aktach znajduje się lista operacji bankowych od 31 grudnia 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. (k. 40-42 akt sądowych).
NSA dysponując wyłącznie tymi informacjami nie mógł zatem stwierdzić, czy wykonane zaskarżonej decyzji rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego lub trudnych do odwrócenia skutków.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Dla oceny skutków wykonania zaskarżonej decyzji bardziej miarodajna może być wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, która w przypadku skarżącego wielokrotnie przewyższa wysokość nałożonej kary (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 669/16).
Należy również podkreślić, że argumentem w niniejszej sprawie nie może być powołanie się przez skarżącego na konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań. Sam bowiem fakt spłacania obciążających skarżącego kredytów nie może spowodować automatycznie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie należy podkreślić, że zarówno koszty związane z prowadzeniem działalności, jak również spłata kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.