Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 marca 2026 r. odrzucił skargę A. J. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 2025 r. w przedmiocie wniosku sędziego o przeniesienie na inne miejsce służbowe.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
A. J. (dalej: "skarżąca"), pismem z dnia 8 lipca 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 2025 r. w przedmiocie wniosku sędziego o przeniesienie na inne miejsce służbowe.
W odpowiedzi na skargę Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, podnosząc, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanym na wstępie postanowieniem, stwierdził, iż przedmiotowa skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lipca 2025 r., które skarżąca uczyniła przedmiotem skargi, nie ma charakteru decyzji administracyjnej oraz nie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ma ono bowiem jedynie charakter informacyjny.
Sąd I instancji zaznaczył, iż nie istnieje wynikające z przepisów prawa uprawnienie do przeniesienia sędziego na jego wniosek, a zatem analizowany akt nie jest objęty właściwością rzeczową sądów administracyjnych z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem WSA, zaskarżonego pisma nie sposób zakwalifikować także do innych form prawnych poddanych kontroli sądów administracyjnych, wskazanych w art. 3 § 2 pkt 2–3, 4a–9 p.p.s.a., ani do wynikających z przepisów szczególnych na mocy art. 3 § 3 p.p.s.a.
WSA zaznaczył również, iż zaskarżone pismo jest wydawane w sprawie z zakresu relacji służbowej (por. uchwałę SN z dnia 23 lipca 1992 r., III AZP 9/92, OSNCP 1994, nr 7–8, poz. 147), a jak zaś stanowi art. 5 pkt 2 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są właściwe w tego typu sprawach. W ocenie WSA, skoro zatem brak jest wyraźnego przepisu poddającego omawianą materię kontroli sądów administracyjnych, to znajduje tutaj zastosowanie zasada z art. 5 pkt 2 p.p.s.a., która de lege lata wyłącza zaskarżoną w niniejszej sprawie odmowę przeniesienia na inne miejsce służbowe – z zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. W ocenie Sądu, brak obecnie tego typu regulacji, jak wskazano wyżej, wyklucza objęcie kognicją sądów administracyjnych aktów tego typu, jak będący przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, ze wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi.
W podstawie prawnej orzeczenia wskazano art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.
Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku sędziego o przeniesienie na inne miejsce nie ma charakteru decyzji administracyjnej ani nie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi uprawnień łub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz poprzez bezpodstawne uznanie, że ma ona charakter jedynie informacyjny, co ostatecznie skutkowało przyjęciem, że sprawa nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego i odrzuceniem skargi;
- 2) art. 5 pkt 2 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie odmowy przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe należy do kategorii spraw wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi, co skutkowało przyjęciem, że sprawa nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego i odrzuceniem skargi;
- 3) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że przedmiot postępowania nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, co skutkowało odrzuceniem skargi.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji i rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku wskazanego w pkt 1, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej". Konstytucyjnie określony zakres właściwości sądów administracyjnych jest zatem wyznaczony ustawami ("w zakresie określonym w ustawie") i wymaga wyprowadzenia z regulacji ustaw (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2014 r., sygn. akt II GPS 3/13; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2019 r., sygn. akt II GSK 801/19).
Właściwość sądów administracyjnych jest uregulowana w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.; dalej: "p.u.s.a."), p.p.s.a. oraz w ustawach szczególnych. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wyznaczona przepisem ustrojowym właściwość sądów administracyjnych została skonkretyzowana w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł 1 p.p.s.a. przewiduje, że ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
Z kolei art. 2 p.p.s.a. ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania tych spraw powołane są sądy administracyjne. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione, w tym na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9).
Ponadto, zgodnie z treścią art. 3 § 2a p.p.s.a., art. 3 § 3 i art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W przypadku naruszenia przepisów o właściwości sądu administracyjnego postępowanie przed tym sądem dotknięte jest wadą nieważności (art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
W związku z powyższym, w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy pismo Ministra Sprawiedliwości dotyczące nieuwzględnienia wniosku o przeniesienie na inna miejsce służbowe, mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji naruszył art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., uznając, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości nie ma charakteru decyzji administracyjnej ani nie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz poprzez bezpodstawne uznanie, że ma ona charakter jedynie informacyjny. Zdaniem skarżącej, nie można również uznać, iż postępowanie w przedmiocie odmowy przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe należy do kategorii spraw wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi.
Należy zauważyć, iż akty i czynności podlegają kontroli sądów administracyjnych jeżeli: 1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, 3) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w takim zakresie działalność administracji publicznej została poddana kontroli sądów administracyjnych, 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 711/20).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja podejmowana na podstawie art. 75b ust. 3 p.u.s.p., nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."), ani nie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej. Minister Sprawiedliwości przenosząc sędziego do innego sądu na jego wniosek, zmienia zakres władzy sądzenia przyznanej mu aktem nominacyjnym Prezydenta, ale nie rozstrzyga sprawy administracyjnej i nie działa w płaszczyźnie administracyjnoprawnej. Decyzja Ministra Sprawiedliwości jest podejmowana w ramach segmentu władzy wykonawczej, ale jego władcze skutki sytuują się w sferze tzw. jądra kompetencyjnego władzy sądowniczej. Chodzi więc o specyficzne działanie międzygałęziowe (między gałęziami podzielonej władzy państwowej), dochodzące do skutku pomiędzy pionami władzy w modelu jej konstytucyjnego trójpodziału i równowagi (art. 10 Konstytucji).
Za tezą, że decyzja, o której mowa w art. 75b § 3 p.u.s.p. nie jest decyzją administracyjną może przemawiać również fakt, iż ustawodawca wskazując tryb odwoławczy od decyzji Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe na podstawie art. 75 § 1 p.u.s.p.. wskazał jako tryb odwoławczy odwołanie do Sądu Najwyższego, nie skargę do sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany w postanowieniu NSA z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 711/20 i stwierdza, że nie zgadza się ze stanowiskiem WSA, że odwołanie z delegowania jest sprawą wynikającą z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). Artykuł 178 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że "Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom". Na treść wyrażonej w powołanym przepisie zasady niezawisłości składają się: bezstronność w stosunku do uczestników postępowania; niezależność wobec organów pozasądowych; samodzielność sędziego wobec władz i innych organów sądowych; niezależność od wpływu czynników politycznych, zwłaszcza partii politycznych; wewnętrzna niezawisłość sędziego (por. wyroki TK z: 24 czerwca 1998 r., sygn. akt K 3/98 i 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt K 8/99).
Należy dodać, że zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1275), Minister Sprawiedliwości jest właściwy w sprawach sądownictwa w zakresie spraw niezastrzeżonych odrębnymi przepisami do kompetencji innych organów państwowych i z uwzględnieniem zasady niezawisłości sędziowskiej. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że relacje między Ministrem Sprawiedliwości a sędzią sądu powszechnego z istoty rzeczy nie mogą mieć charakteru wynikającego z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). Przyjęcie takiego stanowiska byłoby oczywiście sprzeczne z wyrażoną w art. 10 Konstytucji RP zasadą podziału władz.
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znane jest stanowisko przyjęte w wyroku NSA z 18 października 2013 r., sygn. akt I OSK 320/13. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że delegowanie sędziego czy odwołanie z delegacji stanowi akt Ministra Sprawiedliwości o charakterze wewnętrznym dotyczący obsady personalnej w podległych sądach, a sądy administracyjne, zgodnie z art. 5 pkt 2 p.p.s.a., nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i podwładnymi. Z przyczyn, o których była już mowa, Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie nie podziela tego stanowiska.
Nie można jednak zgodzić się z poglądem, że skoro w odniesieniu do aktu odwołania sędziego z delegowania nie ma zastosowania art. 5 pkt 2 p.p.s.a., to sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę na odstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zarzut podniesiony w punkcie 3) petitum skargi kasacyjnej należało uznać zarzut za niezasadny.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, gdyż mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.