Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 106/24, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. K. (dalej: Strona, Skarżąca), na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] października 2023 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.
Skarżąca od powyższego wyroku wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W dniu 8 czerwca 2026 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej) Skarżąca złożyła do NSA pismo zatytułowane "Wniosek", którym w pkt 1 wniosła na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. o: [...]
Wystąpiła także, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., o zobowiązanie organu do niezwłocznego przedłożenia do akt sprawy oryginału Uchwały nr [...] z [...] wraz z jej częścią uzasadniającą.
W ocenie Strony, brak udzielenia ochrony tymczasowej doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków zawodowych, prawnych i majątkowych, w szczególności poprzez:
Wnioskująca podkreśliła również, iż późniejsze uwzględnienie skargi kasacyjnej nie usunie w pełni skutków [...] w okresie trwania postępowania sądowego. [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek Skarżącej kasacyjnie o udzielenie ochrony tymczasowej nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji (tutaj: uchwały) w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Jednakże, zanim Sąd przystąpi do badania, czy w sprawie istnieją uzasadnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, należy ustalić, czy przedmiot zaskarżenia nadaje się do wstrzymania, a zatem czy decyzja (uchwała) jest wykonalna.
Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że w aktualnym stanie prawnym o zdolności do wykonania aktów jurysdykcji administracyjnej przesądzają dwie nierozerwalnie ze sobą związane cechy tych aktów: formalna - w postaci ich ostateczności w administracyjnym toku instancji oraz materialna, polegająca na określonej właściwości rozstrzygnięcia, dzięki której aktowi przysługuje moc wiążąca (obowiązująca). Moc wiążąca (obowiązująca) przysługuje niektórym tylko decyzjom, a mianowicie takim, które mają funkcję kształtującą w tym sensie, że powodują zmiany w sferze prawnej adresata poprzez wiążące stwierdzenie, ustanowienie, zmianę lub uchylenie praw lub obowiązków. Decyzje takie rodzą normatywne skutki i jako takie muszą być uznawane za obowiązujące i respektowane przez organy władzy publicznej i osoby, których dotyczą. Brak funkcji kształtującej aktu jurysdykcji administracyjnej, tzn. brak charakterystycznych dla rozstrzygnięć o materialnych uprawnieniach lub obowiązkach stron normatywnych jego skutków w postaci wiążącego orzeczenia o sytuacji prawnej adresata, wyklucza możliwość przypisania mu cechy wykonalności.
Dotyczy to aktów prawa procesowego (decyzji niemerytorycznych i postanowień) oraz większości aktów o charakterze odmownym. (tak A. Krawczyk [w:] "Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej" Wyd. Wolters Kluwer Polska SA 2013, s. 264 oraz postanowienie WSA w Warszawie z 6 maja 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2798/13 opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Innymi słowy, przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie decyzje (także w formie uchwał), które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przy czym przez wykonanie decyzji rozumieć należy każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata rozstrzygnięcia) polegające na działaniu, zaniechaniu pewnego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, czy nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego, powodujące doprowadzenie do stanu zgodnego z rozstrzygnięciem w niej zawartym, czy to w sposób dobrowolny, czy też w drodze egzekucji administracyjnej, a zaskarżony akt bezpośrednio wywołuje skutki o charakterze materialnoprawnym przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku. Przymiotu wykonalności nie będą miały wobec tego decyzje, które takich skutków materialnoprawnych nie wywołują (por. postanowienie NSA z 21 września 2023 r., sygn. akt II GZ 344/23 opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wnioskiem Strony o zastosowanie ochrony tymczasowej zostały objęte: uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] października 2023 r. nr [...] oraz utrzymana nią w mocy uchwała Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] z [...] maja 2023 r. nr [...], stwierdzająca uzyskanie przez Skarżącą negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchwały (decyzje) w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu adwokackiego nie modyfikują sytuacji materialnoprawnej wnioskodawców. Stwierdzenie uzyskania pozytywnego/negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, potwierdza jedynie istnienie określonego stanu rzeczy i tym samym nie mieści się w katalogu aktów, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Pozytywny wynik egzaminu zawodowego adwokackiego umożliwia dopiero ubieganie się o wpis na listę adwokatów (art. 65 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, opubl. Dz. U. z 2024 poz. 1564), co jest kolejnym etapem i niezbędnym do uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu adwokata, a co następuje w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Uchwała ustalająca wynik egzaminu adwokackiego nie nadaje zatem bezpośrednich uprawnień do wykonywania zawodu adwokata, [...].
W konsekwencji powoduje to, że wniosek Skarżącej kasacyjnie o wstrzymanie wykonania uchwał Komisji Egzaminacyjnych obu instancji uznać należy za bezzasadny, bowiem rozstrzygnięcia takie nie są objęte dyspozycją art. 61 § 1 i art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zauważyć także należy, że sama ewentualna wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie może być traktowana jako przesłanka wstrzymania wykonania aktu (tu uchwały). Na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada zasadności skargi kasacyjnej. Kwestie merytoryczne będące uzasadnieniem podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie mogą być bowiem oceniane na etapie rozpoznawania przez ten Sąd wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, a do tego zmierza wniosek Strony (por. postanowienia NSA z: 9 czerwca 2011 r., sygn. II GZ 306/11; 21 grudnia 2011 r., sygn. II FZ 749/11; 11 stycznia 2013 r., sygn. II OSK 2895/12).
Dlatego jako niedopuszczalny, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., należało ocenić wniosek dowodowy Skarżącej dotyczący uchwały [...] gdyż zmierzał do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.