Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 435/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P., działając m.in. na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., powoływanej dalej jako p.r.d.), nałożył na J. F. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. w trakcie kontroli drogowej pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...], przewożącego drewno, dokonano ważenia przy pomocy wag przenośnych SAW 10C/II. W wyniku kontroli stwierdzono następujące naruszenia: nacisk na podwójnej osi napędowej pojazdu – 21,9 t (przekroczenie o 3,9 t); nacisk pojedynczej osi przyczepy – 9,3 t (przekroczenie o 1,3 t); łączna masa zespołu pojazdów – 51,8 t (przekroczenie o 11,8 t); długość zespołu pojazdów – 19 m (przekroczenie o 0,25 m). W toku postępowania strona wyjaśniła, że załadowała 25 m3 drewna, a łączna masa załadunku wynosiła 19,494 kg, co daje łączną masę całkowitą 40,394 kg. Naruszenie dotyczyło więc jedynie 394 kg.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. F. podniósł, że zgodnie z treścią świadectwa homologacji, waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Pomiar masy całkowitej pojazdu dokonany za pomocą tych wag ma charakter orientacyjny. Podobne stanowisko wyraził Wiceprezes Głównego Urzędu Miar. Skoro więc rzeczywistej masy pojazdu nie sposób ustalić, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi w trakcie przewozu drewna, to zgodnie z dyspozycją art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. postępowanie powinno zostać umorzone.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wagi przenośne SAW 10C/II zostały dopuszczone do pomiaru masy całkowitej pojazdu, zaś sposób ważenia jest zgodny z instrukcją producenta. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, co daje wyniki nacisku na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu. Organ podkreślił, że strona nie wykazała dochowania należytej staranności i braku wpływu na powstanie naruszenia. Strona miała wiedzę o rodzaju planowanego ładunku i winna wykonać wszystkie wymagane prawem czynności, by przewóz tego ładunku był zgodny z normami masy i długości.
W ocenie organu, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., ponieważ w czasie kontroli stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnej długości zespołu pojazdów.
J. F. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że w orzecznictwie sądowym akceptowany jest szeroko pogląd, że wagi przenośne SAW 10C/II służące do pomiaru nacisku poszczególnych osi pojazdu mogą być używane także do ważenia całego zespołu pojazdów. Ponadto zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), wagi nieautomatyczne mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – DMC i pomiaru nacisku osi. Ponadto, skoro przekroczenie nie dotyczyło wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu drewna, to brak było podstaw do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.
W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie dochował należytej staranności przy organizacji transportu. Podmiot realizujący przejazd po drogach publicznych zobligowany jest bowiem do takiego załadowania pojazdów, aby ładunek nie powodował przekroczeń dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności i dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, tzn. aby nie przekraczał parametrów wagowych. Organ wezwał stronę do wskazania faktów i dowodów na okoliczność tego, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z tym przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, czyli na wykazanie istnienia przesłanek z art. 140aa ust. 1 i 4 p.r.d. Skarżący takich okoliczności czy dokumentów ostatecznie nie wskazał.
J. F. złożył od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 435/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie do niniejszej sprawy przepisu:
- 1. "art. 92c § 1" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy i dowodów zgromadzonych w sprawie bezsprzecznie wynika, że podmiot dokonujący przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, dochowując należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których ten podmiot nie mógł przewidzieć;
- 2. "art. 61 § 15 oraz 16" p.r.d. w sytuacji, gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów i dokumentacji wynika, że skarżący dokonywał przewozu drewna, a więc dopuszczalna masa całkowita lub dopuszczalna ładowność pojazdu powinna zostać ustalona w oparciu o iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla przewożonego gatunku drewna, ustalonego na podstawie załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna.
Skarżący postawił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
- 1. art. 7 k.p.a., zgodnie, z którym w toku postępowania organy administracji publicznej powinny stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co nie miało miejsca jednak w niniejszej sprawie, bowiem waga pojazdu ustalona została w sposób nieprawidłowy i tym samym bezzasadnie nałożona została na skarżącego kara pieniężna;
- 2. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w szczególności poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz poprzestanie wyłącznie na dowodach ukierunkowanych na tezę, że waga ładunku, mimo iż było to drewno, może być ustalona poprzez ważenie całego pojazdu, a nie jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna;
- 3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu prawnym wydanego w niniejszej sprawie wyroku, dlaczego Sąd nie uwzględnił przy ustalaniu całkowitej wagi pojazdu "art. 61 § 15 oraz 16" p.r.d.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Sąd I instancji pominął całkowicie kwestię rodzaju przewożonego ładunku (tj. drewna), co dla niniejszej sprawy powinno mieć pierwszorzędne znaczenie. Z treści "art. 61 § 15 oraz 16" p.r.d. wynika bowiem, że dopuszczalna masa całkowita lub dopuszczalna ładowność pojazdu powinna zostać ustalona w oparciu o iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla przewożonego gatunku drewna, ustalonego na podstawie załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna.
Skarżący podniósł, że powziął wszelkie kroki, aby transport drewna odbył się w sposób prawidłowy, tzn. zgodny z prawem i zapewniający bezpieczeństwo drogowe (załadowane zostało drewno o objętości, której waga, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 2 maja 2012 r., nie powinna przekraczać dozwolonych limitów).
Skarżący podkreślił ponadto, że pomiar nacisku na osie pojazdu dokonany w toku kontroli przy użyciu wag SAW 10C, posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonany niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń, określonych w świadectwie legalizacji oraz niezgodnie z instrukcją producenta wag, był nieprawidłowy.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie została uwzględniona.
W rozpoznawanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną został ukarany karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Zarzuty naruszenia określonych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego i prawa materialnego dotyczą ustalenia masy pojazdu za pomocą ważenia wagami SAW 10C/II, a nie według zasad określonych w art. 61 ust. 15 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz nieuwzględnienia art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w sytuacji, gdy podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
Z akt sprawy wynika, że rzeczywistą masę całkowitą pojazdu ustalono zarówno na podstawie ważenia za pomocą dwóch wag przenośnych SAW 10C/II, jak i według zasad określonych w art. 61 ust. 15 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wyniki tych pomiarów znacząco się od siebie różniły - ważenie za pomocą wag wykazało przekroczenie masy całkowitej o 11,8 t, natomiast obliczenie tej masy na podstawie art. 61 ust. 15 ustawy - przekroczenie, jak przyznaje skarżący, o 394 kg. Różnica dotycząca masy całkowitej pojazdu nie miała jednak znaczenia z punktu widzenia zakwalifikowania stwierdzonych naruszeń do przejazdu wymagającego zezwolenia kat. VII i tym samym nie miała wpływu na wysokość wymierzonej kary. Wobec stwierdzenia naruszenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu zasad określonych w art. 61 ust. 15 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących ważenia pojazdu wagami SAW 10C/II, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną nie mogą być używane do ustalania DMC.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że te wagi są odpowiednie do mierzenia nacisku osi pojazdu i stwierdzone w tym zakresie przekroczenia uzasadniały wymaganie od wykonującego ten przejazd zezwolenia kategorii VII.
Ponadto nie jest sporne, że długość kontrolowanego pojazdu przekraczała dopuszczalną normę o 0,25 m.
W tej sytuacji, skoro nienormatywność pojazdu polegała na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej o 394 kg, dopuszczalnej długości o 0,25 m i przekroczeniu dopuszczalnych nacisków: podwójnej osi napędowej o 3,9 t i pojedynczej osi przyczepy o 1,3 t, nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (niewszczęcia postępowania lub umorzenia postępowania w tej sprawie).
Sąd nie widzi również podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Przedsiębiorca wykonujący przejazd nie wykazał bowiem, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Przyznał nawet, że z kwitów wywozowych wynikało, że łączna masa całkowita pojazdu wynosiła 40.394 kg co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej normy 40 t o 394 kg.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).